Meningen

Met stomme verbazing de reacties op dit forum gelezen. Opvallend dat de negatieve reacties in de meerderheid zijn van 2001 tot en met 2006 en dat daarna positiever wordt gereageerd op deze Western.

Waarom verbaasd? Omdat sommige mensen dus echt geen hout hebben begrepen van deze film noch de moeite hebben genomen om kennis te nemen van de achtergronden van het maken van de film en de gedachtengang van met name John Ford.

Als ze nou eerst eens bijvoorbeeld het boek The Searchers van Edward Buscombe (geen roman maar een docu over the Making off) zouden lezen, dan slikten sommigen hun prietpraat over racisme snel in.

Buscombe onthult via interviews met direct betrokkenen en aan de hand van een profielschets van John Ford, dat deze regisseur helemaal niks met racisme te maken wilde hebben. Hij wilde met The Searchers aantonen hoe diepgewortelde haat (Ethan Edwards tegenover Scar) kan omslaan in racisme. Want Scar is verantwoordelijk voor de dood van Ethans moeder en een hele rij familieleden. Aan het begin van de film voegt de door een Duitser gespeelde Comanchehoofdman daar nog het gezin van Ethans broer aan toe. Ethan groeit daardoor uit tot een racist van het zuiverste water en Ford laat niet na om Ethan volledig te villen tijdens de film. Zijn daden worden niet verheerlijkt, maar aan de kaak gesteld.

En wat het stereotype van de Indianen betreft. Met uitzondering van Chief Chicatrize (Scar) zijn alle Indianen ook echte Indianen, aangestuurd door Indiaanse Chiefs, die de soms wat dom ogende strategie van de Indianen overnamen van die uit de 19e eeuw. Een van de figuranten zegt ook dat 'save face' (geen gezichtsverlies lijden) voor de Chiefs belangrijker was dan mensenlevens sparen. Volgens het boek en de er in opgevoerde Indiaanse kenners zijn de confrontaties tussen de Settlers en de Indianen in de film een getrouwe weergave van de werkelijkheid.

Een andere bron om de roep 'Racistische film' te weerleggen is de werkelijk fabelachtige mooie BD van de film. Daarin zijn prachtige nog nooit geziene extra's opgenomen, zoals de rol van de Indiaanse figuranten achter de schermen en hoe met name John Wayne en John Ford met deze mensen omgaan. Prachtig en hartverwamend. Aan tafel met een biertje en een sigaretje. Denk je nu werkelijk dat echte Indianen zouden meewerken aan een film waarin ze zomaar minderwaardig worden neergezet? Dat laatste vind ik overigens nogal meevallen.

Ford en Wayne worden door de 'racisme-schreeuwers' vreselijk tekort gedaan. Wayne stond ondanks zijn wat rechtse reputatie bekend om zijn tolerantie en vrije opvattingen t.o.v. andere rassen. Zowel Ford als Wayne zouden het bovendien nooit hebben durven bedenken om een puur racistische rolprent te maken. Ook in de VS waren ze daar in de jaren vijftig niet mee klaar gekomen. De meeste Amerikanen kijken overigens totaal anders tegen deze film aan dan wij in Nederland. Als iemand als Steven Spielberg, die als jood zijn portie racisme ook wel heeft meegekregen, deze film zijn grote favoriet noemt en de racistische status van The Searchers in Europa hekelt, zegt mij dat al heel veel.

Wat de kwaliteit van de film betreft, iedereen kent zijn eigen waarheid. Critici die zwakke momenten aanstippen, hebben zeker geen ongelijk. Zo vind ik Ken Curtis (hulpsherrif Festus uit Gunsmoke) als postbode een irritante figuur, die de film zeker geweld aan doet. Ik heb dat overigens minder met Mose (Hank Worden - de bejaarde ober uit Twin Peaks), die mij een authentiek gevoel geeft dat bij een dorpsgek in het Wilde Westen past.

The Searchers kent meerdere zwakke momenten. Maar de sterke punten maken het meer dan goed. John Wayne speelt zijn beste rol ooit. Zijn mimiek is angstaanjagend goed en er zijn niet veel acteurs die dat op deze manier kunnen. Zijn ogen priemen soms dwars door je heen. Wayne maakt in deze film duidelijk dat hij veel meer in huis heeft dan the good guy in de standaard Western. Want een standaard Western is The Searchers zeker niet. Filmisch gezien, is het ongekend goed. Het verhaal, gebaseerd op ware gebeurtenissen, is niet dunnetjes zoals hier soms nu en dan wordt beweerd. Je moet alleen wel de subtiele hints begrijpen, waar de film barstenvol van zit. Filmische easter-eggs waar Ford deze film mee heeft volgepropt. Het is ook een van de aspecten die Steven Spielberg ertoe heeft aangezet ieder jaar een voorstelling te organiseren voor vrienden om weer te zoeken naar nieuwe verborgen hints.

Veel details zijn perfect. Daarom is het wel jammer dat men met sommige wapens dik de fout is ingegaan. Jammer, maar dat doet niets af aan het feit dat die een echte klassieker is. Ik heb hem intussen elf keer (!!) gezien en hij verveelt nooit. De film niet, de beelden niet, John Wayne niet en ook de geweldige Soundtrack niet. Maar nogmaals, dit is mijn persoonlijke mening.

Tot slot. Kijk eens op de BD in het begin van de film naar het servies dat schoonzus Martha (zijn minnares?) van Ethan Edwards (Wayne) midden op de prarie uit de kast haalt. Peperduur echt Delfts Blauw. Dat zie je alleen op BD, met alle details bovendien. Prachtig.