Vergeef Me (2001)

Al veel over gezegd volgens mij. Gelukkig maar, want projecten als deze verdienen wel wat aandacht, of deze nu positief of negatief is. Ik ken niet alle projecten en acties van Frisch, maar heb zijn naam meer dan een keer gehoord. Was al lang geïnteresseerd in Vergeef Me, en na lange tijd dan toch eindelijk gezien. Net als Gotti hierboven zegt, zeg ik; dit project slaagt maar voor een helft - want hoewel velen vallen over het lachend misbruiken van zwakke mensen, is het meeste toch niet zo shockerend als had gekund.

Frisch probeert in Vergeef Me openlijk over een grens van het acceptabele te gaan. In de opening zegt hij het walgelijk te vinden hoe gemakkelijk iedereen op t.v. aan de meest onsmakelijke dingen blootgesteld kan worden. "Ik ga ervoor zorgen dat dat nooit meer zal gebeuren", zo zegt hij tegen de camera. Helaas lijkt zijn eerste poging niet te slagen, daar dat project zelfs positieve, lovende reacties uit leek te lokken; Mensen leken zowaar respectvol te reageren op zijn manier waarop hij lichamelijk gehandicapten, junks en alcoholisten portretteerde. Halverwege stopt hij de film dan ook, en zegt nogmaals direct in de camera naar "nog extremere middelen" te grijpen.

Een publiek stroomt toe, neemt plaats op een stoel en kijkt naar een podium. Het resultaat naar zijn ultieme onderzoek naar het overschrijden van een grens zal hier een conclusie kennen. Zijn kritiek op de huidige televisiecultuur zal hier een antwoord krijgen. Dit keer geen publiek voor televisie waarin de toeschouwer een voyeur is van intieme waarheden van anderen in reality t.v. Hoelang zal deze toeschouwer een onschuldige gluurder blijven als deze er met zijn neus boven op zit?

Opnieuw zitten hier dezelfde junks en alcoholisten die eerder in Frisch zijn toneelstuk Jezus/Liefhebber (1998) speelden. Live kijken naar alles wat zij doen; drinken, pissen, roken, spuiten, kotsen, masturberen en dronken als zij zijn niet normaal op een stoel kunnen zitten. Een lang uitgesponnen slow-motion scène van een laveloze vrouw die wat zinnen van een stukje papier voorleest resulteert in gebrabbel en het langzaam in slaapvallen terwijl snot, kwijl en braaksel haar neus en mond uitdruppelen. Het publiek kijkt toe, de een met een glimlach, de ander met verbazing.

Zijn acteurs (slachtoffers) ondergaan vernederende behandelingen en opdrachten. Met het grootste gemak neemt hij ze mee in een toneelstukje dat hij opvoert. Niemand moet zijn acties prijzen, maar vernietigen, kwaad maken: "Het is verkeerd wat hij doet", zo meent hijzelf. En dat is het, walgelijk en pervers. Maar ik zeg op mijn beurt met het grootste gemak dat dit een directe verbeelding is van wat wij dagelijks op t.v. voorgeschoteld krijgen. Nu een keer niet verpakt in mooie kleurtjes, mooie vrouwtjes en leuke villa's.

Ik kan hier geen beoordeling aan spelden, maar een vorm van respect kan ik niet onbewogen laten. Frisch is niet de eerste die nadenkt over deze kwestie, wel een van de eerste die dit op een dergelijke controversiële manier aanpakt. Niet volledig geslaagd, maar onmogelijk om te negeren.

Ambitieus project van een nogal naïeve zeurpiet.

Cyrus Frisch verafschuwt gewelddadige en anderszins moreel verwerpelijke televisiebeelden. Hij betoogt (weinig steekhoudend overigens) dat hij toch zeker het recht heeft niet iedere keer als hij een tv aanzet geconfronteerd te moeten worden met grafisch in beeld gebrachte onthoofdingen en longtransplantaties.

Wat een zeurpiet hè? Maar daar blijft het niet bij. Hij verzamelt een stel “verloederde outcasts” en laat ze allemaal nare dingen doen. Hetzij in de schouwburg, hetzij voor de camera. Hij doorboort volgens eigen zeggen de grens van het acceptabele.

Ambitieus hè? Maar daar blijft het niet bij. Hij denkt te kunnen choqueren. Te kunnen confronteren. Dingen teweeg te kunnen brengen.

Naïef hè? Het lukt ‘m dan ook niet. Dat blijkt vooral tijdens het toneelstuk. Toneelstuk? We hebben het toch over een film? Jazeker, maar deze film heeft een rijke geschiedenis.

Het begon allemaal in 1998, met Jezus/Liefhebber, het toneelstuk. Opnames daarvan waren in datzelfde jaar te zien op het IDFA.

Zowel het toneelstuk als Geen Titel leverden niet genoeg controverse op. Tayama zegt het al:

Daarom Vergeef Me. Want naast beelden van het toneelstuk bestaat deze film met name uit gesprekken met de outcasts. En geen gewone gesprekken, nee nee, maar gesprekken met de duivel. Frisch stelt zich op als Faust en behandelt de outcasts – oké, het blijven mensen – als marionetten. Hoe controversieel!

Misschien had het allemaal meer indruk gemaakt als Frisch er niet zo’n visueel wanfestijn van had gemaakt. Hier en daar werkt de grofkorrel, maar in veel meer scènes zijn de beelden alleen maar ergerlijk. Op een gegeven moment is de film (2) op, maar wordt er wel doorgegaan met filmen. Ik kan je vertellen, dat levert bijzondere lelijke cinema op, maar meer dan dat is zo’n scène respectloos. Ik als kijker neem wel de moeite om je film te kijken, daar mag je best rekening mee houden. Eikel.

Ironisch genoeg is de eindscène dan ook de meest memorabele.

Vandaag herzien. Beklijft nu vele malen meer dan twee jaar geleden. Een van Neerlands meest interessante filmmakers...