El Calambre (2009)

Ik ben reuze benieuwd wat Matias Meyer na Wadley gemaakt heeft.

Met terugwerkende kracht zou El Calambre weleens de rijkste ervaring kunnen zijn van het IFFR van 2010. Het is een contemplatieve film die in alle rust de kijker meeneemt in een teruggetrokken wereld waar een jongeman (Julien) op zoek gaat naar zichzelf. Er komt nauwelijks een gesproken woord aan te pas en dat hoeft ook niet want de gezichtsuitdrukkingen en de beelden van de woeste natuur staan symbolische voor de innerlijke wroeging. Hij gaat terug naar de basis. Hij leert opnieuw kijken en luisteren naar zijn eigen lichaam en komt daardoor uiteindelijk met zichzelf in het reine.

Hier krijg je een goed beeld van hoe zorgvuldig de film is gemaakt.

Julien trekt de Mexicaanse natuur in om zichzelf te vinden - het devies van zovele zelfhulpboeken - maar vindt er uiteindelijk juist de ander die hem weer zingeving brengt.

De film gloreert met subjectieve beelden die de gevoelswereld van de hoofdpersoon uitdrukken, ze geven bij tijden een dreigende, haast surrealistische toon aan de film. Maar er zijn ook diep contemplatieve scenes waarin niet veel meer lijkt te gebeuren dan het verstrijken van de tijd.

Daarnaast vertellen indrukwekkende, vaak woordeloze natuurbeelden (toegegeven, de vele zonsondergangen neigen haast naar kitsch) het verhaal van Juliens existentiële zoektocht naar (spreekwoordelijke) vaste grond onder de voeten. De elementen (met name water) spelen een formerende rol in Juliens ervaring: ze overweldigen en zijn onverschillig, ze hebben de kracht je te verzwelgen, maar zijn ook bron van leven en verwondering. De natuur is hier in haar volle betekenis subliem.

Naast de natuur als volstrekt ander wezen is er ook de medemens die Julien een nieuwe betekenis in zijn leven verschaft, in de persoon van Pablo de visser. Hij staat wellicht symbool voor een meer simpele, elementaire manier van leven; een mens in harmonie met de natuur en met zijn eigen lichaam.

Maar gaandeweg de film leert Julien Pablo ook als uniek persoon kennen, als iemand die evenzeer tragiek kent en wie ook niets menselijks vreemd is. Het is juist dit inzicht dat we allen delen in de menselijke conditie, dwars door nationale en talige grenzen heen, dat Julien een gevoel van berusting en hernieuwde levenslust brengt. Julien en Pablo vinden elkaar in hun gevoel voor humor (de modderscene), hun liefde voor kinderen en familie (de fotoscene), en in hun sociale bewustzijn (het verhaal van de rol die Pablo speelt in de gemeenschap). Dit alles culmineert in een fenomenaal slot dat geheel onverwachts maar volstrekt overtuigend Julien opnieuw aan de kijker voorstelt.

Bravo.