Lola (2022)

In 1938 leggen de twee zussen en uitvinders, Thomasina 'Thom' (Emma Appleton) en Martha 'Mars' Hanbury (Stefanie Martini), de laatste hand aan LOLA, (genoemd naar hun overleden moeder).een machine die radio- en televisie- golven uit de toekomst kan ontvangen. Zodra de zusjes de machine opstarten schalt ene David Bowie door luidsprekers met een liedje over ene Major Tom. Geen idee waarom de zusje nooit verder kwamen dan eind jaren '60 en begin '70 het is het grootste raadsel?

Enfin het jaar is 1938 en in Europa staat de Tweede Wereldoorlog op het punt van uitbreken. Tja en als je in de toekomst kan zien of horen...en honderden mensen kan redden...is het knap lastig om passief toe te kijken. Zo de dames gaan anonieme waarschuwingsberichten uitzenden via de radio, wat hun de bijnaam "Engel van Portobello" oplevert en uiteindelijk zijn ze gedwongen om samen te werken met het Britse leger. Hadden ze nu toch maar verder gekeken naar de jaren tachtig, dan hadden ze geweten dat aan het ingrijpen in de orde der dingen consequenties zijn verbonden.

De film wordt gepresenteerd als found footage; doordat aan het begin wordt verteld dat een ontdekking van een stapel oude filmblikken uit de jaren '40 in een verlaten landhuis, deze beelden opleverde. Uiteraard gefilmd in zwart-wit zie je persoonlijke home-made filmpjes van de dames en al dan niet bewerkte film-journaals en archiefbeelden. Terwijl de cinematografie zich aan de regels van de jaren veertig houdt, doet de muziek dat niet!

Veel sixties-werk van Bowie, Kinks en Dylan en je hoort een paar nieuw gecomponeerde fascistische popsongs door de fictieve artiest Reginald Watson genaamd 'To the Gallows' en 'The Sound of Marching Feet' (uitgevoerd door Neil Hannon van The Divine Comedy) Maar er zijn ook andere ontelbare knipogen naar heden, verleden en toekomst. (maatschappelijke veranderingen, Stanley Kubrick of taal zoals "Groovy en Cool" )

De cast is klein , bestaat uit acht personen. In de hoofdrol de twee mooie Britse actrices en die zijn heerlijk om naar te kijken De film weet daarnaast met het verleidelijke uitgangspunt je verbeelding te prikkelen. Dit was een zeer goed speelfilmdebuut van regisseur Andrew Legge. En ik kan je aanraden om ook de shorts (ikzelf zag van hem; The Unusual Inventions of Henry Cavendish 2005, The Chronoscope 2009, The Girl with the Mechanical Maiden 2013) van deze man te bekijken!

Het idee van de film is wellicht meer een bekend filosofisch argument tegen de mogelijkheid om de toekomst te kennen (voorspellen) dan een science fiction-cliché: als je de (eigen) toekomst kent dan kun je de toekomst ook veranderen zodat je de toekomst niet kunt kennen (als je bv. weet dat je morgen op weg naar werk wordt aangereden door een auto, dan kun je dat eenvoudig voorkomen door morgen thuis te blijven). De film gebruikt dit om een alternatieve geschiedenis te geven: doordat twee zussen aan de vooravond van WO II de toekomst kunnen zien kunnen ze niet alleen dansen op David Bowie maar ook het Britse leger van inlichtingen voorzien waarmee het verloop van de oorlog en zelfs de wereld na de oorlog wordt veranderd waarmee bv. David Bowie weer verdwijnt (de toekomst wordt “een herinnering die vervaagt”).

Tot zover is het overzichtelijk maar de film weet er een flinke puzzel c.q. warboel van te maken: niet alleen worden er meerdere alternatieve toekomsten/geschiedenissen geopend, maar omgekeerd lijken de vrouwen en mannen al in de jaren ’30 meer 21ste dan 20ste eeuw (de vrouwen domineren de mannen en bv. “Father always said, gender divide is an artificial construct”) en zou de film zelf een verzameling filmfragmenten uit de jaren ’30 en ’40 zijn met een mix van archiefbeelden (documentaire), vervalsing en film in het heden (van de oorlog) of in de de (vervaagde) toekomst. Niet alleen wordt de tijd zo volledig overhoop gehaald maar je raakt ook kwijt wat er nu (in het kader van de film) wel en niet gebeurd is (het slot suggereert dat de zussen – net als wij – al snel in de toekomst zagen dat het verkeerd zou aflopen voor zowel de wereld als zijzelf als Lola zou worden gebruikt om de geschiedenis te veranderen zodat Lola wordt vernietigd). De film is zo erg postmodern, verwarrend en in ieder geval bijzonder maar ik weet niet goed of de film briljant is of een mislukt experiment: de tijd zal het leren.

The Blair Witch Project, Zelig, Back To The Future, Enigma en uiteindelijk zelfs The Shining waren waarschijnlijk de inspiratie voor deze zeer overschatte puinhoop van wat ik na lang beraad maar omschrijf als een komisch drama. In 1941 ontwerpt Thomasina [Emma Appleton] een apparaat waarmee ze radio- en televisie-uitzendingen uit de toekomst kan zien. Die kennis gebruikt ze om het verloop van de oorlog te beïnvloeden, maar op langere termijn blijkt dat geen zegen te zijn. Gepresenteerd als ‘found footage’, wat al gauw helemaal nergens op blijkt te slaan. De ‘authentieke beelden’ zijn veel te scherp, het geluid is veel te helder (Legge realiseerde zich op een laat moment dat geluid in home video's pas mogelijk was vanaf de jaren 60) en het hele concept slaat nergens op. Een veelbelovend basisgegeven verdwaalt als snel in een moeras van losse ideeën en onzinnigheden, waaronder het gebruik van bestaande archiefbeelden in een veranderde toekomst?!

Ik kan me best vinden in de kritieken van mrklm hierboven, maar ik zag genoeg leuke ideeën om nog wel een voldoende te geven. Dat idee van found footage is niet nieuw maar kan hierin best werken. Echter ga je al snel krijgen dat een en ander wat ongeloofwaardig wordt, zeker dat alles gefilmd wordt. Dan kan men in de film zich dat afvragen en kan iemand zeggen dat iemand graag alles filmt, dan nog. Sommige momenten die gefilmd worden zijn ongeloofwaardig dat men daar had kunnen filmen. Ook wordt het niet heel consequent doorgevoerd als ineens muziek over de film heen klinkt. Als dit echt een gevonden video was (inclusief gemonteerde archiefbeelden) dan kan dat eigenlijk niet, ondanks dat die scène an sich mooi was. Verder is de film best aardig, het overkeoepelende idee is leuk en men probeert er wel iets mee op zowel emotioneel als filosofisch vlak al blijft het wat in algemeenheden vallen. Maar de 80 minuten zijn redelijk goed uit te zitten en ik waardeer het idee van de film. Visueel ook best mooi soms. 3,0*.

Begint wel fascinerend. Maar werkt niet voor me. Allereerst voelt dit nergens als found footage en is het regelmatig niet consequent daarin. En dan heb ik het niet alleen over het geluid Ook is de aankleding verschillende keren te modern. Als e dan een fascistische alternatieve historie uitkomen is dat lomp en te in your face, alsof fascistische populaire kunst zo in your face zou zingen dat ze evil zijn. Dat soort dingen zijn gelaagder.

Kortom: Bij vlagen fascinerend en met aardige ideeën maar ik geloofde er te weinig van. Ik denk wel dat er een grote Amerikaanse studio bij Legge zal aankloppen. En dat hij een high concept genre film aangeboden gaat krijgen.

Ik vond het een vrij sterke en volgens mij ook originele film, al ben ik niet zo thuis in het toekomstgenre. Het slimme is hier dat de gevonden film stamt uit een wereld die uiteindelijk niet meer bestaat (omdat die film voorkomt dat ze zelf gemaakt wordt). Alles wat historisch niet klopt in de wereld die wij kennen en het commentaar dat daarop komt, kunnen de makers eenvoudig weerleggen door te zeggen dat het in de wereld waarin de gevonden film wél bestaat allemaal best mogelijk is.

Goed, dat schrijf ik misschien een beetje warrig op en als ik het over een paar weken teruglees snap ik het zelf misschien ook niet meer, maar wat ik bedoel: het kan best zijn dat de gevonden film is zoals hij is, want in de wereld waarin zij bestaat is in theorie van alles mogelijk wat in onze wereld niet bestaat.

Ik vond dat op een verwarrende manier fijn werken. De hoofdpersonen spraken heel anders dan men in onze jaren veertig sprak, maar dat kan dus doordat ze door de toekomst beïnvloed werden.

Hoe clichématig het ook werd neergezet, de inname van Groot-Brittannië kwam best binnen. Het had allemaal heel anders kunnen lopen.

Ik vraag me overigens af wat er gebeurt als je dit concept verder door zou voeren. Als je telkens de goede dingen uit de toekomst naar voren haalt, dan ontwikkelt de wereld zich steeds sneller totdat ze in haar eigen staart bijt. Of zo. Weet ik veel. Mijn hoofd tolt. Maar ik vond het een prima film.

Een erg fijne film met een eigenzinnige kijk op een te veel uitgemolken genre. En ook de vertelstructuur is nogal uitgemolken. Toch werkt het in deze film dan weer wel, en wellicht in niet kleine mate door het speelse acteren van Martina en Appleton, de fraaie zwart-wit beelden, en het maffe verhaal. Hoe kan ik het simpel uitleggen - het klopt gewoon allemaal, dat is het wel zo’n beetje. Jammer wel dat alle cliches over het tempospatiale genre onvermijdelijk hun intrede doen, maar het hindert me minder dan in de gemiddelde film waarin dat een rol speelt, en evenmin irriteert het found-footage cliche. Een goed narratief en behoorlijke acteurs, dat is het onderscheid met veel te veel prut in beide genres, en daarom is deze film goed en zijn al die andere dat niet. Fijn spel met de soundtrack ook, al had David Bowie er wat mij betreft echt wel uit gelaten mogen worden. Cliche, dat woord is dan toch ook wel weer erg van toepassing, al vind ik dat dan meer een schoonheidsfoutje.