The Chiltern Hundreds (1949)

Tony: “You’re a revolutionary – I suppose you want to guillotine us all!” Beecham: “Not indiscriminately, no, m’Lord.” Klassieke en traditioneel-Engelse maar moeilijk te categoriseren komedie die deels politieke satire bedrijft, deel de spot met de Britse upper-class drijft en deels liefdevolle portretten schetst van personages die nèt naast de werkelijkheid staan zonder daarmee hun claim op sympathie van de kijker te verliezen – kortom, excentrieke upper-class-Engelsen die niets serieus nemen behalve het recht om niets serieus te nemen. De plot behelst een poging van de zoon des huizes om zich bij de komende verkiezingen kandidaat te stellen, eerst voor de Conservatieven en daarna voor Labour, hetgeen de butler maar moeilijk kan verkroppen; belangrijker zijn echter de grappige dialogen waarmee de vele personages elkaar met onderkoelde steken onder water de loef proberen af te steken met typisch Engels gevoel voor understatement.

        Van de drie mannen die de belangrijkste rollen spelen zal Cecil Parker het bekendst zijn, want als acteur die meestal tot een (grote) bijrol is veroordeeld heeft hij een gezicht dat bijzonder bekend voorkomt zonder dat je er meteen de titel van een film bij kunt noemen (zoals Hitchcocks The lady vanishes!). Van de anderen is David Tomlinson voor (enigszins) moderne kijkers vooral bekend als Mr Banks in Mary Poppins; voor zijn rol hier als de vriendelijke maar onhandige Tony Pym die de politiek ingaat om zijn Amerikaanse verloofde een plezier te doen lijkt hij bijna gebóren.

        De echte ster van de cast is echter A.E. Matthews, hier al 79 jaar maar als acteur nog tot aan zijn dood op z'n 90ste actief; uit zijn latere (of nóg latere) jaren stamt zijn uitspraak: "I pick up The Times every morning, and if I'm not in the obituary list, then I go to work." Als de verstrooide maar gedecideerde Lord Lister met een obsessie voor het schieten op de konijnen die zich op zijn gazon wagen is hij zó goed dat je je haast niet kan voorstellen dat hij regels dialoog opzegt in plaats van in alle oprechtheid baarlijke nonsens uit te kramen, een even achteloze als meesterlijke vertolking. Daarnaast valt Lana Morris nog op als het nieuwe dienstmeisje dat meerdere hoofden op hol brengt, een actrice wier filmcarrière helaas niet echt van de grond kwam en die later meer succes in televisieseries had; voor déze rol is ze echter perfect, met haar ironische oogopslag waarin onschuld en erotische belofte om voorrang vechten. Een werkelijk prachtige verschijning, geen klassieke Hollywood-schoonheid maar wel een mooie en intrigerende vrouw (of meisje: ten tijde van de opnames voor deze film was ze nog maar achttien jaar oud).

        Een sprankelende film, inmiddels bijna 70 jaar oud en daardoor misschien makkelijk als oubollig of achterhaald te kwalificeren, maar nog altijd zeer genietbaar voor wie gevoelig is voor subtiele character comedy, goed geschreven dialogen en zéér Engelse humor – zoals ik : één van mijn favoriete komedies uit deze toch zo rijk bedeelde periode van de Engelse cinema (Ealing!). Momenteel verkrijgbaar in een Network-DVD uit 2014, met volgens de hoes een “brand-new transfer from the original film elements”, niet helemaal vrij van krassen maar wel met mooi strak en contrastrijk beeld, helaas met matig geluid en zonder ondertitels, en als enig extraatje een fotogalerij met 43 posters, stills, opnames achter de schermen en publiciteitsfoto’s.

        A.E. Matthews in wederom zijn latere jaren toen hij getuige moest zijn van een speech die maar dóórging: "Good God, doesn't he know I haven't got long to live?"