Rey (2017)

Maddin + Morrison in Zuid-Amerika? Sterk vormexperiment, maar het narratief is eigenlijk weinig interessant en zelfs wat uitgekauwd (en ik weet dat het op oude documenten en overleveringen berust). De politieke boodschap op het einde in tekstvorm was ook overbodig en storend. Van de meeste scènes heb ik echter wel genoten.

Ik moet eigenlijk geen recensie schrijven want ik bleek zo moe dat m’n ogen al bijna dichtvielen toen de zaal donker werd omdat de film begon. Ik heb de film daarmee niet met volledig bewustzijn kunnen kijken; ik hoopte nog even dat dat bij deze ‘psychedelische’ film een voordeel zou kunnen zijn, maar de film maakte vooral een saaie indruk en gaf me geen prikkel wakker te worden. Het verhaal wordt niet echt boeiend verteld en de gekkigheid qua maskers en hallucinante beeldvervormingen maakt de film wel prettig kleurrijk maar vond ik ook wat goedkoop effectbejag en wist de film voor mij niet te verdiepen.

Prachtfilm.

Niles Atollah begroef tijdens het lange 'maak' (of eigenlijk kraak?)proces van Rey rollen celluloid in zijn achtertuin. Na twee weken waren sommige stukken film compleet onbruikbaar geworden; andere stukken konden met gemak voor een eeuw oud doorgaan. Het maakproces is een perfecte metafoor voor Atollahs blik op geschiedenis, of beter: de blik op geschiedenis die zich tijdens archiefonderzoek onvermijdelijk opdrong.

Geschiedenis is geen bundeling van feiten, maar een discours van getuigenissen. Wie het verleden wil begrijpen (in dit geval het leven van een Franse exploratie-maniak), stuit op allerlei verhalen die elkaar even vaak aanvullen als tegenspreken. Voor Atollah was de enige oplossing om Rey tot een volledig subjectieve film te maken: door het geestelijke verval van de protagonist voelen we dat zijn verhaal geen historische reconstructie is, maar een benevelende stroom van impressies. Het experimentele sluitstuk spant de kroon als het gaat om de kern van de filmervaring Rey. Verder dan zijn verwarde psyche gaan we nooit komen.

Of toch wel? Na afloop vroeg ik Atollah naar de enkele zinnen tekst die zijn film afsloten. Op welke wijze strookte het ethisch-politieke gegeven van de Mapuche-struggles met het surreële subjectivisme dat daarvoor continu centraal stond? Uit het antwoord leidde ik weeral af hoe onlosmakelijk films uit politiek getroebleerde landen te allen tijde (al dan niet expliciet) verbonden zijn met de visies/werkwijzes van individuele regisseurs. Atollah wilde graag weer 'terugkeren op aarde' na het hoogtepunt van zijn trip; hoe experimenteel en (anti-?)esthetisch ingesteld Rey dan ook mag zijn, de queeste van des Tounens zegt impliciet een hoop over koloniale geschiedenis; over het belang van taal (want wat is het bijzonder voor sommige kijkers in Chili dat de inheemse bewoners gewoon hun eigen dialect spreken) en over de politiek-geografische als ook sociaal-culturele conflicten die vandaag de dag nog altijd actueel zijn.