Een Zaak van Leven of Dood (1983)

Via een zeer gewaarde ex-collega bekwam ik vrij recent het vergeten Nederlandse psychologisch melodrama/thriller uit 1983: "Een zaak van leven of dood" (naar de novelle van Hans Vervoort).

De film vertelt het verhaal van Hans (Peter Faber) en zijn labiele vrouw Eva (de sensuele Carla Hardy). Door niet nader genoemde oorzaken verandert Eva van een fris en levenslustig type (zie de zeer functionele naaktscene na zo'n 12 minuten) in een emotioneel wrak met straatvrees.

Aangezien een psycholoog haar onvoldoende kan helpen, gaat zij op aanraden van een ex-collega van Hans, Jack (Derek de Lint), naar een psychiater. Echter, in plaats van zich onder behandeling van de psychiater (in wie we Karin Albers uit GTST kunnen herkennen) te stellen, stelt zij zich onder behandeling van Jack. Zij raakt verwikkelt in een licht sadomasochistisch (lees: 9 1/2 weeks avant la lettre) spel, dat Jack initieert om haar, door middel van gehoorzaamheidsopdrachten van haar fobie af te helpen.

Dit alles loopt gruwelijk uit de hand op het moment dat Hans, inmiddels zelf overspannen, vertrekt naar "het buitenland" op het moment dat Eva bij hem terug wil keren. Zonder het eind te bederven, aangezien dit de eerste scene is en de rest van de film grotendeels een terugblik behelst op de voorafgaande gebeurtenissen, kan verklapt worden dat Eva een val met dodelijke afloop maakt.

Wat de film met name tot een must see maakt, is dat het één van de weinige, zo niet de enige, film is die speelt in het milieu van marktonderzoekers. Op trefzekere wijze worden marktonderzoekers geportretteerd als kille, afstandelijke neuroten. Typerend hiervoor is de scene waarin Hans Eva vraagt of ze 's avonds mee een blokje om wil lopen, als ultieme poging haar van haar straatvrees af te krijgen.
Hans werkt eerst bij het bureau Rademakers, maar gaat al snel, samen met Lucas (Gerard Cox), werken bij het meer ambitieuze bedrijf "Data", waar Eva nog korte tijd de enqueteurs op hysterische wijze aanstuurt. De film leert ons in een krachtige scene dat in 1983 vragenlijsten door kinderen van enqueteurs op de fiets rond worden gebracht.
De plot concentreert zich gedurende de tweede helft van de film op Hans, die vermoedt dat Jack meer te maken heeft of meer weet van de dodelijke val van Eva, dan hij deelt. In een sleutelscene, waar de ware aard van marktonderzoekers naar boven komt, zegt Hans in een opwelling tegen Lucas: "Jack, die laat ik schuld bekennen, gewoon een kwestie van de juiste vraag op de juiste plaats!" Waarop Lucas Hans van repliek dient door hem van beroepsdeformatie te beschuldigen.

De film werd mede mogelijk gemaakt door Autoplon, Caballero, Philips Nederland, American Express, Seven Up Nederland, KLM en Kodak. Dit leidt voor de oplettende kijker tot een paar momenten van weinig subtiele product placing. Zo krijgt het KLM vliegtuig waarmee Hans naar "het buitenland" vertrekt ongeveer anderhalve minuut zendtijd. Verder is in een korte scene te zien hoe er een Beeldplaat op wordt gezet, met een voor die tijd zeer moderne videoclip erop en wil Hans voor een dure kamer graag met American Express betalen. In bed wordt er uiteraard Caballero gerookt.

Ik ga ervan uit dat Autopon voor de voertuigen heeft gezorgd, maar voor de rest daag ik een ieder uit die de film nog gaat zien om Seven Up (en eventueel Kodak, maar zij zullen het celluloid wel hebben verzorgd) te ontdekken.

Tot slot nog een noot over de muziek van "The Two". De ijle synthesizerklanken, die goed combineren met de vaak wat overbelichte, klinische beelden en de enigszins staccato dialogen, geven de film een unheimische sfeer.