Maria by Callas (2017)

Biografische films zijn meestal alleen interessant voor de fans en daarin is deze film geen uitzondering: behalve Callas zelf heeft de film weinig te bieden. Sterker nog, je moet al een fan zijn c.q. goed zijn ingelezen om de filmfragmenten überhaupt te kunnen begrijpen: zo verschijnt een persoon als Aristoteles Onassis in beeld zonder enige introductie over wie deze man is etc. De film biedt aldus weinig context voor de niet-ingewijden. Overigens, het meest bekende verhaal over Callas, dat ze zich schaamde voor haar dikke enkels, komt niet eens aan bod in de film waarmee de indruk wordt bevestigd dat dit een film van een fan voor fans is welke fans bovenal worden getrakteerd op nog niet eerder vertoond beeldmateriaal van hun idool.

De film heeft ook niet veel diepgang maar heeft wel twee rode draden die op een interessant contrasterende wijze de twee kanten van Maria Callas belichten: de ene is de vrouw Maria en de andere is de operaster Callas. Enerzijds is de film een eindeloze aaneenschakeling van steden waar Callas heeft opgetreden en waaruit blijkt dat ze de halve wereld rondreisde en overal populair was, zodat ze duidelijk een ster was met echter een moeizame relatie met de pers die haar divagedrag verweet. Anderzijds zien we de vrouw Maria zelf spreken waarin ze verschijnt als een vriendelijke, gevoelige en zelfs onzekere vrouw die ook telkens benadrukt dat ze een gewone, simpele vrouw is. Die gewone, simpele vrouw blijkt ook gewone, simpele en voor onze tijd erg conservatieve verlangens te hebben: ze wenst bovenal een gezin met man en kinderen, hetgeen haar echter niet is gegeven. Ze geeft zelfs haar zangcarrière op voor Onassis waarna hij met een ander trouwt, hetgeen zal hebben bijgedragen aan haar groeiende depressie (al verklaart ze dat haar relatie met Onassis weliswaar was mislukt maar haar vriendschap met hem niet). Ze lijkt een soort faalangst voor het podium c.q. het zingen te hebben ontwikkeld waardoor ze nog een vervolgcarrière als actrice probeerde, al bleef ze werken aan een comeback die er echter niet komt.

Bezien vanuit onze meer feministische tijd is het onbegrijpelijk dat deze grootste zangeres van de 20ste eeuw haar carrière minder belangrijk vond dan haar verlangen naar een gezin, maar ondanks haar depressie was ze dankbaar voor het succes dat haar ten deel was gevallen en dan niet qua roem (want die zag ze meer als een kwelling) maar als dat ze in de muziek zichzelf had kunnen uitdrukken en dat die expressie door zovelen is begrepen. Die constatering is reden te meer om vaker naar Callas’ muziek te luisteren en te genieten van haar ongeëvenaarde zangkunst.

goed in elkaar gezet !

Fans van Maria Callas zullen ongetwijfeld meer genieten van deze documentaire dan iemand als ik, die de film juist bezocht om meer te weten te komen over het fenomeen Maria Callas en haar unieke plaats in de geschiedenis van de opera. Deze documentaire bestaat grotendeels uit een wat langdradige combinatie van optredens en beelden uit TV-interviews. Het staat uiteraard buiten kijf dat Callas een geweldige zangeres was, maar aangezien de bijbehorende beelden van matige kwaliteit zijn kun je net zo goed een CD opzetten. Regisseur Tom Volf had er veel beter aan gedaan om tijdgenoten, vrienden en kennissen aan het woord te laten. De fragmenten uit persoonlijke brieven zijn meer onthullend, maar Callas blijft voor namelijk een enigma. Deze documentaire heeft daar helaas weinig aan veranderd.

Het blijft een boeiend portret van een vrouw die bergen (van roem) en diepe dalen (van depressie) heeft gekend. Zij was een fenomeen in haar tijd zowel voor wat betreft haar stem en performance als haar leven in the spotlights in showbusiness land. Tja, andere grote operasterren als Renata Tebaldi en Joan Sutherland wisten meer uit de publiciteit te blijven. De druk op Callas als persoon en zangeres moet ongemeen groot zijn geweest. En de interviews in deze documentaire maken dat je met haar meevoelt en in haar oprechtheid en ongeluk gelooft. Jammer dat ik haar nooit in het echt heb horen en zien optreden. En wat deze docu betreft, denk ik, dat de maker het maximale uit het beschikbare materiaal heeft gehaald.