Oh, Canada (2024)

Oh, Canada.

De voor ons Europeanen wellicht wat abstracte geschiedenis van de draft dodgers in de VS - de hippies die niet als grunt naar Vietnam gestuurd wilden worden, geen rijke ouders hadden, niet op de universiteit zaten om iets 'zinvols' te worden, geen familiale betrekkingen hadden, en ga zo maar door met het lijstje smoesjes en excuses. Zo lang als mijn arm en die van iemand anders, want net als nu had de VS toen bepaald geen gebrek aan kansarme jongeren voor wie het leger ondanks een gerede kans op sneuvelen een uitweg was. Het land wordt er zo ongeveer door gedefinieerd tenslotte - het grootste, meest moderne leger van de hele wereld. En waarom? The economy, stupid.

Maar die kant gaat het verhaal dus niet op, en daarmee is het me eerlijk gezegd een beetje onduidelijk wat nou precies de bedoeling was - allerlei erg hoogdravende maar out-of-band verwijzingen naar Russische literatuur ten spijt. Show, don't tell, denk ik dan. Wat in ieder geval lukt is om de hoofdpersoon te duiden als een extreem onaangenaam en zelfzuchtig persoon - maar precies waarom, en welke boodschap draagt dat in het gepolariseerde politieke landschap van nu. Ik zie er zo direct niet iets in wat me het gevoel geeft dat de mensheid er iets mee opschiet, maar wellicht mis ik daar allerlei dog whistles bij.

Kijk ik dan naar de rollen van Gere en Thurman, dan komt Gere er bijzonder onbaatzuchtig uit met zijn beginscene in zijn tena outfit. Maar waarom. En Thurman, ja, wellicht is ze mooier dan ooit nu, maar ook daar vraag ik me bij af waarom ze in deze film spelen wilde.

Waar het uiteindelijk wellicht gewoon op neerkomt is of de boodschap die de film erg subliminaal probeert te brengen je goed ligt. Maar als ik heel eerlijk ben weet ik niet zeker of ik wel goed begrijp wat die boodschap dan precies is, en meestal is dat een teken dat het er een is waarmee we het allemaal heel, heel ernstig mee oneens zouden moeten zijn.

Als we het over Canada hebben, laten we er dan eerst eens bij stilstaan dat in de tweede wereldoorlog meer dan 1 op de 10 Canadezen hun leger diende - vrouwen, kinderen en bejaarden meegeteld. En als we het over de VS hebben, laten we er dan eerst eens bij stilstaan dat de economie van de VS eerst en vooral op oorlog draait. Vrijwel alle wapens in de wereld komen daar vandaan, de VS heeft verreweg het grootste leger, en nooit gebrek aan nieuwe rekruten. In het land of the free, home of the brave is de enige uitweg maar al te vaak om te tekenen.

Zet de film daar tegen af, en er blijft alleen een onsmakelijke geur over.

Dit lijkt me een boek dat beter niet verfilmd had kunnen worden. In elk geval niet op de manier waarop Schrader het aanpakt. Al die zelfreflectie is minder interessant als de hoofdpersoon niet boeiend of sympathiek is. De manier waarop Schrader het verhaal vertelt met flashbacks, herinneringen en feiten door elkaar heen maakt het ook lastiger om in de film te komen.

Misschien moet je ook van een leeftijd zijn dat je de jaren zestig en zeventig hebt meegemaakt als jongvolwassene om deze film maximaal te waarderen. De liefdevolle manier waarop die tijd wordt neergezet is in elk geval zeer knap gedaan. Ik vond vooral de muziek ook wel aardig. Op het spel van Gere, Elordi en Thurman valt ook weinig aan te merken.