Saa'a wi Nos (2012)

Op 27 februari 2019 gingen beelden van een Egyptisch treinongeluk de wereld over. Ik zat zelf in Alexandrië toen het gebeurde en - hoewel ik inmiddels het één en ander gewend ben waar het verkeersongelukken betreft - die horror-beelden gingen bij mij door merg en been. Later las ik het absurdistische verhaal dat de aanleiding vormde hoe een aankomende trein werd geblokkeerd door een gestopte trein, terwijl de twee treinbestuurders uit hun vehikel sprongen en met elkaar op de vuist gingen. Het ongeluk zou meer dan vijfentwintig mensenlevens kosten. Voor wie denkt dat de maatschappijkritische boodschappen in sociaal realistische films ook maar enig gewicht in de schaal leggen, is 'An Hour and a Half' (2012) een deceptie. In deze mozaïekvertelling zien verschillende Egyptenaren namelijk het noodlot tegemoet als hun trein ontspoord door menselijk falen. Gebaseerd op een waargebeurd treinongeluk in 2002, maar treinongelukken gebeuren in het land zo vaak dat het gerust een structureel probleem mag heten.

'An Hour and a Half' (2012) draait niet om enkele hoofdpersonages, maar heeft (á la Robert Altman) een forse ensemble-cast waarin mensen uit alle lagen van de bevolking met elkaar in verbinding staan. Het plot ontvouwt zich langs dialogenrijke sfeerschetsen waarbij de verschillende figuren elkaar zijdelings raken. De trieste ironie is dat het te voorkomen ongeluk ook weerspiegeld wordt in hun interacties. De hypocrisie over zeden en een traditionele invulling van menselijke verhoudingen, wars van de menselijke factor. De structurele armoede waardoor mensen soms geneigd zijn elkaar onnodig leed te berokkenen. De corruptie en ongelijke machtsverhoudingen van gezagsdragers, met als gevolg dat ook uitdragers van de instituties geen verantwoordelijkheid nemen. En natuurlijk hoe de spoorwegen - als een uitvergroting van die dog eats dog-mentaliteit - alleen het minimale doet om de veiligheid van haar passagiers te garanderen. Iedereen heeft ruzie en niemand kan of wil verantwoordelijkheid nemen. Naar het einde toe krijgt de film helaas een wat misplaatste thriller-insteek en maakt vrijwel elk personage een overtreffende trap mee van een eigen noodlotstijding. Het wordt een beetje te melodramatisch en te pathetisch, alsof de opmaat naar een gruwelijk ongeluk niet tragisch genoeg is.