Augure (2023)

Augure is wat voorbijgegaan in de zalen. Nochtans was dit de Oscargenomineerde voor België als beste buitenlandse film. Hij haalde de shortlist niet. Niet onbegrijpelijk als je de rest ziet. Niet dat het een slechte film is, maar toch wat apart.

Augure is een film over hekserij, tovenarij en bijgeloof. Het zijn bepaalde culturele gebruiken die nog steeds kunnen spelen op het Afrikaanse platteland. Koffi ondervindt grote spanningen tussen zijn roots en zijn nieuwe leven. Niet dat hij twijfelt, maar zijn verleden blijft hem achtervolgen als hij zijn familie opnieuw opzoekt.

Het is een film met diverse verhaallijnen. De plotlijn van die artiesten met roze tutu's leidde me iets te veel af, al begrijp ik wel dat ze in hetzelfde schuitje ziek zien als Koffi en diens zus Tshala. Ook zij is vrijgevochten en heeft haar eigen meer moderne opvattingen welke botsen met de tradities van de familie.

Augure is vooral erg sfeervol en het is leuk om je te laten onderdompelen in de Afrikaanse cultuur. Mooi in beeld gebracht. Degelijke film, maar ook niet meer dan dat.

Na een aantal jaren in België te hebben gewoond, keert Koffi [Marc Zinga] met zijn zwangere verloofde Alice [Lucie Debay] terug naar zijn geboorteland Congo om de zegen van zijn familie te krijgen. Hij krijgt bepaald geen warm onthaal en Alice moet toekijken hoe de familie en de plaatselijke gemeenschap Koffi onderwerpen aan mystieke, angstaanjagend ogende rituelen. Deze verhaallijn wordt meerdere keren onderbroken door wat lijkt op flashbacks, waarin de leiders van twee rivaliserende jeugdbendes elkaar uitdagen. Ik weet nog steeds niet wat het verband is tussen de verschillende verhaallijnen en vond het vooral verwarrend. Schrijver en coscenarist Baloji heeft wel gevoel voor sfeer en is een filmmaker om in de gaten te houden, maar deze debuutfilm lijkt me voor Westerse kijkers onvoldoende toegankelijk. Vernieuwend is het wel, hopelijk blijkt dat in de toekomst een positieve kwalificatie te zijn.

Na jarenlange afwezigheid keert Koffi samen met zijn zwangere vriendin terug naar zijn geboorteplaats in Kongo. Vanwege een moedervlek op zijn wang werd van hem gezegd dat hij een afgezant zou zijn van kwade machten. Hij hoopt na al die tijd dat zijn familie haar bijgeloof aan de kant heeft geschoven en hem als een normaal familielid verwelkomt. Het bijgeloof is echter niet verdwenen. Koffi gaat wanhopig op zoek naar manieren om zijn familie ervan te overtuigen dat hij alleen maar goede bedoelingen heeft. Hoe meer hij echter zijn best doet, hoe meer hij het gevoel krijgt dat zijn inspanningen vruchteloos zijn.

Augure is de eerste lange speelfilm van regisseur en schrijver Baloji. Een film die thema’s als bijgeloof, kolonialisme, vluchtgedrag, culturele wortels en familie behandeld. De film zou je als een episodenfilm kunnen beschouwen. Hoewel Koffi de centrale figuur is, wisselt de film regelmatig van perspectief. Binnen het verhaal van Koffi wordt ruimte gemaakt voor andere verhalen. Het verhaal van zijn zus Tchalla en van het straatjochie Paco bijvoorbeeld. Verhalen die zijn ingebed in Koffi’s verhaal. Verhalen van personages die net als Koffi als uitgestoten worden beschouwd en die zich met de zware last van hun verleden geconfronteerd zien.

De verschillende perspectieven en verhalen verduidelijken de hardnekkigheid waarmee het bijgeloof in alle facetten van de Congolese samenleving is doortrokken. De film speelt zich in een niet-westerse realiteit af, toont culturele verschillen en doet dat vaak met gebruikmaking van magisch-realistische sequenties. Droom en werkelijkheid zijn verstrengeld. De kijker wordt getrakteerd op een andere ruimte-tijd dimensie waarin merkwaardige processies, wilde dansen, sprookjesachtige visioenen en warrige flashbacks botsen op de realiteit van alledag.

De film toont een bonte en chaotische wereld. Een wereld die wordt vormgegeven met fraaie locaties, fascinerende decors en opzichtige beelden. Dynamisch en kleurrijk maar inhoudelijk bleek. De film laat een warrig universum zien en heeft geen werkelijke interesse in de belevingswereld van de personages. Ik kreeg er in ieder geval niet veel hoogte van. Het is daarom ook moeilijk om sympathie of zelfs antipathie op te brengen voor de verschillende karakters. Ook is het moeilijk om iets te voelen als aan het einde van de film personages het traditionele denken overstijgen en in staat blijken om toenadering tot elkaar te zoeken. Die feelgood kwam bij mij niet aan.

Het is niet gemakkelijk om thuis te komen. Het deed me uiteindelijk maar weinig.