Sprekend Nederland (2018)

Vanaf 4 oktober in de bioscoop (Cinema Delicatessen)

Technisch goed gemaakte, vaak intieme documentaire over de kracht van het woord, al of niet religieus. Appel toont mensen uit alle lagen van de samenleving, uit dorpen en steden, in uiterst formele en minder formele omstandigheden en toont hoe woord (en, in sommige gevallen, zang) mensen in Nederland verbindt. Het is altijd riskant om een film te maken waarin de multiculturele samenleving een terugkerend thema is: Appel begint met de introductie van de inburgeringsceremonie waarin nieuwe Nederlanders zich onderwerpen aan de Nederlandse wet ("dat verklaar en beloof ik") en het Wilhelmus zingen, maar toont kort daarna een toespraak van Pegida-voorman Edwin Wagensveld die kritiek uit op de Islam. Er zijn ook indringende beelden van een bijeenkomst met Sylvana Simons - waar ze een onverwachte, emotionele ontmoeting heeft - en we zien hoe voor- en tegenstanders reageren op de komst van Geert Wilders. Het is knap dat Appel een film heeft afgeleverd die geen standpunt inneemt, maar wel een aardig beeld geeft van enkele hoogtepunten (de 50-jarige verjaardag van Koning Willem-Alexander, gevierd met tientallen burgers die dezelfde verjaardag hebben en niet te vergeten het kampioensfeest van Feyenoord) en dieptepunten (naast de Sylvana-rel is er ook aandacht voor een bijeenkomst in Arnhem voor Ronnie en Jasper, het homo-stel dat daar door jongeren was mishandeld) uit een bewogen periode in onze vaderlandse geschiedenis. Nooit vervelend, vaak amusant, maar nauwelijks onthullend zodat je er niet echt iets wijzer van wordt.

Ik zat in de zaal waarin ook een paar buitenlandse mensen zaten en ik schaamde mij plaatsvervangend. Het beeld dat van Nederland in deze film geschetst wordt, Pergida aanhangers, polonaises, lallende voetbalsupporters, dronken domme rijkaards, enz. vond ik geen reclame voor ons land. Waar wilden de makers in godsnaam heen met dit wanproduct!

Is de functie van de documentaire het reclame maken voor het land van herkomst?

Die registrerende camera, zonder interviews, zonder muziek (pas helemaal aan het eind om duidelijk te maken dat dat de laatste minuten zijn), zonder voice-over of andere trucjes: dit is precies hoe ik het graag zie. Lekker rustgevende, slow tv haast. Alleen jammer dat er vaak volstrekt oninteressante mensen en groepen gevolgd worden die dan net wat specialer zijn, zoals een drag queen op een homodag en andere hobbies vooral zoals protesterende mensen (dat zijn ook een hoop gekken bij elkaar trouwens). Ik kijk meestal liever naar mensen die werken en dat met liefde doen. En waar het gewone speciaal wordt. Het leukste stukje was dan nog met de koning, tv waar je best blij van wordt. Of dat stukje met die begrafenis of het uitreiken van diploma's. 2,0*.

Een redelijke documentaire. Het ene gebeuren interesseerde mij meer dan het ander. Op sommige momenten ontroerend, zoals met de overleden vrouw. Fijn dat er geen voice-over is. Geen hoogvlieger, maar wel een voldoende. 3*