Boleslaw Smialy (1972)

De machtsstrijd tussen Kerk en staat was in de middeleeuwen al tot een climax gekomen in 1077 met de tocht van de Duitse keizer naar Canossa. Bekend is ook het conflict tussen de Engelse koning en de aartsbisschop van Canterbury culminerend in de moord op Thomas Becket in 1170. Mooi verfilmd in Becket (1964) hoewel de al te lamenterende Peter O'Toole mij iets te veel deed irriteren, maar dit terzijde.

In Polen speelde dit natuurlijk ook. De koning die steeds meer macht naar zich toe trok ten koste van Kerk en adel. Bolesław die in 1076 gekroond was begon aanvankelijk coulant en verkreeg al snel de bijnaam de Gulle. Een buitenechtelijke affaire leidde het conflict met Stanisław, de bisschop van Krakau in. Ook al speelde er meer zoals de politieke toenadering van Bolesław tot Moskovië wat niet in goede aarde viel bij de Poolse adel. Niettemin was de ontrouw al reden genoeg voor excommunicatie. In een woedeaanval geeft de koning dan in 1079 opdracht om de bisschop om te brengen. Er bestaat een bron waarbij Bolesław het zwaard zelf ter hand neemt maar regisseur Lesiewicz kiest voor de meest gangbare weergave.

Eigenlijk wordt er tussen de regels door ook partij gekozen voor de koning, de staat en tegen de bemoeizuchtige bisschop. Wat naar communistische maatstaven wel te begrijpen is. Bolesław die na de moord de bijnaam Śmiały, de Stoute verkreeg zien we in een open einde te paard wegvluchten naar Hongarije. Dat hij een paar jaar later zal worden vergiftigd door zijn tegenstanders wordt de kijker niet verteld.