Jarzebina Czerwona (1970)

"Hitler kaputt!"

De slag om Kolberg, het huidige Kołobrzeg vlakbij Gdańsk aan de Oostzeekust was onderdeel van het Pommerenoffensief tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog. Een voor de Sovjets belangrijke operatie op weg naar de verovering van Berlijn. De bunker van Adolf Hitler zou al in februari 1945 bereikt kunnen worden mits de voorhoede van het Rode Leger niet afgesneden dreigde te worden. Het Duitse verzet was nog altijd hardnekkig.

Gesteund door het Poolse Volksleger dat samen met de Sovjets optrekt in de belegering van Kolberg tussen 4 en 18 maart 1945 zien we toch wel een aardige verfilming van de grootschalige aanval ter zee, via de lucht en het grondoffensief. Ik heb het aantal burgerslachtoffers even niet paraat maar de colleteral damage moet aanzienlijk zijn geweest. De stad lag na de slag zo goed als in puin. Natuurlijk zien we in de film Duitsers die wegvluchtende burgers neerschieten. Ook al had er vooraf een grootscheepse evacuatie plaatsgevonden, de burgerbevolking was toch min of meer gegijzeld. Ik wil niet perse een misschien wel controversiële vergelijking trekken met de huidige oorlog in Gaza maar ik doe het toch. In een oorlog is de burgerbevolking altijd de klos en vallen er altijd onschuldige slachtoffers. Maar soms is dit onvermijdelijk om het hogere doel te bereiken.

Toch even opgezocht. Eerst de gevallenen aan militaire kant: Polen 1441, Sovjets 257 en Duitsers 600-800. Identificatie was na de slag niet altijd meer mogelijk, zoals gezegd lag de stad en dus ook de schuilkelders na de belegering zo goed als in puin. Dat maakt ook een schatting van het aantal doden aan civiele kant ook lastig. Kolberg zat bovendien bomvol geëvacueerde Duitsers uit Oost-Pruisen, ongeregistreerde vluchtelingen en buitenlandse dwangarbeiders naast de eigen bevolking. De Kriegsmarine had nog wel controle over de haven en kuststrook waardoor de evacuatie van burgers en militairen tot op de laatste dag doorging. De schatting is van een paar duizend tot 17.000 doden aan civiele zijde. Mogelijk nog hoger omdat veel oudere en zieke overlevenden na de slag alsnog overleden aan ontbering. Afgesloten van stroom, water en voedsel en onder continu geschut was het een ware hel voor de burgerbevolking. Zo zijn er verhalen over zelf- en kindermoord.