Het Afscheid (1966)

Verhavert doet Michiels, opnieuw

Ik blijf het een interessante regisseur vinden, die Roland Verhavert. Met De Zachtmoedige en met De Loteling heeft hij twee degelijke films gemaakt, maar ik bleef wel elke keer zitten met het gevoel dat er iets meer in had kunnen zitten. Op goed geluk heb ik indertijd bijna het volledige oeuvre van Verhavert redelijk snel na elkaar kunnen bijeen krijgen, dus dan maar eens de volgende in rij proberen en dat was Het Afscheid.

De tweede keer dat Verhavert een boek van Ivo Michels verfilmde (het eerste verfilmde boek was Meeuwen Sterven in de Haven) en naar het schijnt is dit een film die perfect in het verlengde ligt van Meeuwen. Het had misschien handig geweest om dat op voorhand te weten, maar ik betwijfel of het nu zoveel verschil uitmaakt aangezien dit eigenlijk perfect als een Verhavert-film aanvoelt. Opnieuw een ietwat klinisch en afstandelijke aanpak en een film die het vooral moet hebben van zijn dialoog. De titel dekt de lading in ieder geval volledig, want eigenlijk gaat het een goede 80 minuten lang over afscheid nemen. Afscheid van vrouw en kinderen, afscheid van collega's en afscheid van een zekere manier van leven. Tot een climax komt het nooit en toch blijf je als kijker wel gebiologeerd hangen. Het is moeilijk uit te leggen waarom, want eigenlijk het enige wat je ziet is een boot en wat cafés maar de manier waarop Verhavert dit allemaal registreert is hypnotiserend.

En je hebt natuurlijk Julien Schoenaerts ter beschikking, een acteur die je standaard van de eerste seconde hypnotiseert. Julien was in 1966 even oud als dat zijn zoon Mathias nu is en dan is het eigenlijk erg vreemd om te zien hoe hard die op elkaar lijken. Er waren echt momenten dat ik dag dat ik Mathias zag, de appel valt daar in ieder geval niet ver van de boom. Schoenaerts trekt als Pierre Wesselmans de film nagenoeg volledig naar zich toe, maar dat is niet zonder Senne Rouffaer gerekend. Die zat in '66 in volle Kapitein Zeppos mode (een jeugdfeuilleton van de toenmalige BRT) en speelt hier een collega van Schoenaerts. Een op het eerste zicht redelijk belangrijk figuur in het geheel, maar hij gaat er met een sisser tussenuit. Dan is vooral de Nederlandse Petra Laseur nog de moeite waard als vrouw van Pierre en weet Kris Betz als conducteur ook nog wel indruk te maken op het einde.

Geweldig mooie filmposter trouwens, maar dat telt ook voor onder andere De Loteling. In ieder geval de derde film die op 3.5* kan rekenen. Ik verwacht eerlijk gezegd nog net iets meer van Meeuwen Sterven in de Haven maar wie weet kan Verhavert me met nog iets anders veranderen. Zijn kortfilm Ansfred van Antwerpen is ook nog de moeite trouwens. Ben benieuwd naar de rest!

3.5*

In bovenstaande opmerkingen kan ik mij goed vinden.

De film wist mij in ieder geval dusdanig te boeien (vooral dankzij Schoenaerts en de sfeervolle setting) dat ik hem zowaar twee keer kort na elkaar bekeken heb (de eerste keer gisteravond, en vandaag opnieuw)

Ik heb overigens nooit geweten dat actrice Jo Crab (voor mij vooral goed bekend uit de geweldige VRT serie De Collega's en enkele jeugdseries) zo'n knappe dochter had: Marlene Edeling, die in deze film de rol van barmeisje speelt.

Ze blijkt ook nog in "Een Zachtmoedige Vrouw" van Verhavert mee te spelen.

Ook maar eens proberen te vinden op DVD dan.

"Meeuwen Sterven in de Haven" kon mij al goed bevallen , en nu "Het Afscheid"ook weer.

Ik heb wel meer van Verhavert gezien, maar moet e.e.a. nodig weer eens opfrissen.

Een Vlaamse klassieker met wijlen Julien Schoenaerts, de vader van, in een sterke hoofdrol. Centraal in de film staat de ongemakkelijke en onverteerbare onzekerheid of het afscheid van het gezin definitief is of niet. Dit scenario herhaalt zich dagelijks en is voor Pierre en Jessen steeds moeilijker om te dragen.

Sfeervol en mooi gefilmd. Ietwat traag en repetitief waardoor het voor mij bij momenten wat aansleepte, maar vooral Schoenaerts hield het voldoende levend.

Film over afscheid nemen van gewoontes, sleur en traditie, maar toch ook over wat meer.

Pierre (een uitstekende Julien Schoenaerts) zit vast aan oorlogsherinneringen en dromerijen: "Soms denk ik dat ik er bij was, maar ik was er niet bij. Of mischien toch. En is een leugen nog wel een leugen ?". Die mijmeringen en uitlatingen zijn goed en op de exacte momenten gebracht en zij zijn het die je aan de film vasthouden meer dan wat dan ook.

"Het Afscheid" speelt zich aldus grotendeels op het psychologisch vlak al is de achtergrond realistisch met de onzekerheden van het zeevaartleven.

Naar het boek van Ivo Michiels, geregisseerd door Roland Verhavert in zijn gekende stijl met ook nog Senne Roufaer in een goede bijrol.

Een heel kleine rol ook voor Pros Verbruggen die ik vooral herinner als Quizmaster.

"Tot straks."

Het Afscheid is wat een aaneenschakeling van verschillende gebeurtenissen in het verleden en heden (tijdens een druilerige week waarin het steeds licht lijkt te regenen) van hoofdfiguur Pierre Wesselmans waarin afscheid centraal staat. Al te veel spanning zit er niet in de film, maar het beklijft allemaal wel door sfeerschepping, en gaat gepaard met een zekere kunstzinnigheid en voelt wat experimenteel. 'k Vond Meeuwen Sterven in de Haven wel net iets sterker, want hier miste ik nog net iets meer context om de zwaarmoedigheid om het getormenteerde verleden nog wat beter te kunnen plaatsen. Maar 't moge duidelijk zijn dat we op dat moment nog maar 2 decennia na WO II zijn en het juk van de oorlog nog zo over alles heen hangt en dat een zeeliedenbestaan sowieso een apart leven inhoudt.

Opvallend vond ik de 2 tegenovergestelde uitspraken van het meisje in de bar [gespeeld door Marlene Edeling] die stelde "dat het makkelijk is om te houden van een ander" en de vrouw van Pierre [mede-hoofdrolspeelster Petra Laseur] "dat het moeilijk is om te houden van iemand." Het stukje met de speelgoedrevolver wat de tweede keer tot een hartaanval leek te hebben geleid vond ik maar iets vreemds.

De flashbacks naar best wel zeer bijzondere gebeurtenissen uit het verleden (bv. toen Pierre gevraagd werd een legerplunje aan te trekken om als zoon van een stervende vrouw waarvan het hele dorp behalve de moeder wist dat hij sneuvelde aan haar sterfbed te verschijnen) mochten me iets meer worden uitgewerkt. Nu werd het even aangehaald en waaide het alweer weg, en zo werden we als kijker ook nogal geconfronteerd met afscheid nemen en loslaten, een sterven zonder doodgaan, al 2 decennia na de Grote Dood. Dus mogelijks had het een bedoeling.

Bijpassende song:
Lacrimosa - Tränen der Existenzlosigkeit
Bereit zu sterben
Bereit zu verfallen
Bereit mich selbst zu vergessen
So wird keine Träne fließen
So wird keine Seele trauern
So hat es mich nie gegeben!