Downton Abbey: The Grand Finale (2025)

Goeie film waarin het gezin zich in financiële problemen bevindt na de beurscrash. De film doet de titel niet helemaal eer aan, want dit is gewoon meer van hetzelfde en voelt dus niet echt als een grote finale. Niet dat dit erg is, want het blijven fijne personages en de cast is er inmiddels perfect mee vergroeid. Ook de hele aankleding blijft een plaatje.

En wat een finale! Nostalgie is troef, ook vanwege de terugkeer van een aantal personages die uit het zicht waren verdwenen. Het is wanneer Harold [Paul Giamatti], de broer van Lady Grantham [Elizabeth McGovern] in gezelschap van Gus Sambrook [Alessandro Nivola] een bezoek brengt aan Downton Abbey. Het is 1930 en Harold heeft een groot deel van het familiefortuin verbrast door slechte investeringen en The Wall Street Crash. Volgens hem kan Gus het geld terugverdienen als zijn zus hem het vereiste bedrag geeft. Lord Grantham [Hugh Bonneville] heeft moeite om de leiding van Downton Abbey helemaal over te dragen aan zijn dochter Mary [Michelle Dockery], mede omdat haar reputatie een flinke deuk heeft opgelopen vanwege haar recente scheiding. Penelope Wilton (als Lady Merton) en Arty Froushan (als de excentrieke toneelschrijver Noel Coward) springen er iets bovenuit in deze schitterend gemaakte afsluiting van de populaire serie. Opgedragen aan de in 2024 overleden Maggie Smith die tijdens de ontroerende slotscène even verschijnt als Violet Crawley.

De serie heeft natuurlijk destijds al een perfect einde gekregen, maar vooruit, ook de daarop volgende films zijn best leuk, hoewel wat overbodig. Met deze derde wordt alles definitief afgerond. Er zijn natuurlijk teveel personages om iedereen een passend afscheid te geven, maar de film slaagt er redelijk in. De plot is afwisselend grappig en melancholisch en werkt toe naar een prachtige slotscene. Ik ga iedereen missen.

Ook ik heb een traantje weggepinkt. We hopen dat Lady Mary het allemaal gaat redden met dat grote huis. Ja, aan alles komt een eind, zelfs aan Downton Abbey. Mooi om te zien dat de zussen Edith en Mary toch voor elkaar klaarstaan, al blijft het schuren. Ze worden nooit vriendinnen. Mooi ook om te zien hoe Lord Grantham als kat in een vreemd pakhuis door dat appartement loopt, een overgang die ook wel erg groot is. Gelukkig hebben ze het huis van z'n moeder nog, de hier zo node gemiste Maggie Smith, met haar vileine opmerkingen. Mooi ook om te zien hoe Royals niet eens in de ruimte mochten blijven van een gescheiden vrouw. Nou, dat kon verkeren, in 1937 wilde de toenmalige koning trouwen met een gescheiden vrouw. Dat ging toen ook niet door. En nu is daar iedereen gescheiden, inclusief de koning.

Een schok der herkenning ook voor de aanwezigheid en het optreden van Noël Coward, in een rol dan natuurlijk. Zanger, tekstschrijver, acteur, toneelschrijver, een halve god in het Verenigd Koninkrijk van de jaren twintig en dertig, zelfs tot in naoorlogse jaren. Hij symboliseerde in z'n eentje het Britse establishment, ook al wist iedereen dat hij homoseksueel was, een misdaad in die jaren. Er valt dus veel te genieten in deze film. De aankleding is natuurlijk weer fantastisch, je komt ogen te kort: de interieurs, de auto's, de kostuums. Alleen al die beelden van de paardenrennen van Ascot. Ze zeggen dat het er nu nog precies zo toegaat. Let op: geen zwarte hoge hoeden, maar grijze. Ook wel een puntje van kritiek, het verhaal is niet het sterkste deel van de film, het is vooral afronding, zonder een dragend thema. Maar ach, er blijft nog zo veel over om van te genieten.

Een onschuldige lieve film, goed voor mijn teerhartige Woemi, die het thuis met haar nieuws en ellende vretende grumpy old mannetje al zo zwaar te verduren heeft.

Even lekker zwijmelen bij extravagante weelde en prachtige kostuums, genieten van het verfijnde Engels, je verbazen over de verstikkende conventies van toen, kijk eens hoe vrij en blij we zijn geworden.

Onschuldig? Niets is wat het lijkt. Het is niet zo onschuldig om het verleden neer te zetten als de goede oude tijd om daar natuurlijk onze tijd als onzeker, bangmakend en gevaarlijk tegenover te zetten. Dat is het beeld dat populisten maar al te graag schetsen van onze wereld. Een leugenachtig beeld dus.

In 1930, het jaar waarin de film speelt waren door de grote depressie miljoenen mensen werkeloos geworden. Er hoefde niet gediscussieerd te worden over de hoogte van AOW of WAO want die bestonden domweg nog niet. Over bestaanszekerheid gesproken.

Een warme band tussen ouders en kinderen? De upper class had wel wat beters te doen dan voor zijn kinderen te zorgen, vraag bijvoorbeeld eens aan de huidige koning hoe gezellig het was op de kostschool, en voor de lagere klassen was een kind vaak niet meer dan een mond om te voeden en een paar handen om te helpen.

Van enige interactie tussen de klassen was- en ik vrees is- geen sprake, of het was dat de zonen des huizes in de gelegenheid werden gesteld om een dienstmeisje te bezwangeren.

Maar zwijmel rustig verder..

Ze hadden dit Downton Abbey: The Moderate Finale moeten noemen.

Het plezier van het kijken naar een stoïcijnse familie die zich op dramatische wijze door kleine tegenslagen manoeuvreert, houdt de wereld al geruime tijd in zijn greep. De aantrekkingskracht van het besef dat je nooit, maar dan ook nooit deel zult uitmaken van deze specifieke rijkdom en pompeusheid, werkt als een nederige betovering op het publiek.

En toch aanbidden we deze groep uitzonderlijk Engelse mensen en laten we uiteraard een traan wanneer we vaarwel moeten zeggen. Afscheiden die ons worden voorgeschoteld via melodramatische flashbacks, visioenen of simpelweg mensen die met hun hond door de velden richting de toekomst wandelen, badend in een filmisch perfecte zonsondergang.

Alsook: Maggie Smith wordt pijnlijk gemist in elk frame.

3*