Schirkoa: In Lies We Trust (2023)

Het eerste deel van de film is niet zo indrukwekkend: we volgen de hoofdpersoon, 197A, in een typisch totalitaire of fascistische staat die de bevolking onderdrukt en individuen letterlijk reduceert tot anonieme nummers (vandaar de naam van de hoofdperoon en de plicht altijd een zak over je hoofd te zetten). De heilige drie-eenheid van deze staat luidt “safety, sanity, sanctity” en op basis van de gelijkmaking van alle burgers lijkt de staat een mythe te hebben geschapen van’anomalieën’, dat zijn afwijkende en niet gelijk te maken mensen, die worden verbannen en de leidende klasse, de “Intellectuelen”, pleit voor een oorlog tegen Konthaqa, de verbanningsoord waar alle anomalieën leven, terwijl studenten op straat in opstand komen tegen de staat en z’n mythe van anomalieën (waar je makkelijk zowel immigranten als bv. transgenders onder kunt scharen) en de minnares van 197A naar Konthaqa want naar vrijheid verlangt.

De volgende delen maken de film interessanter want voegen lagen toe waardoor de boodschap zowel dieper als duidelijker wordt. Konthaqa lijkt onze huidige, liberale samenleving te zijn waar iedereen vrij is en aldoor feestviert – visueel is het ook het mooiste deel omdat het een soort psychedelisch hippiefestival van freaks is – maar die Baudrillard als ‘postapocalyptisch’ omschreef: het einde van de geschiedenis is bereikt, alle strijd is voorbij, iedereen kan alles zomaar krijgen wat hij wil maar dat is een leeg leven zonder doel, zonder hoop, zonder toekomst. Als de mens zelf volmaakt, een god, is geworden, wat kan hij dan nog scheppen? Om een doel te hebben, moet er onvolmaaktheid zijn; om een ziel te hebben moet er reden tot rebellie zijn. De leidster of hogepriesteres van Konthaqa heet Lies zodat de leus van Konthaqa ‘In Lies we trust’ luidt hetgeen ook naar dat postmodernisme lijkt te verwijzen: totalitaire regimes menen – net als religies – dat ze de Waarheid hebben, terwijl de postmoderne hippies bewust zijn dat waarheid tot onderdrukking leidt (vandaar: ‘in Lies we trust’) maar dat geeft wel een leeg leven van louter hedonistisch genot zonder ziel zodat zij vallen voor de eerste de beste nieuwe god die tot verzet oproept om hun leven weer betekenis te kunnen geven. Als men bevrijd is van alles dan wil men uiteindelijk bevrijd worden van die vrijheid.

Zo lijkt de beweging van onderdrukking naar bevrijding naar onderdrukking eindeloos dezelfde cirkel te maken met hooguit zo nu en dan de onderdrukten als de nieuwe onderdrukkers. En altijd is het God – het geloof in een Waarheid – die daarvoor het vuur brandende houdt, welke God in de totalitaire staat een totalitair-intellectuele God, in de hippiestaat een freak-God en in de meditatieve samenleving van monikken een meditatieve Boeddha is: er is altijd een Messias die het volk moet redden en naar het paradijs moet leiden (of heeft gered en symbool staat voor het geluk van de staat). Maar dat is onmogelijk: de theodicee van de film is dat God de mensheid niet voor onheil behoedt (welk besef in eerste instantie ook een gevoel van hopeloosheid kan geven), omdat de mens alleen mens en dus gelukkig is als hij in een onvolmaakte wereld leeft waar hij iets voor de ander kan betekenen.

Zo is het toch een mooie, filosofische film geworden.