Stalker (1979)

Het was een zware stap voor mij om aan deze film te beginnen. Maandenlang heb ik het voor me uitgeschoven, maar vanavond was het de uitgelezen mogelijkheid. En met trots kan ik dan ook melden dat dit het meesterwerk is van Tarkovsky.

Het was vrij lastig om erin te komen, kwam ik snel genoeg achter, maar eenmaal gegrepen door de film is het heerlijk om het allemaal over je heen te laten denderen. De kleurwisselingen, de ongelofelijk prachtige natuurbeelden met het groene gras in het midden van de film als prachtig doek voor de schilder Tarkovsky.

Verhaaltechnisch veel bevredigender dan bv. Solyaris en Andrei Rublev en ook filmtechnisch geschoten op een wonderschone manier die de man niet meer heeft kunnen evenaren. Kortom: een van de beste en meest interessante films ooit.

Stalker blijft een knappe film omdat hij op zowel cognitief als op esthetisch niveau weet te vermaken. De industriële setting rondom de poort die leidt naar de zone is briljant in beeld gebracht. De sepia kleuren waren bijzonder smaakvol opgediend, je kon de roestige cafe sfeer gewoon ruiken. Het enige wat ik op deze film aan te merken heb, is dat de film zich wat voorbij loopt als men nabij de zone is en men oeverloos loopt te leuteren, zonder de kijker van dromerige beelden te voorzien, waardoor het de contouren aan gaat nemen van een hoorcollege.

Stalker is voor mij een magische film waar ik graag wegzink in het niets om alles eens goed in mij op te nemen en puur te genieten van: de lorrie scene, het lichtspel dat een goederentrein teweeg brengt, het onderzoeken van een verontreinigde bodem van een rivier, waar we de toppen van bomen ontwaren in het glas op de bodem, een wolf die zich in een rivier ophoudt, de muziek, de verkwikkende stortregens, de rusteloze wind.......Als ik het woord Stalker hoor, dan begin ik te reminisceren en dringt er zich ogenblikkelijk een volledige collage van beelden aan mij op. Deze film blijft bij herziening imponeren. 4,5*

Binnenkort in het filmmuseum, naast Andrei Rublev, Solyaris en Nostalghia! (Begin december)

Hm, de perfecte gelegenheid voor een herziening.

Zalige film

Ik had nog nooit een Russische film gezien, tot dat ik de kans kreeg voor deze te zien. Wat een prachtexemplaar maar ik von dhet wel verchrikkelijk wel ingewikkeld. Een combinatie van: mooie dialogen, mooie beelden, vreemde sfeer en een spanning die maar niet weggaat.

Je wil de hele tijd maar meer te weten komen over die zone. Je ziet vaak hoe stalker erg veel schrik heeft in de zone. Ook is de film zeer orgineel en bevat erg vreemde muziek die ook wat sfeer geeft.

Het verhaal is ook erg speciaal, allemaal wel uniek. Het is erg intressant.

Ik vraag mij nog steeds veel af van de film maar ik ga hem dit weekend nog wel eens herzien. Ben benieuwd of ik hem steeds nog goed ga vinden. Ik hoop dan dat er al wat meer vragen worden beantwoord.

Ik geef de film nu een 4.5*, dat is zeker deze film waard.

Nu ben ik ook benieuwd geworden naar Solyaris, helaas is die erg moeilijk te vinden.

Afgelopen zaterdag stond er een paginalang essay van Willem Jan Otten in Trouw met als thema 'de reis naar een onbekend gebied'. Dit naar aanleiding van de adventtijd. Hij heeft het over Driekoningen en het gedicht van T.S. Eliot 'The Journey of the Magi', maar de grootste rol in het essay is weggelegd voor een analyse van Tarkovsky's 'Stalker'.

Na een slechte Tarkovski ervaring met Andrei Rublev te hebben gehad heb ik deze film ook voor me uitgeschoven, maandenlang stond ie daar zonder dat ik hem aan durfde te raken. Bang was ik voor een film waar de symboliek volledig langs me heen zou gaan en ik me urenlang naar het einde toe zou moeten worstelen.

Maargoed, nu heb ik hem dan toch gekeken en wat blijkt, ik er van genoten!

OK, ook deze film heeft niet heel veel snelheid, maar dat is niet erg, het is goed te volgen en de beelden zijn prachtig.

Ik heb geen idee of ik de film begrepen heb zoals Tarkovsky hem bedoeld heeft. Waarschijnlijk niet, maar dat maakt ook niet uit. De semi-intellectuele fillosofische discussies tussen "schrijver" en "professor" waren niet altijd even boeiend, maar ook dat maakt niet uit. Wat uitmaakt is dat de film boeit en je urenlang laat nadenken over de betekenis. Elke film die dat bereikt is in mijn ogen geslaagd, of je het met de film nou eens bent, of absoluut niet.

Dus al met al een verassend goede film.

Om mijn filmvoornemens voor 2010 te vervullen, en dus de naar mening van velen, legendarische regisseur Andrei Tarkovsky te ontdekken ben ik begonnen met Stalker.

Slechts één ding weet ik zeker, Tarkovsky is hier niet bang geweest om zijn kijkers te doen vervelen. Stalker wordt bij sommige uitgerekte dialogen een beetje saai. Maar dat is naar mijn mening geen geldig argument om deze film af te breken, want zoals eerder gezegd, het is mooi saai, maar ook goed saai. Dat bij dit script, wat naar mijn ervaring één van de meest complexe is, vele vragen onbeantwoord blijven, zal ik dat maar opvatten alsof dat normaal is, want anders zal ik er weinig van begrepen hebben. Gelukkig is er nog de herziening, waar ik niet al te lang wil mee wachten, omdat die nog enige hoop geeft, enkele nu nog onopgeloste vragen te kunnen beantwoorden. Ofwel moet het volledige tekeningetje gewoon vanzelf komen, maar met de kennis die ik nu heb kan ik me met mezelf onmogelijk in vrede stellen.

Op cinematografisch gebied is de kwaliteit alvast heel wat zekerder dan het nogal mysterieuze plot. Vele ingrediënten geven een toegevoegde waarde aan de sfeer. Deze film beleef je dan ook. De wijze waarop de angst binnenin je vel kruipt is een absoluut aparte ervaring. Als de angst die op de gezichten van de hoofdpersonages af te lezen is, nog niet genoeg is, wees dan niet getreurd. Ook de grimmige locaties kunnen je een haast angstaanjagend gevoel bezorgen. Dit alles wordt nog eens versterkt door een ijzersterke muzikale ervaring en een fenomenaal (!) kleurgebruik.

Verder hangen wel nog een paar elementen van deze film in mijn hoofd te dwarrelen wat ik (nog) niet in hokjes (al dan niet speciale) kan plaatsen. Veel kans dat hij nog in mijn top 10 komt.

Mijn eerste Tarkovsky film en ik moet zeggen dat hij me erg geboeid heeft over het algemeen. Soms zakte de dreigende sfeer een beetje in maar, dat valt te vergeven. De dialogen vond ik meer dan prima, al dan soms iets te filosofisch naarmate het einde. Ook het gebruik van verchillende filters binnen en buiten 'the zone' was mooi gedaan.

@ JDSsmetje: wat bedoel je met "goed saai". (Ik kan je alvast vertellen dat zoiets voor mij absoluut niet bestaat.)

Mooie film over "het Onbekende" waarnaar mensen nieuwsgierig zijn, maar dat ze juist ook bang maakt. Het bijzondere is dat Stalker tegelijkertijd datzelfde gevoel bij mezelf als kijker oproept: 'nieuwsgierig' omdat je mee wordt genomen naar het onbekende maar feitelijk niets te weten komt, en 'bang' in de zin van een sluimerende spanning, opgebouwd door de angstigde blikken, de constante waarschuwingen van Stalker en de bevreemdende score en settings (zoals de tunnelbuis, de kamer met de zandheuveltjes, de waterpoeltjes, het gedruppel van water).

Na het betreden van de Zone dacht ik even beland te zijn in een quasi-artistieke janboel waarin personen zomaar op de grond gaan liggen en wat verdwaasd rondlopen achter vooruitgegooide zakdoeken aan, maar de daaropvolgende dialogen en beelden sleepten me er gelukkig weer bij.

Audiovisueel is het indrukwekkend, vooral de sepia beelden in het begin van industriële buiten- en binnensettings. Er zijn fraai uitgekiende shots van weggaande en tegemoet komende voertuigen en lekker rustige camerabewegingen. Het mooist vind ik de scene waarin ze met bezorgde gezichtsuitdrukkingen op het treinkarretje naar buiten rijden met een score waarbij gave industriële klanken verwerkt zijn in de muziek.

Bij het ingaan van de Zone verdwijnt die sfeer jammergenoeg, maar komt gelukkig terug wanneer ze weer een paar bouwwerken betreden. Overigens "schrok" ik van het verschijnen van de kerncetrale. Tijdens de film moest ik denken aan een nucleaire ramp, ook vanwege de latere ramp in Tsjernobyl.

De keuze voor de rationele en empirisch ingestelde Professor aan de ene kant, en de emotionele en artistiek aangelegde Schrijver aan de andere kant zal denk ik niet voor niets zijn. De tweestrijd tussen die twee ongenuanceerde uitersten komt tot uiting wanneer beiden gaan vitten op elkaar. De wetenschap wordt met haar technologie en logica verweten niet bij machte te zijn om het Onbekende te begrijpen en slechts uit te zijn op iets materialistisch zoals de Nobelprijs, en het emotionele zou geen waarde hebben voor de opbouw van kennis en wetenschap en "dus" betekenisloos.

Het blijft echter bij die verwijten over en weer; van beiden hoor je geen visies vanuit hun achtergrond over diepgaande onderwerpen. Daardoor lijkt Tarkovsky geen opvatting boven de andere te verkiezen, hoewel het me opvalt dat meer kritiek wordt geuit op de achtergrond van de Professor, dan op de Schrijver, iets teveel naar mijn gevoel waardoor het een beetje "wetenschap pesten" lijkt. Dat blijkt ook uit het feit dat de wetenschappelijke instelling een bom wilde laten plaatsen en het telefoontje dat de Professor zijn waardigheid zou verliezen als hij door zou gaan.

De rol van de Stalker is me nog niet helemaal duidelijk, behalve dat hij een soort gids lijkt te zijn voor "de zoekende mens". In een monoloog vertelde hij dat de Schrijver en de Professor hun ogen niet konden openen voor "Hem". Ik kreeg de indruk dat Stalker verwijst naar iets goddelijks of metafysisch dat mensen niet onder ogen willen zien. Richting het einde ontpopt Stalker zich ook steeds meer als een Jezusfiguur die wordt beschimpt en gewantrouwd. Het betreden van de kamer vindt uiteindelijk ook niet plaats omdat daarvoor geloof nodig zou zijn.

Ik weet nog niet of ik die rol mooi kan vinden, of te belerend met een religieus/spiritueel sausje. Ik neig sterk naar dat laatste, hoewel ik de eindscene met een vermoeide en teleurgestelde Stalker op bed best mooi vind.

Mooie, sombere, diepgaande en fascinerende film over 2 mannen die een verlaten mysterieuze zone betreden om daar uiteindelijk hetgeen te vinden waarnaar zij het meest verlangen. Dit onder begeleiding van een gids genaamd Stalker.

De film maakt in het begin inderdaad gebruik van sepia kleuren wat het geheel een nogal melancholische sfeer meegeeft, wat overigens dan ook heel gepast is.

Alleen zodra ze de zone bereikt hebben, krijgen we ineens te maken met het hedendaagse kleurgebruik. Opzich vind ik die omschakeling best inventief. Ze begeven zich tenslotte in de Zone. Het doet niet af aan de sfeer. De sfeer wordt anders, maar niet minder goed.

De omgeving in de zone bevalt mij juist ook erg goed. De stilte, het mysterieuze en waar ik de meeste over zie schrijven: De vervallen gebouwen, de tunnels met minimale verlichting, de vallende waterdruppels etc. etc.

Stalker deed mij eigenlijk denken aan een hele goede aflevering van The Twilight zone uit de jaren 60, maar dan flink gerekt natuurlijk. Veel shots in Stalker zijn ook eigenlijk net even te lang, maar dat maakt het ook wel weer meeslepend. Er wordt prima geacteerd en niet alleen qua dialogen, maar ook qua mimiek. En de iets wat aparte score is ook geslaagd.

Ook deze film ga ik nog is kijken zodat ik er wellicht wat dieper op in kan gaan.

Voorlopig 4,0*

Ik begrijp weinig van deze film maar de dialogen en acteerprestaties vind ik boeiend genoeg en de mystieke sfeer en beelden zijn fascinerend genoeg voor een 4,5.

Dit is de beste film die ik ooit heb gezien. Mysterieus, Filosofisch en Geniaal. De film heeft meerdere kijkbeurten nodig voordat zij haar echte schoonheid prijsgeeft.

Tarkovsky, wat heb ik die naam vaak gehoord. Nooit had ik er een idee bij. Wel wist ik dat ik wat aparts voorgeschoteld zou krijgen. Waar kan je beter mee beginnen dan 'het meesterwerk van Tarkovsky'?

De film is aan de ene kant precies wat ik had verwacht, maar aan de andere kant is de manier waarop totaal onverwacht (in negatieve zin).

Daar waarbij ik legendarische beelden verwachtte, kreeg ik een langdradige zit met weinig indrukwekkende beelden. Af en toe werd er wat leuk gespeeld met kleuren en soms had je nog wel een mooi shot, maar het overgrote deel van de film krijg je saaie, eentonige, landradige shots te zien. Met name bij het gesprek langs de rails is dat goed merkbaar. Er wordt geen centimeter van positie veranderd met de camera. Nu is dat geen probleem, mits die dialogen een beetje van hoog niveau zijn. Maar dat zijn ze niet. De dialogen zitten vol met gebrabbel over het 'innerlijk', 'je innerlijke wens' en gaan nergens over. 2,5 uur hetzelfde en nergens had ik het gevoel: 'Ik moet wete wat De Zone is!'.

De film begint tergend langzaam en pas een paar minuten voor het einde van DVD 1, komen we eindelijk to-the-point. Beter hadden ze een scène laten zien waardoor mijn aandacht gelijk naar De Zone zou gaan (en blijven).

Wat volgt is een ongelofelijk langzame, langdradige tocht die in 5 minuten afgelegd had kunnen worden. En dan zijn we eindelijk daar en dan durven ze niet... Heb je die hele tocht en al die langdradige scènes voor niets gekeken.

Het gezin van Stalker was al helemaal een misser. Ik kan er om heen gaan draaien, maar daar schiet niemand wat mee op. Ze hadden gewoon allebei een rotkop en wat er uit de mond kwam van zijn vrouw was totaal nietszeggend.

Voor mij is deze film het echt niet. Zwaar overschat.

1,5* voor de schaarse mooie beelden en muziek.

Je kan onmogelijk deze film bekijken en daarna iets alledaags doen (strijken, autorijden, koken, ...). Het zou wel eens gevaarlijk kunnen zijn aangezien je gedachten nog aan het nazinderen zijn van wat je te zien, te horen en te denken kreeg...

Chevy toch... Als je hem op dvd hebt, probeer hem dan over een tijdje nog is te kijken, want je hebt er niks van begrepen.

''Schaarse'' mooie beelden en muziek???

Ik vind het ook een prachtige film trouwens. Mensen die dit als "saai" bestempelen kan ik ergens wel begrijpen, maar ik ben het helemaal niet met hen eens. Ik vind het een erg spannende en beklemmende film , geenszins langdradig. Tarkovski neemt je niet bij het handje, daar moet je natuurlijk wel tegen kunnen. Het is een film die meer vragen oproept dan antwoorden geeft.

PS. "Artistiek saai" vind ik enorme onzin. Een film die je verveelt is voor jou niet goed, punt.

Ik kan me trouwens nauwelijks voorstellen dat deze film op onze planeet, door mensen als ikzelf, gemaakt is. Heeft nog iemand dat?

Dan is het vast gemaakt door buitenaardse wezens.

Ik bedoel eigenlijk gewoon dat de film ongelooflijk mooi is, maar veel beelden en lokaties ook erg vervreemdend (de Russische taal draagt er ook tot bij). De inhoud ook trouwens.

De stijl van de film is ook niet echt te vergelijken met wat anders.

En dat terwijl het grote deel van de film eigenlijk in een "doodgewoon" bos opgenomen is.

Oke dat is duidelijk

Een doodgewoon bos met een lekkende chemische fabriek en enige gammastraling. Volgens mij komen de soms surrealistische kleuren in de film vooral door die omstandigheden.

Ja, er wordt ook gezegd dat een grote deel van de crew zo vroeg stierf door de schadelijke omstandigheden bij de opnames van deze film. Maar aan de kleuren van de film kan dat volgens mij toch niets veranderd hebben?

Ik heb trouwens nog wat nagedacht over de film. Volgens mij zijn de schrijver, de wetenschapper en de 'stalker' symbool voor drie elementen die in ieder mens leven. Maar uiteindelijk blijkt de schrijver weinig nuttigs te doen en egoïstisch te zijn, de wetenschapper veel te materialistisch en berust op erkenning en de stalker (spiritualiteit) naief, nutteloos (zijn omwegen blijken totaal overbodig te zijn) en berust op macht . Nogal een somber mensbeeld dus. Je kan het ook helemaal anders zien natuurlijk.

In deze film kun je ook alles in vraag stellen. Is de Zone wel echt zo'n fantastische plaats, is het wel echt iets dat wij niet kunnen vatten? Is het niet gewoon het gevolg van een nucleaire ramp of zo (dat zou profetisch zijn, als je denkt aan de Tsjernobyl). Vandaar ook dat stalkers kind gehandicapt is en hijzelf ook ziek is.
Dit gewoon ter illustratie, want uiteindelijk maakt dit niet veel uit voor de inhoud van film.

Maar goed, de beste manier om de film te ervaren is misschien nog altijd om hem te "voelen", te beleven !

Dat van die schadelijke omstandigheden wordt inderdaad gezegd, o.a. in een interessant stukje op Wikipedia. Veel crewleden kregen uitslag door waarschijnlijk nucleare activiteit. Door die reden zijn waarschijnlijk meerdere crewleden en tarkovsky al vrij snel na de opnames gestorven aan een vorm van kanker.

Dat ''voelen'' en ''beleven'' is ook waardoor ik deze film zo waardeer. Niet eens zo de filosifische kijk op het leven. Maar de totale sfeer zorgde voor een surrealistisch gevoel en raakte erdoor in een soort van trance.

De kleuren zijn inderdaad prachtig, maar ik had het eigenlijk over het feit dat de chemische stoffen in de lucht de kleuren volgens mij niet beïnvloed kunnen hebben.