Het Hart van Amsterdam (2026)

Hier verwacht ik veel van!

De documentairemakers hebben 42 jaar aan deze film gewerkt maar het voelt alsof het op een zondagmiddag in elkaar is geflanst want het is erg onsamenhangend. De film gaat over een karakteristiek Amsterdams stukje onderwereld die ‘penoze’ wordt genoemd en in het begin wordt al gezegd dat die in de jaren ’80 werd verdongen door een hardere georganiseerde misdaad als gevolg van de heroïnehandel (om welke reden de filmmakers toen beloten die oude penoze vast te leggen voordat die gedwenen was). Dat is meteen het enige heldere punt van de hele documentaire: voor het overige krijg je heel veel mensen voor de camera die iets zeggen zonder dat duidelijk wordt gemaakt wie wie is of dat ze iets zeggen dat de zaak verheldert. Ik miste ook ondertiteling want behalve de voice-over van de documentairemakers en ene Bas van Hout (die vertelt hoe hij in dienst kwam van de penoze maar die aan het eind laat ontvallen dat hij journalist is) spreekt iedereen in een plat Amsterdams waarbij ook het geluid niet altijd goed is (zoals op straat) zodat ik de helft überhaupt niet heb kunnen verstaan.

Maar in feite is dat nu precies wat de penoze blijkt te zijn: een ons-kent-ons-wereldje waar buitenstaanders moeilijk toegang toe krijgen. Ik heb meegekregen dat de penoze voortkwam uit de armoede van na de oorlog waarbij de mensen in het Wallengebied van alles deden om maar aan geld te komen – smokkelen, stelen, inbreken, mooie meisjes uithoereren, etc waar later hasj-handel en casino’s bijkwamen – en een eigen wereldje schiepen waarin de wet(shandhaving) op afstand bleef maar het wel heel gezellig was (met veel Amsterdamse humor) en bij ruzies men de ander een klap op z’n bek gaf maar daarna ook weer samen een biertje ging drinken. De saamhorigheid blijkt zo groot dat ook journalisten en zelfs politieagenten deel uitmaken van deze grote familie (waarbij de heroïne en daarmee de buitenwereld aanvankelijk naar de Zeedijk werd gemanouvreerd). De film voelt dan ook alsof je op een familiefeest bent beland van mensen die je niet kent en waarbij je probeert te achterhalen wie ze zijn en wat ze zeggen maar veel wijzer word je niet. Ik ben bang dat de film daarom vooral leuk is voor de leden van die familie zelf die bv. meteen weten wie Joep de Fluiter is als die wordt genoemd of wat men bedoelt als wordt gezegd dat iemand toen ‘met de Lammie’ bezig was.

Gaat dat zien! Docu over de Amsterdamse Wallen inclusief de oude penoze en roemruchte types als Frits van de Wereld en Zwarte Joop de Vries. Geen valse romantiek, wel lui met prachtige bijnamen zoals politieman De Fluiter. Prachtig eindshot.

“Amsterdammers zijn aardige mensen. Ze hebben een goed hart — het moest alleen gekookt op hun rug hangen. En dan liefst zo laag dat de honden erbij kunnen.”

Jules Deelder

Maar ik heb niet het idee dat de film daarover gaat.