Conducta (2014)

Conducta werd in 2014 door Cuba voor de foreign language oscar aangedragen, in Latijns-Amerika ontving het (terecht) vele nominaties. Met als achtergrond het hedendaagse Cuba, vol met auto's uit de jaren '60, en 'gedrag' als thema neemt het een 11-jarig jongetje als rode draad. Naast hem is er ook veel aandacht voor zijn schooljuffrouw, een oude rot uit het vak die uit principes voor dat beroep heeft gekozen en zich niet zomaar opzij laat schuiven. Haar personage deed me erg denken aan de oude dame, Dora, uit Central do Brasil (1998).

Ook voor zijn klasgenoten, die net als hij met armoede kampen, is er geruime aandacht. In Conducta dreigt het jongetje vanwege zijn gedrag naar een 'gedragsschool' (heropvoedingsinstituut) gestuurd te worden. Alleen zijn juffrouw is het daar niet mee eens en moet strijden tegen de kennelijk ook in Cuba aanwezige bureaucratie van de jeugdzorg.

Alles in de film draait om gedrag, het gedrag van zijn lerares, het gedrag van het jongetje, die rondkomt door honden te trainen voor hondengevechten (waardoor de link met Amores Perros (2000) snel is gelegd), het gedrag van zijn klasgenoten, van zijn vriendinnetje, van zijn drugsverslaafde moeder, van de (corrupte) politie, en van de jeugdzorg. Gedrag dat voor de een moreel lijkt is voor de ander immoreel.

Dit alles levert een sterk script op met een fraaie cinematografische achtergrond waar waarden met normen botsen. Het verhaal, met een docent die voor haar leerlingen opkomt, doet wat denken aan films als Monsieur Lazhar (2011) maar met een coming-of-age-verhaal en de Latijns-Amerikaanse sfeer (en kwaliteit) uit Amores Perros. Kortom, een film die meer stemmen verdient. 4*

Snoeiharde confrontatie met het leven aan de onderkant van de Cubaanse samenleving; met jonge tieners, die zo goed en zo kwaad als dat gaat hun weg proberen te zoeken in een verwarrende, alsmaar dreigende omgeving; met mensen die in een uitzichtloze neerwaartse spiraal beland zijn; met begripvolle coaches, die “met de poten in de modder” durven te staan en daarbij dogmatici, die netjes binnen de lijntjes willen kleuren, tegenover zich vinden.

Het schrijnende verhaal wordt onder leiding van regisseur Ernesto Daranas nauwgezet overgebracht door een voortreffelijke cast, waarbij vooral de jonge Armando Valdés Freire en Alina Rodríguez (als een equivalent van Moeder Teresa) opvallen. Indringend en bij vlagen zeer intens. De film met veel beklijvende beelden heeft mij diep geraakt.