In Restless Dreams: The Music of Paul Simon (2023)

Hoewel hij de 80 is gepasseerd en het zingen hem duidelijk steeds moeilijker, stort zanger en liedjesschrijver Paul Simon zich vol overgave op zijn nieuwe album ‘Seven Psalms’ waarbij hij muzikale en morele ondersteuning krijgt van zijn echtgenote Edie Brickell en zijn goede vriend (en briljante muzikant en arrangeur) Wynton Marsalis. Gibney grijpt deze gelegenheid aan voor een monumentale (220m) terugblik op de muzikale nalatenschap van één van de belangrijkste Amerikaanse liedjesschrijvers van zijn generatie. Met wijsheid en berusting kijkt Simon op nuchtere, openhartige wijze terug op zijn jeugdjaren, de vriendschap en samenwerking met Art Garfunkel, het besluit om de samenwerking te beëindigen, het onstuimige huwelijk met Carrie Fisher, zijn carrière als soloartiest en als filmmaker en zijn samenwerking met muzikanten uit een hele andere cultuur. Vanzelfsprekend is er extra aandacht voor zijn beroemdste albums ‘Bridge Over Troubled Water’ (met Art Garfunkel) en ‘Graceland’. Gibney legt de link tussen de muziek en de maatschappelijke ontwikkelingen van het moment waarop de muziek verscheen, maar laat de vijf albums die Simon maakte na ‘The Rhythm Of The Saints’ (1990) wel buiten beschouwing. Jammer, want juist die muziek verdient herontdekking.

Net als veel mensen hou ik van de muziek van Simon & Garfunkel maar ken ik de solocarrière van Paul Simon – de creatieve kracht – veel minder. Het is eigenlijk ook waar de documentaire over gaat: Paul is het creatieve genie dat Art niet nodig heeft maar de wereld blijft Paul met Art willen zien. Paul Simon wist al van jongs af aan dat hij muzikant wilde worden – en de documentaire laat zien dat hij een muzikant in hart en nieren is – en beïnvloed door respectievelijk onder meer Elvis Presley, The Everly Brothers – waardoor Paul en Art, die mooier kon zingen dan Paul, hun harmoniezang leerden – en de New Yorkse folkscene (met onder meer Bob Dylan) nam het duo onder de naam Simon & Garfunkel in 1964 hun eerste album op. Het flopte en wat Paul betreft was dat het einde van de samenwerking met Art waarna hij naar Engeland ging om in z’n eentje op te treden in folk clubs. Maar toen de producer in de VS een nieuwe versie van The Sound of Silence met meer instrumenten uitbracht en dat een hit werd, vloog Paul terug naar de VS en werd het duo Simon & Garfunkel een van de meest succesvolle popgroepen uit de geschiedenis.

Maar Paul schreef en deed alles; Art ging films maken en zou wel Pauls liedjes komen inzingen als ze klaar waren terwijl Art wel minstens de helft – of nog meer vanwege z’n mooie stem – de roem kreeg van het publiek. Paul was het zat en brak met Art. Dan begint een eindeloze loop waarin iedereen denkt dat het afgelopen is met de carrière van Paul waarna Paul toch weer een succesvol album maakt (al worden sommige albums tussendoor een flop waardoor men denkt dat z’n carrière voorbij is, etc). Het legendarische duo blijft ongeëvenaard populair, getuige het megasucces van het eenmalige Simon & Garfunkel-concert in Central Park in 1981, maar Paul blijft zijn muzikale hart volgen – en dat kan niet meer met Art – en raakt ook geïnteresseerd in wereldmuziek, resulterend in het megasucces van Graceland (1986).

Het verhaal van zijn indrukwekkende carrière wordt telkens onderbroken door zijn werk aan z’n laatste album, Seven Psalms. En toegegeven, dat klinkt beslist interessant: het demonstreert hoe onvermoeibaar Paul Simon op creatieve wijze doorgaat omdat zijn liefde en talent voor muziek eindeloos lijkt. De lengte van de documentaire maakt het verhaal een epos maar dat wordt gerechtvaardigd door het epische karakter van zijn inmiddels meer dan 60 jaar (!) durende carrière vol successen. De documentaire boeide me van begin tot eind.

Meer dan 3u documentaire over Paul Simon. De lengte doet het al vermoeden, dat dit vooral een documentaire is voor liefhebbers. De zanger is al voorbij de 80 en het voelt ook aan als een rustige terugblik naar heel lang geleden. Maar we krijgen wel een uitgebreid beeld te zien van de muzikant. Zodat het meer is dan enkel feiten. Het is een poging om bij keuzes, nummers en gebeurtenissen een verklaring te vinden. Van de tijd met Garfunkel over zijn solo singersongwriter albums tot de Afrikaanse ritmes van oa Graceland. We krijgen beelden van andere mensen te zien, maar enkel Simon is echt zelf aan het woord in de camera. Gelukkig horen we ook regelmatig Garfunkel. Toch belangrijk rond de periodes dat het moeilijker ging. Meer dan 3 uur is een lang zit, maar het is ook een lange carrière waarin veel te vertellen is.