Dum pro Dva (1987)

Tsjechoslowakije heeft altijd een bloeiende filmindustrie gehad, zowel voor als na de oorlog, met als centrum de Barrandovstudio's in Praag. Het accent lag vrijwel altijd op comedy, serieuze films zag je zelden. Ten tijde van het communistische regime (1948-1991) was dat begrijpelijk. Met comedy konden filmmakers makkelijker iets van hun maatschappijkritiek kwijt dan in drama.

Dum pro Dva stamt uit de nadagen van het communistische tijdperk, en dat is nog goed te zien: alles is bruin en grijs en somber en verwaarloosd. In deze film kan je de bruinkoollucht en de lucht van goedkope benzine bijna ruiken. De twee broers in dit drama kunnen niet goed met elkaar overweg. Boza en Dan werken allebei in dezelfde drukkerij en Boza moet er voor zorgen dat zijn jongere broer niet in zeven sloten tegelijk loopt. Dan is een wildebras, een ongeleid projectiel, maar ook met een hart van goud. Boza is nogal serieus, bijna streng en hij lacht zelden. Het breekbare evenwicht tussen die twee wordt verstoord als ze allebei verliefd worden op het zelfde meisje.

Er gebeurt een hoop in deze film. Als het meisje zwanger blijkt van Dan weigert hij met haar te trouwen. Boza neemt dan z'n verantwoordelijkheid, accepteert het kind van zijn broer en trouwt met het meisje. Maar dan slaat het noodlot toe.. Het is geen zware of sombere film. Er zijn genoeg vrolijke en grappige voorvallen. De regisseur houdt het tempo er goed in en houdt van beweging. Voortdurend zie je beelden van bewegende machines, lopende mensen, bewegende voeten.

Aanvankelijk is het niet duidelijk waar de film zich afspeelt, vermoedelijk ergens aan de rand van Praag, in verwaarloosde huizen in de buurt van een spoorbaan. Boza verhuist aan het eind naar een moderne flat, vermoedelijk in de wijk Krč, die eind jaren zeventig uit de grond is gestampt. We zien een mooi drama over mensen die keuzes (moeten) maken die niet altijd even goed uitpakken. Dat gold ook voor het land, op de grens van een nieuw tijdperk. De beelden van een zonnig centrum van Praag is daarvan een voorbode.