Bassie & Adriaan: Een Schat aan Herinneringen (2023)

Poh, zeer genoten van deze heerlijke trip down memory lane.

Bassie en Adriaan zijn jeugdidolen van mij en ik denk van iedereen die de afgelopen pakweg 30, 40 jaar is opgegroeid. Hun fantastische personages, de heerlijke avonturen en de hilarische boeven hebben veel indruk op me gemaakt. En ik ben eigenlijk altijd van een beetje fan gebleven, het blijft tijdloos vermaak voor elke leeftijd denk ik zo. En nu zijn we dik 40 jaar verder na de start van de serie, zijn Bas en Aad oude mannen en vonden ze het tijd voor een documentaire die ik afgelopen weekend ben gaan zien.

Het is jammer dat het maar een korte docu is geworden van pakweg een minuut of 70, ze hadden wel een uur langer door mogen gaan. Maar toch komt in die 70 minuten alles aan bod, van hun start als circusartiesten tot de opkomst van Bassie en Adriaan en alle successen die daaruit zijn gekomen. Het kijkt gewoon heerlijk weg, het is prachtig om de beelden weer te zien en de muziek te horen. Bassie en Adriaan zijn Nederlands cultureel erfgoed geworden in mijn ogen, want wie heeft dit nou niet gekeken? En termen als ''drommels, drommels en nog eens drommels'', ''ik heb ook altijd pech, ze moeten altijd mij hebben'', ''allememachies'', ''wat er ook gebeurt, altijd blijven lachen'' en ''dat ga ik eens aan de binnenkant van mijn ogen bekijken'' kennen we toch allemaal?

Ook leuk dat diverse namen hun zegje doen, zoals Hans Beijer (B100) of Danny Verbiest. Ook mensen als Paul de Leeuw en Gert Verhulst hebben anekdotes. Zo wist ik niet dat Samson en Gert eigenlijk is bedacht via Bassie en Adriaan. De enige die helaas ontbrak was Paul van Gorcum (De Baron) die al jaren in onmin leeft met Bassie en Adriaan. Gelukkig komen er wel beelden voorbij met hem in zijn rol en krijgt hij ook credits, want ik vond hem steengoed. De interviews zijn oude beelden en nieuwe beelden. Met Aad zijn nieuwe beelden gemaakt, met Bas jammer genoeg niet omdat hij een zeer slechte gezondheid heeft. Alleen op het einde komt hij een paar seconden in beeld, enorm verdrietig om hem zo slecht te zien.

De docu is eigenlijk 3,5 ster waard, maar uit nostalgisch oogpunt krijgen ze er nog een halfje bij.

4*

Bassie en Adriaan, Bassie en Adriaan

dat zijn de beste vrienden

die je maar kan vinden.

Adriaan is acrobaat

en Bassie zit vol kattekwaad

Bassie en Adriaan, Bassie en Adriaan

waar zie je Bassie gaan

dan komt Adriaan eraan

En natuurlijk:

Dag vriendjes en vriendinnetjes

Dit was het dan al weer

Dag vriendjes en vriendinnetjes

Tot de volgende keer maar weer

Ook ik ben in de jaren 70 en 80 (althans tot circa halverwege de jaren 80, want daarna vond ik enkel nog "Passie en Adriaan", gespeeld door Arjan Ederveen en Tosca Niterink, leuk in de jaren 90) opgegroeid met "Bassie en Adriaan" gespeeld door de broers Bas van Toor en Aad van Toor en ze hebben me ook kennis laten maken met mijn eerste horror icoon, namelijk "De Plaaggeest"

En wie kent de bekende uitspraken van clown Bassie niet, zoals "Alles is voor Bassie", "Wat er ook gebeurt, altijd blijven lachen", "Allememachies” (als hij versteld staat), "Imimimimimimimimimi Imimimimimimimi” (als hij moet huilen) en "Dat ga ik even aan de binnenkant van mijn ogen bekijken".

In "Een schat aan herinneringen" halen Bas en Aad van Toor herinneringen op aan hun rijke carrière en geven ze een kijkje achter de schermen. Behalve Bas en Aad van Toor, komen ook anderen aan het woord zoals eeuwige vijand B100 (Hans Beijer) en fans als Gert Verhulst (o.a. bekend van de populaire Vlaamse kindertelevisieserie "Samson en Gert") en Paul de Leeuw. Helaas komen niet slechthorende boef B2 (Joop Dikmans, die recent overleden is op 14 december 2022) en De Baron (Paul van Gorcum) aan het woord, maar ze zijn wel regelmatig te zien via archief materiaal.

In deze leuke documentaire passeren o.a. de onderstaande onderwerpen de revue:

01. Hoe het begon:

Wat in 1955 begon als spectaculaire acrobatenact, "The Crocksons" (met een door henzelf bedacht stoelennummer), groeide eind jaren 70 uit tot de bekendste Nederlandse kinderact van de afgelopen vijftig jaar, namelijk "Bassie en Adriaan".

02. De Plaaggeest (Jaap Stobbe):

Op 10 januari 1978 startte de televisieserie "Bassie en Adriaan" met "De Plaaggeest" bij de TROS en dat was voor veel jonge kinderen best een traumatische ervaring. Adriaan zegt daarover ook:

"Elke zondag werden we gebeld van: jullie worden bedankt. We hebben met de kinderen naar "De Plaaggeest" zitten kijken. Ze hebben nachtmerries gehad."

Ik kreeg er juist inspiratie door om Horror te ontdekken (o.a. destijds via Dracula). Na "De Plaaggeest" hebben Bas en Aad van Toor ook hun televisieformule aangepast en waren er alleen nog boeven te zien, die konden rekenen op veel sympathie van het kijkpubliek. Die boeven zoals B100, B2, Vlugge Japie (dubbelrol van Bas van Toor) en De Baron (in eerste instantie met de stem van Aad van Toor), waren geregeld ook leuker dan Bassie en Adriaan zelf.

03. De boeven:

In Bassie en Adriaan speelden de boeven een grote rol. Aangevoerd door de Baron, dachten ze op slinkse wijze de boel te kunnen saboteren. De Baron, is de aartsrivaal van Bassie en Adriaan en wordt door zijn handlangers aangesproken als "Baas". De Baron gebruikt scheldwoorden als ''bal gehakt, frikandel'' en zijn stopwoord is "drommels, drommels en nog eens drommels!".

B100 of voluit Boef 100 noemt zichzelf "B één nul nul". De rol wordt gespeeld door acteur Hans Beijer, die ook te zien is in de documentaire en regelmatig aan het woord komt (hij is Bas en Aad van Toor ook dankbaar voor de mooie tijd). Hij is de boef die altijd pech heeft en hij roept ook altijd “Ik heb ook altijd pech. Ze moeten altijd mij hebben”.

04. Het circus:

Waarin Aad en Bas van Toor natuurlijk ook in te zien waren met groot succes en volle zalen (of beter gezegd "circustent". Daarin komt o.a. Martijn Passchier aan het woord die fan was van een Bassie en Adriaan en die daarna voor hen ging werken.

05. Zo Vader, Zo Zoon:

Een Nederlands spelprogramma op de NCRV-televisie, welke o.a. gepresenteerd werd door Paul de Leeuw en waarin een keer Bas van de Toor de gast was. Men moest toen raden wie de moeder (oftewel "Zo Moeder, Zo Zoon") van Bassie was. Paul de Leeuw beschouwd die aflevering als één van zijn hoogtepunten qua televisie maken.

06. De avonturen:

Bas en Aad van Toor leefden een avontuurlijk bestaan als Bassie en Adriaan. Zo reisden ze de halve wereld over voor hun populaire televisieserie, zoals in België (daarbij komen ook Danny Verbiest, die zijn bekendheid te danken heeft aan de Vlaamse hond "Samson", en Gert Verhulst aan het woord), Frankrijk, Italië, Griekenland, de Nederlandse Antillen en op reis door Amerika (met o.a. het thema "Cowboy en Indianen" en "Alcatraz").

07. Leuk leren:

Op speelse wijze kinderen iets bijbrengen over geschiedenis, aardrijkskunde en andere onderwerpen. Dat was het doel van Bassie en Adriaan. Het moest blijven hangen en dan is het goed.

De "A" van AAP en de "B" van BAL, de "C" van Club en de "D" van DAL. Kijk links, kijk rechts en nog een keer als je oversteken moet.

08. Meezingers:

Ik was er nooit een fan van, maar in bijna elke aflevering proberen Bassie en Adriaan op muzikale wijze een moraal of levensles aan de kijkers te leren. En die liedjes zong iedereen mee (behalve ik dan ). Eén van de favoriete landen van Bassie en Adriaan is Spanje. Daar traden ze begin jaren zeventig al op met een kindershow. En sinds 2004 woont Aad het grootste deel van het jaar in het Spaanse Benalmádena. In Spanje schijnt ook altijd de zon en één van de hits die uit het creatieve brein van Bassie en Adriaan komt, is het lied "De Spaanse zon" dat in 1978 uitkwam.

Mart Hoogkamer, een groot fan van Bassie en Adriaan, die ook aan het woord komt, heeft bij wijze van uitzondering toestemming gekregen om dit nummer een make-over te geven. Mart heeft het 'In Spanje' gedoopt en tekstueel vrijwel één op één overgenomen.

09. Robin de robot:

Robin, het robotfiguurtje (bedacht door Bas van Toor) vormde een aantal series lang een soort derde hoofdpersoon. Zijn stem werd eerst ingesproken door Guus Verstraete jr. maar later door Ina van Toor, de vrouw van Aad.

10. Een Leven vol Lachen en liefde:

Bas en Aad van Toor worden door velen gezien als volkshelden en 1997 kregen de broers een koninklijke onderscheiding en werden zij benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Ook zien we hen nog even in 2023 in Spanje, waar ze beiden op hoge leeftijd aan het woord komen. Aad (81 jaar) zag er nog best goed uit en is ook nog vitaal (rijdt o.a. nog auto), maar met Bas (88 jaar) ging het niet meer zo goed (was ook moeilijk te verstaan).

Ze hebben 25 jaar samengewerkt als acrobaten (ik heb nooit geweten dat Bas van Toor een acrobaat is geweest en hij was ook best goed) en 25 jaar als het duo "Bassie en Adriaan". Adriaan sluit ook af met de mooie woorden "Bas, ik hou van je", waarna we Aad van Toor als Bassie via archiefbeelden nog even horen zingen (hij kon overigens ook mondharmonica spelen) en daarna is de documentaire ook precies na 45 minuten (dus geen 50 minuten) afgelopen. Althans de versie die vandaag te zien was op NPO 1.

Wel is het een gemiste kans dat de vrouwen van Bas en Aad van Toor niet aan het woord komen en het is ook alleen een "goed nieuws" documentaire, want rechtszaken en ruzies komen niet aan bod.

Ik vond het in ieder geval leuk om gezien te hebben en vooral natuurlijk omdat ik vroeger met hen ben opgegroeid.

Reis door de tijd

Er zullen weinig Nederlanders zijn die niet met Bassie en Adriaan zijn opgegroeid, en dus de meeste zaken uit de documentaire wel zullen herkennen. Wat voor mij met name nieuw was waren de beelden van Bas en Aad als de Crocksons, omdat dit na het eindigen van hun optredens niet helemaal op de televisie werd grijs gedraaid. Ik vond het interessant om het leven van de heren van vóór en na Bassie en Adriaan te zien. Al lag in de documentaire uiteraard de focus op de bekendste clown en acrobaat van Nederland.

Ik lees her en der dat er een verkorte versie zou zijn uitgezonden en dat deze dus zou verschillen van de bioscoopversie. Helaas kan ik beide versies niet met elkaar vergelijken omdat ook ik de opgenomen televisie-uitzending (nu pas) terug gekeken heb. Het gaat dan om de uitzending van 7 januari, waar een totaaltijd van 65 minuten voor stond. Dus ik neem aan dat het dan met het voor -en na opnemen om de versie van 55 minuten gaat. Ik weet niet goed wat ik mis ten op zichtte van de bioscoopversie, maar het viel mij wel op dat de documentaire voorbij was voor ik er erg in had. Ik vroeg mij daarom ook af of er niet nog veel meer te vertellen was. Maar goed, of de speeltijd van de bioscoopversie mij per definitie een ander gevoel zou hebben gegeven..

Gebaseerd op wat ik nu gezien heb vond ik het heerlijk om vanuit een volwassen oogpunt achter de schermen van alle series te kunnen kijken. Het voelde als een tafelgesprek waar Bassie en Adriaan zelf, en een aantal mede betrokkenen herinneringen aan het ophalen waren. Dit voelde vertrouwd en knus aan omdat iedereen het duo wel kent, en mede hierdoor voelt de documentaire denk ik ook zo aangenaam. Daarnaast laat de documentaire duidelijk zien hoe sterk het product Bassie en Adriaan was, en ook nog steeds voor veel generaties is.

De documentaire had wat mij betreft wel een half uur langer mogen duren en bijvoorbeeld ook de partners van Bas en Aad nog wat meer in beeld mogen brengen. Ik was wel benieuwd geweest hoe hun levens als “de vrouwen van” eruit hadden gezien. Ook had ik graag meer beelden van achter de schermen voorbij hebben zien komen. Ik schrijf deze review nu een behoorlijk dagen later na het bekijken ervan, maar volgens mij waren deze beelden niet, of meer heel beperkt aanwezig. De focus lag met name op archiefbeelden en interviews. En hoewel deze mij geen moment verveelden, vroeg ik mij af of er niet nog veel meer beeldmateriaal beschikbaar geweest was. Al zaten de meest interessante beelden wellicht al in de docu verwerkt. Wie zal het zeggen. Wat ik nu gezien had vond ik ondanks de behoefte aan meer, al een prima eindresultaat opleveren.

3,0*