Voices of Bam (2006)

De documentaire Voices of Bam is geïnspireerd op foto’s die in de puinhopen van Bam zijn teruggevonden door het Bam Photographic Rescue Project van de Iraanse fotografe en kunsthistorica Parisa Damandan. Zij wist duizenden negatieven en foto's op te graven door te zoeken op de plekken waar fotowinkels stonden. Het leven van de stad in al zijn verschijningsvormen bestaat door de verwoesting eigenlijk alleen nog op deze afbeeldingen. Een derde van de bevolking van Bam kwam om bij deze tragedie. De foto’s zijn vaak de enige tastbare voorwerpen die doen herinneren aan een overledene.

De documentaire heeft een interessant karakter. Naar aanleiding van een foto wordt een herinnering verteld en de verteller wordt gevolgd tijdens zijn/haar hedendaagse beslommeringen. De vertel-sequences zijn vantevoren opgenomen, zonder camera. De camera in ‘de hedendaagse tijd’ blijft perfect op de achtergrond en observeert alleen. Ook de ‘geinterviewden’ en hun omgeving doen net alsof de camera er niet is. Er wordt alleen een keer door een kind in de camera gekeken. En dat is meteen de grootste kracht van de documentaire.

Op poëtische manier worden de herinneringen verteld, dan weer met gebroken stem, dan fluisterend, dan vol trots. En het camerawerk van Maasja Ooms speelt een grote rol in dit geheel. Hoogtepunt is een lange scene van plusminus 6 minuten geschoten in een drukke straat van Bam. Flarden van monologen (“Ik zag het puin op haar lichaam vallen”) denderen door de speakers terwijl haar camera rond blijft tollen op een rustige manier, terwijl ze verschillende mensen in het publiek als het ware naar de camera toe trekt. Ik heb met open mond zitten te kijken. Ook de slot-scene is prachtig, dat me deed denken aan ‘de dansende-hoofden-scenes’ uit Gerry en Werckmeister Harmóniák.

Helaas zitten er ook rotte appels in deze documentaire. De scene op het kerkhof gaat compleet de mist in, aangezien je meteen merkt dat de camera daar niet thuis hoort. Het is dan ook jammer dat een groepje vrouwen de camera (die wel netjes op de achtergrond blijft) inkijkt met een blik van “rot op”. Deze scene had weggelaten dienen te worden.

Ook niet ieder verhaal was even interessant en mooi gefilmd.

Nog even opmerken dat de regisseuse niet het land in mocht tijdens het filmen. Vandaar dat Maasja Ooms haar rol overnam. De gesprekken waren al eerder opgenomen.

Mooie documentaire, kwetsbaar is een beter woord. Jammer dat het onevenwichtig is. Meer scenes als ‘de drukke straat’ hadden de documentaire meer sterren opgeleverd. Ik kom niet verder dan (een dikke) 3,5 sterren.

Tevens een bewijs dat het filmgenre documentaire niet louter een groot nieuws-item is tijdens pakmbeet Nova. Ook geeft de documentaire een frisse blik in het moderne leven in Iran [jongedames doen gewoon aan taekwando], en een treurige blik in de puinhopen van Bam.

Binnenkort in de filmhuizen. De documentaire ging dit jaar in premiere tijdens het IFFR.