La Bataille de Gaulle Film 1: l'Âge de Fer (2026)

Wanneer de Franse veldmaarschalk Philippe Pétain [Alain Libolt] in juni 1940 een wapenstilstand aankondigt, weigert brigadier-generaal Charles de Gaulle [Simon Abkarian] dat te accepteren. Hij vertrekt naar Londen om, hopelijk met steun van Winston Churchill [Simon Russell Beale], zowel Franse soldaten als het Franse volk te mobiliseren om de strijd tegen de Duitsers voort te zetten. Eerste deel van een tweeluik zet De Gaulle zeker niet neer als een klassieke volksheld: als militair is hij moedig, volhardend en tactisch onderlegd; als diplomaat is hij hooghartig, kleurloos en compromisloos. Maar de respectvolle verstandhouding met politieke dinosaurus Churchill en harde politieke lessen dwingen hem zaken anders aan te pakken. Een extra pluspunt is de koppeling aan het verhaal van Fernand [Florian Lesieur], die als vaderlandslievende jongere ook harde lessen leert in zijn pogingen zich te verzetten tegen de bezetter. Een boeiende geschiedenisles met een prima mix van politiek gekonkel, oorlogsthriller en menselijk drama. Vervolg: De Gaulle: Liberté.

Als Frankrijk capituleert en het collaborerende Vichy regime onder maarschalk Pétain wordt gevormd, weigert één man mee te doen: de tamelijk onbekende, net tot generaal bevorderde Charles de Gaulle (Simon Abkarian). Die gaat naar Engeland en probeert daar een alternatieve Franse regering op te zetten. Maar De Gaulle is enorm koppig en rechtlijnig en ook niet bijzonder charismatisch, dus heel goed gaat het hem niet af. De Engelsen helpen niet mee door de Franse vloot te bombarderen nadat admiraal Darlan (Matthieu Kassovitz) kiest voor Vichy, waarbij meer dan 1000 Fransen omkomen. Sowieso is alleen Winston Churchill (Simon Russell Beale) op de hand van De Gaulle, juist vanwege die koppigheid. Maar ook Churchill kan olifant in de porseleinkast van de internationale oorlogsdiplomatie De Gaulle niet blijven steunen.

Ondertussen wil ook student Fernand (Florian Lesieur) niets van capitulatie weten. Hij gaat zich met het studentenverzet bemoeien en komt zo in aanraking met Livia (Anamaria Vartolomei), op wie hij verliefd wordt.

Dit is het eerste van twee films over De Gaulle en dit deel behandelt de Tweede Wereldoorlog. Het is een groot historisch epos in lijn met een film als Patton. Het deel over de slag bij Bir Hakeim is bijna een oorlogsfilm op zich. Daar duikt ook Benoît Magimel op als generaal Kœnig. Magimel is één van mijn favoriete acteurs, dus die had van mij wel een nog grotere rol mogen krijgen.

Hoewel dit in allerlei opzichten een ouderwets epos is, is regisseur en scenarioschrijver (dat laatste met Bérénice Vila) Antonin Baudry in één opzicht heel modern: hij gelooft duidelijk absoluut niet in The Great Man Theory of History. De Gaulle is heel expliciet een Don Quixote, een man die totaal het contact met de werkelijkheid kwijt is en daar juist zijn moed vandaan haalt. Simon Abkarian slaagt er in deze generaal ondanks zijn belachelijkheid toch ook wel de nodige kracht te geven. Het is sowieso een wonder dat de casting director een acteur heeft weten te vinden die behoorlijk lijkt op de generaal. Volgens een Engelsman "een man met de heupen van een vrouw en een gezicht als een banaan". En dan noemt hij die bijna 2 meter kaarsrecht militair postuur die hem veel van zijn overwicht geeft nog niet eens. Dit wordt gecontrasteerd met de veel geliktere admiraal Darlan (Mathieu Kassovitz), die de keuze heeft te kiezen voor de Vrije Fransen, maar zich uit opportunisme bij het Vichy regime aansluit.

Het hele Vrije Fransen project is aanvankelijk een opeenstapeling van mislukkingen. De enige gouverneurs die in de koloniën die zich willen aansluiten bij zijn rebellie tegen Vichy zijn die van de Nieuwe Hebriden (helemaal in de Stille Oceaan) en die van Tsjaad. Het bezetten van het ene nauwelijks bemande fort daar, plus want andere stukken centraal Afrika en die twee Franse eilandjes voor de kust van Canada zijn aanvankelijk de enige successen. Bij het eerste deel, weet De Gaulle ondanks zijn geloof dat muggen De Gaulle niet steken, malaria op te lopen en leidt de poging na oerwoud en woestijn ook de belangrijke havenstad Dakar te veroveren prompt tot een enorme nederlaag. Het tweede leidt tot een internationale rel omdat Roosevelt niet gediend is van militaire actie in zijn voortuin. Dit verandert pas met het succes van Kœnig in Bir Hakei en De Gaulle zit veilig in Londen als dat zich afspeelt.

Het andere aspect van De Gaulle, waardoor hij de laatste tijd weer in en vogue is en dat waarschijnlijk ook een reden is dat deze films nu gemaakt worden, komt ook duidelijk naar voren. De Gaulle zegt expliciet dat na de Tweede Wereldoorlog alle landen vazalstaten van de Verenigde Staten zullen worden, maar dat hij zal zorgen dat Frankrijk soeverein blijft. Roosevelt (Campbell Scott) is ook één van de grote slechteriken in het verhaal. Het is dat De Gaulle met zijn onbezonnen acties Roosevelt en Churchill telkens voor het blok zet, anders hadden ze het al lang op een akkoordje gegooid met Pétain. Dat doen ze op een gegeven moment ook en dat is ook het moment dat de verhaallijn van Fernand eindelijk in contact komt met die van De Gaulle. Toch voelt het vooral of de verhaallijn van Fernand is toegevoegd om een meer invoelbare held naast de larger than life De Gaulle neer te zetten.

Dat is één van de weinige zwakke punten in wat verder gewoon een zeer sterke publieksfilm is. Toen ik de film bezocht waren er maar heel weinig bezoekers, wat jammer is, want ik denk dat veel mensen die naar The Odyssey gaan, ook De Gaulle: Résistance zeer zouden kunnen waarderen. Baudry is zelfs stukken beter in expositie soepel in de film invoegen dan Nolan. De grote zeeslagen zijn wat computerig, maar niet meer dan gemiddeld, maar voor de Slag bij Bir Hakeim lijkt de historische tankclub zich flink te hebben mogen uitleven in de woestijn. De distributeur had blijkbaar ook hoop op meer, want anders was de titel niet vereenvoudigd van het toch ook niet al te ingewikkelde Frans van La bataille de Gaulle: L'âge de fer.

(Gezien in Het Ketelhuis)