Marche ou Crève (1960)

Deels opgenomen op KNSM-eiland in Amserdam!

Ooit bestond het nog : het KNSM eiland als bolwerk van noeste, oudhollandse, eerlijke arbeiderscultuur...dit sfeervolle authentieke domein aan de havenkant echter is getransformeerd tot een postmodern inferno waar je je schoonmoeder nog niet zou laten bivakkeren en een treurig monument van cultuurverval. Dit terzijde.

En trouwens een bescheiden terzijde : we zien minder van de havenkant aan het ij- nog zonder AAJ- dan van de wallen en de overige grachtengordel, waar de Amsterdamse sequenties van dik 20 minuten hier grotendeels spelen. Ook even een uitstapje naar noord, en natuurlijk een blik op het truttige pontje dat schijnbaar in alle buitenlandse 020 films even in beeld moest ( trouwens ook in RAA waar ik het onlangs over had ). Bovendien nog wat gratis- misschien- reclame voor het nog bestaande hotel Estherea ( Singel 303-309 ).

Ook voor de Belgskes is er hier reden om fier te zijn, hoewel...deze co- productie speelt grotendeels in wijlen de mijnstreek in Limburg, stuk langer zelfs dan in 020, tegen het eind even in die mijnen zelf ondergronds. Nog een stuk geschiedenis en VVT, al is het mogelijk dat de harmonie van Eisden- hier fier en pontificaal in beeld- nog wel bestaat.

Een nogal treurige setting voor een heuse spysriller en niet meteen een voorbode van wat het eurospygenre voor ons in petto zou hebben in de latere sixties, somber en troosteloos. Een bloedserieuze film bovendien, verrassend want regisseur Lautner zou toch doorbreken met de persiflerende monocle saga met Meurisse. Hier is echter geen humor te bespeuren en zijn we eerder op le carré dan op Flemingterrein, als u begrijpt wat ik bedoel.

De held is ook geen Bond, Coplan, OSS117 of weet ik veel welke vlotte held maar een stumper: de hierboven niet eens vermelde ( ! ) Riberolles als Stefan, ex- spion en Algerijeveteraan die zich- wie weet metaforisch- heeft toegelegd op een weinig swingende carrière als...kumpel. Helaas wordt hij uit de onderwereld gesleurd door zijn ouwe compaan Milan- Sorano, die hem namens de sureté een aanbod doet dat hij niet kan weigeren : hun ouwe chef gone rogue Blier- Lenzi ( sic ) ontdoen van microfilms die deze gejat zou hebben van de NAVO en zou willen verkopen aan de Sovjets.

Wat volgt is een standaard spygame, maar dan zonder de flitsende actie die we al dan niet terecht dankzij Bond en navolgers verwachten, in groezelige settings en met veel gepraat, gefotografeerd als een noir en met een desolaat sfeertje. Het contrast met de monoclesaga even later kan bijna niet groter.

Had misschien nog enigszins kunnen werken met Burton of Caine als spion, helaas kan die Riberolles er weinig van en interesseren we ons niet voor zijn morele dilemma's. Ook Mayniel als grijsogige spygirl kreeg me niet mee en in feite verveelde ik me hier tamelijk .

Slechts interessant dus vanwege de setting in 020 voor ons, is uitgebracht op DVD in FR, zonder Hollandse onderschriften. Er is wel wat Hollandse dialoog in de hoofdstedelijke sequenties, daar doet u het verder maar mee.