Belle Epoque (1990)

Weerbarstige film waarin van alles gebeurt, maar waar het ook wel enige tijd duurt eer je als kijker wat greep krijgt op die gebeurtenissen. Centraal staat Anton Walitz of Valic, die zijn heerszuchtige moeder van het lijf moet houden en omringd wordt door de mooie meisjes van haar bordeel en een aantal vrienden. Ze willen allemaal wat van hem en proberen hem bij hun activiteiten te betrekken. Maar hij wil het liefst films maken en een bioscoop openen.

Iedereen is bezig met samenzweringen en acties tegen de Oostenrijkse bezetter. Maar wie nu precies waar mee bezig is blijft vaag. De film vertelt geen rechtlijnig verhaal over de voorbereidingen die geleid hebben tot de moord op de Oostenrijkse troonopvolger op 28 juni 1914, hetgeen de aanzet was tot de Eerste Wereldoorlog. Het is meer een caleidoscoop van gebeurtenisjes, van scènes. We zien beelden van een cabaret, geheime bijeenkomsten, briefjes die in elkaars zakken worden gestopt, informatie die wordt gewisseld. Maar omdat een echte samenhang lijkt te ontbreken, wordt het ook nooit echt spannend. Temeer daar er ook nog een soort komediesaus over de gebeurtenissen wordt gegoten.

Intussen probeert Anton z'n eerste films te draaien. Hij is een beetje een bezeten slungel. Het is lastig om je met hem en z'n bazige moeder te identificeren. Pas op twee derde van de film komt er wat meer lijn in de gebeurtenissen. Dan bekruipt je het gevoel dat eigenlijk niemand weet wie of wat hij precies is, Bosniër, Moslim, Kroaat, Serviër, Joegoslaaf, vrijheidsstrijder, spion, terrorist, kunstenaar of journalist. Misschien is dat ook de boodschap van de regisseur, die deze film maakte aan de vooravond van de Joegoslavische burgeroorlog. Al worden er geen duidelijke parallellen getrokken tussen heden en verleden.

De film heeft zeker kwaliteiten. Maakt die complexe samenleving die de Balkan was en is wel zichtbaar. Als de aanslag op de Oostenrijkse troonopvolger door de vrienden van Anton gelukt is, staat Anton net op de goede plaats en weet de gebeurtenissen op film vast te leggen. Zijn film wordt beroemd en gaat de hele wereld over. Was dat maar waar. Ook hiermee neemt de film een loopje met de geschiedenis.

Volgens insiders de laatste Joegoslavische film, die pas in 2007, ruim na de burgeroorlog, werd teruggevonden en in roulatie is gebracht. Je ziet in deze film ook de luchtige Oost-Europese aanpak die decennia in zwang was, die van komedie met een bittere ondertoon. Dat voelt 25 jaar na dato een beetje ouderwets. En ja, er zitten een hoop mooie meiden in deze film.