Kuma (2012)

Vanaf 6 september in de bioscoop (Contact film)

Trailer (YouTube)

Je zou verwachten dat een leerling van Michael Haneke oprechter en gedoseerder met zijn onderwerp(en) omgaat. Maar niets is minder waar want in het debuut van Umut Dağ wordt letterlijk en figuurlijk een boek fragmentarisch verfilmd. En dat pakt helaas maar zelden goed uit...

Een film die het eigenlijk niet veel beter / slechter doet dan het recente Die Fremde (Feo Aladag) en Almanya - Willkommen in Deutschland (Yasemin Samdereli). Net zoals in bovenstaande films speelt Umut Dağ constant met oppervlakkige tegenstellingen en taboedoorbrekende onderwerpen - sociale status, tradities / moderne tijd, polygamie, huiselijk geweld, coming-out, huwelijksproblemen - waardoor het op een gegegevenmoment meer op een overvolle én slecht uitgeschreven soap begon te lijken dan een oprecht familiedrama.

Gegen die Wand van Fatih Akin staat na al die jaren nog steeds als een huis!

Een behoorlijk sloom gedoe met een dozijn aan hoofddoeken waarin achteraf weinig is gebeurd en er opvallend veel losstaande problemen zijn toegevoegd. Voornamelijk frustrerende dialogen en kleverig gezwets over goed en fout. Tussendoor worden je oren getrakteerd op een baby met zijn verschrikkelijke gejank. Als er iets is wat ik niet wil horen is het dat wel. Het enige wat indruk maakte was de vrouw die Ayse aftuigde nadat zij met een collega lag te zoenen. Maar ook deze verontrustende scène leverde eigenlijk alleen irritaties want ik kreeg de neiging om op te staan en me af te reageren. Wie denkt zij wel niet dat ze is om zo iemand te behandelen (terwijl Ayse niet eens een misdaad begaan had). Oke... we houden dus vrij weinig over en ik snap niet goed waar de Zwitsers heen wilden met deze Turkse familie.

Het begin is chaotisch in deze film dat concreet over een plan gaat om een Turkse familie bij elkaar te houden met onder meer de ingrediënten schijnhuwelijk, dood en verboden liefde. Ook al was het niet de bedoeling van de regisseur toch is deze film voor mij in de eerste plaats een aanklacht tegen] gedwongen huwelijken en vrouwenmishandeling binnen een gesloten gemeenschap. In tegenstelling met de cast vond ik het script niet bijzonder sterk: het verhaal verloopt te sprongsgewijs en een aantal scènes komen vreemd over. Het is niet altijd even duidelijk waar het over gaat, bovendien had meer verklaring het verhaal ook meer emotionele diepte gegeven.

Redelijk onderhoudende debuutfilm. Over een Turkse familie in Oostenrijk die onvermijdelijk uit elkaar aan het groeien is als de mater familias zich vastklampt aan traditionele Turkse waarden. Zeker aan het begin hangt er een prettig beklemmende sfeer rond het pasgetrouwde plattelandsmeisje dat steeds tot boksbal wordt gemaakt van haar nieuwe familieleden.

Het heeft een soort intimiteit en subtiliteit in het verbeelden van hoe deze jongedame haar plek probeert te vinden door aan de eisen van iedereen te willen voldoen. In die zin biedt het de aanzet tot een ongebruikelijk feminien uitgangspunt dat in veel Europese multiculti representaties vooral schittert door afwezigheid. Hier zijn het voor de verandering niet de gefrustreerde baardmannen die hun seksuele onderdrukking botvieren op onderdrukte vrouwen, maar onderdrukking geschiedt evenzeer vanuit sterke vrouwen die proberen hun eigen stempel te drukken op hoe zij zich verhouden tot maatschappelijke veranderingen.

Helaas weet regisseur Umut Dag de opgebouwde nuance niet de gehele film overtuigend door te zetten. Om de een of andere reden heeft hij een vreemde obsessie met lelijke fade-outs die belangrijke ontwikkelingen in sneltreinvaart laten geschieden. Deze aanpak levert een aantal melodramatische wendingen op waar alle subtiliteit overboord gegooid wordt door gemakkelijk scoren met voorspelbare clichés.

Niet alleen cast, spel en sfeer vond ik behoorlijk, maar ook de thematiek was voor mij mooi opgezet. De uitwerking was misschien wel wat teveel van het goede: er kwam teveel bijeen, wat de overtuigingskracht van sommige lijnen niet ten goede kwam.

Regisseur Umut Dağ biedt ons een dramatisch kijkje achter de voordeur van een conservatief Turks gezin in Oostenrijk, waar moeder’s wil wet is. Moeder is ook degene, die bekokstooft dat een jonge vrouw van het Turkse platteland door middel van een schijnhuwelijk naar Wenen wordt gelokt om daar de tweede vrouw te worden van haar man. Haar komst zorgt van begin af aan voor de nodige spanningen in het gezin, waarbij de emoties regelmatig hoog oplopen.
Helaas bevat het script een paar verhaallijnen, die niet alleen overbodig zijn, maar ook amper worden uitgewerkt. Desalniettemin een interessante, openhartige film met uitzonderlijk acteerwerk van Nihal Koldaş (Mustang) en de debuterende Begüm Akkaya.

Kuma, een film die me doet denken aan een film die ik enkele maanden geleden zag. Net als Mustang staat de streng conservatieve religieuze en culturele Turkse gebruiken centraal. Dat deze gebruiken soms botsen met de vrijere Westerse samenleving is dan een understatement. De film begint met een uithuwelijking en de migratie van een jonge vrouw (Ayse) naar Wenen. Later bleek dat er nog meer aan de hand was. Ayse huwt niet met Hassan, maar met Mustafa (schijnhuwelijk), de ruim oudere patriarch van de familie. Ook in deze film staat het centrale gezag van de man centraal. Niet dat deze Mustafa een boeman is, integendeel, maar hij is duidelijk het hoofd van het gezin, mede met een goedkeurend oog van de matriarch, Fatma.

De reden van deze constructie is duidelijk en Fatma legt zich hier klaarblijkelijk zeer makkelijk bij neer. De kinderen hebben het er echter moeilijker mee en zien in Ayse als een indringster, als een nepmama. Deze uitgangspunten zijn knap om een degelijke film te maken, maar de film neemt nadien vreemde en andere kronkels. Ook plotlijnen die er niet toe doen worden erbij gehaald, maar worden niet uitgediept (bvb. de outing van Hassan). Het overlijden van Mustafa vond ik erg vreemd. Ofwel heb ik iets gemist, maar ik heb niets gemerkt van zijn dood. Van de ene op de andere scène is er een overgang tussen de wachtkamer van het ziekenhuis en zijn begrafenis. De film krijgt plots een hele andere wending wanneer hij dus sterft en Fatma, die zwaar ziek is, overleeft.

Kuma is een boeiende film, maar ook een film waarbij de regisseur net te veel hooi op zijn vork wenste te nemen waardoor het wat chaotisch wordt zonder afgelijnd doel. Maar desalniettemin erg verdienstelijk. Het einde is bevredigend en toont aan hoe je de definitie van moderne en gangbare huisslavernij moet opvatten.

Een goede drama film...

Prima verhaal...

Prima acteerwerk..

Goed beeld, geen HD aanwezig...

Goed geluid, geen Dolby Digital aanwezig...

Prima camerabeweging...