Hissein Habré, une Tragédie Tchadienne (2016)

Deze stond al een tijdje op mijn kijklijst (volgens mij was ik 'm op het spoor gekomen omdat ik een Tsjadische film zocht), en ik was dan ook blij verrast dat ie op MUBI tevoorschijn kwam. Maar uiteindelijk was dit niet zo'n hele interessante documentaire. De korte samenvatting vertelt eigenlijk het hele verhaal: Hissein Habré was een brute dictator die in stand werd gehouden door het westen vanwege zijn anti-Gadaffi-beleid. In in deze docu zien we vooral heel veel interviews met slachtoffers die vertellen over hun martelingen, hun behandeling door de DDS, de moorden, hun gevangenschap. En ja, het was verschrikkelijk, maar anderhalf uur pratende hoofden die toch allemaal variaties van hetzelfde verhaal hadden, daar was ik op een gegeven moment wel een beetje klaar mee.

Aangrijpend portret over de zoveelste ontspoorde dictatuur in Afrika (al moet de rest van de wereld, pakweg Latijns-Amerika) ook niet onderdoen leert de geschiedenis ons. Het verhaal van Tsjaad en Hissein Habré was me onbekend.

Haile Selassie (Ethiopië), Mobutu (Zaïre), Bokassa (Centraal Afrikaanse Republiek), Idi Amin (Oeganda), Charles Taylor (Liberia) ... de voorbeelden zijn legio en vaak vertellen ze hetzelfde verhaal. En even vaak worden ze door het Westen (aanvankelijk) getolereerd om andere (geo)politieke en strategische redenen.

De docu deed me qua vertelstructuur denken aan Shoah (1985) waarbij ook aan de hand van getuigenissen de gruwel uit de doeken werd gedaan. Alleen is bij dergelijk Afrikaans conflict de impact en vooral de betrokkenheid lager dan wat zich 75-80 jaar terug in onze contreien heeft afgespeeld.

Interessant is wel - zo las ik nadien - het engagement van België om Habré voor het Internationaal Strafhof te krijgen en hem te vervolgen voor misdaden tegen de menselijkheid. Het interview dat me in de docu het meest zal bijblijven was de erg apathische houding van de beul die zoveel jaren later werd geconfronteerd met zijn slachtoffer, beetje geforceerd allemaal, maar toch. Alsof het een kind was dat moest opbiechten dat hij een snoepje had gestolen. Hallucinant dat er van spijt nauwelijks sprake was. Het was al iets dat hij zich ongemakkelijk voelde bij de confrontatie. Chapeau alvast voor de houding van het slachtoffer ...