O Agente Secreto (2025)

In Nederland moet de release nog volgen, maar in Vlaanderen was de film al te zien op het grote doek. En daar kan je best de film ook gaan bekijken want het is visueel een pareltje. De film duurt meer dan 2u en een half en dat is soms iets te lang. Maar veel scènes doen het wel en het oogt enorm mooi. De uitstraling van de jaren 70 in Brazilië is heerlijk neergezet. Het was trouwens de laatste film met Udo Kier die in november 2025 overleed.

Maar ik versta wel uitstekend Engels, en die subs waren er wel. Visueel inderdaad erg fijn, en prima vertolkingen. Prachtig om Udo Kier nog even zoveel indruk te zien maken. Maar stiekem werd ik niet zo gegrepen als ik had gehoopt, waardoor een echt hoge waardering uitblijft.

Ainda Estou Aqui (2024) is voor nu de betere film, wat mij betreft. Al scheelt het ook weer niet vreselijk veel.

Die schietpartij iets na 2 uur en een kwartier vond ik wel bijzonder goed gedaan. Dat zie je niet vaak op deze manier. Het komt wat traag op gang, maar de laatste akte van de film is wel een stuk grijpender.

3,6*

Een film waarbij ik na ruim een uur nog niet echt wist waarnaar ik aan het kijken was. De vertelstructuur is onnodig ingewikkeld, een lineaire verhaallijn was beter geweest. Maar ook dan was het een niet al te boeiend verhaal geweest. Voor een film die ruim tweeënhalf uur duurt is er verrassend weinig diepgang in het plot. Diverse plotlijnen worden totaal niet uitgewerkt. De bedoeling van de scènes met dat been was ook wat onduidelijk, maar waarschijnlijk zegt dat iemand die beter bekend is met deze periode uit de Braziliaanse geschiedenis wel wat meer. Verder wel goed in beeld gebracht, best veel kleurrijke scènes, en het acteerwerk is ook niet verkeerd. Wagner Moura zie ik graag acteren, maar ik vind zijn personage hier uiteindelijk niet echt interessant. Kortom, een nogal teleurstellende film die zijn lange speelduur niet rechtvaardigt.

Toch wel een erg knappe film. Ik zeg onlangs ook het thematisch verwante I’m Still Here, eveneens een sterke prent, maar ik vond The Secret Agent toch iets uniekere cinema.

Net als in I’m Still Here wordt de Braziliaanse sfeer in de jaren ‘70 op indrukwekkende wijze neergezet. De coole vibe en de kleurrijke beelden zijn heerlijk, de joie de vivre spat er vanaf. Maar tegelijkertijd voel je de zwaarte van de dictatuur wegen op de mensen en heeft de sfeer soms iets loom.

Waar I’m Still Here een vrij rechtlijnig verloop kent en erg zwaarmoedig wordt, kiest Filho voor een eigenzinnigere aanpak.

Ook hier komen verschillende tijdvakken aan bod en wordt er gespeeld met herinneringen. Maar The Secret Agent is frivoler, er worden verschillende genres in de blender gestopt en het resultaat voelt voor mij frisser aan. De film ademt meer, er is meer ruimte voor humor en het geheel deed me bij momenten zelfs denken aan een misdaadfilm van Tarantino. Ook de geweldige soundtrack en knappe cinematografie scoren punten.

Beide sterke films, maar deze The Station Agent vind ik de betere. Prachtige rol ook van Moura.

Het is 1977 in Brazilië en het zijn roerige tijden. António [Licínio Januário] is onderweg naar Recife, waar hij zich onder een pseudoniem schuil moet houden tot hij een mogelijkheid ziet om naar het buitenland te vluchten. De redenen voor zijn geplande vlucht worden geleidelijk duidelijk in deze indrukwekkende reconstructie van de jaren 70 in een corrupt land. Het zwartkomische eerste hoofdstuk schetst de cultuur op even schokkende als hilarische wijze en de ontknoping in het derde hoofdstuk is buitengewoon spannend. Wat zich daartussen afspeelt, is door de grote hoeveelheid personages en hun complexe onderlinge relaties niet altijd even goed te volgen. Wie desondanks de concentratie op kan brengen, wacht een indrukwekkende cinematische ervaring.

Traag, weinig lonend en had makkelijk korter gekund. De openingsscène bij het benzinestation trok me meteen aan, maar uiteindelijk begon de film lichtelijk te vervelen omdat het een eeuwigheid duurt voordat het zich ontwikkelt. . Wat ook niet meewerkt is dat plots blijkt dat studenten cassettebandjes met Armando's verhaal te zitten uitschrijven, het maakt de film onsamenhangend. Terwijl een film waarin het hoofdpersonage wordt achtervolgd door huurmoordenaars toch redelijk wat spanning had kunnen opleveren. Maar nee...de film dwaalt steeds maar af om het leven onder de dictatuur van het Braziliaanse regime van de jaren zeventig te laten zien. De cinematografie is goed, en zonder voorkennis lijkt het een plausibele weergave van Brazilië midden jaren 70. Niet alles is slecht: er zijn een paar scenes met dieren die voor opleving zorgen en naar het einde werd het spannender. Er zijn ook prima acteerprestaties en het is prachtig om naar te kijken, maar het duurde veeeeeel te lang en af en toe iets interessants is te weinig.… als verveling een film was, dan kwam dit denk ik in aanmerking. Niet verwonderlijk dus dat de filmprofessionals kwijlen over deze film. (gekeken i.v.m. een challenge op Letterboxd; Watch a movie you are expecting to loathe)

De film wordt hooggepezen door de critici en de film is ook erg goed: de opening met het lijk bij het benzinestation en de corrupte politieagenten zet meteen de toon en de film sluit keurig af met de opmerking van Fernando dat zijn nachtmerries over de film Jaws op basis van de filmposter pas stopten toen hij de film had gezien waarmee wordt geïmpliceerd dat Brazilië alleen de nachtmerrie van het dictatoriale regime in die tijd – de echte horror – die joeg op linkse personen zoals Armando van de film te boven komt c.q. kan verwerken door die nachtmerrie onder ogen te komen en te registreren zoals hedendaagse onderzoekers maar ook deze film doen. Doordat Armando op de vlucht moet slaan en huurmoordenaars achter zich krijgt maakt de film ook spannend. Kortom, het is welhaast een volmaakte film ware het niet dat de film episch en/of een soort tijdsdocument wil zijn en eindeloos veel personen en subplotjes presenteert die de film nodeloos gecompliceerd, verwarrend en lang maken.

Bewierookte film die het zeker tot een Oscarnominatie zal brengen. Prima, is Brazilïë ook een keer aan de beurt. Maar ik kon er niet zo veel mee. De acteerprestaties zijn prima en de film heeft een warme uitstraling maar het verhaal vond ik nogal onsamenhangend, de personages niet zo interessant en het duurde veel te lang, zonder dat er nou zoveel gebeurt. Wat het verhaal nou precies met de militaire dictatuur van de jaren zeventig te maken heeft is me ontgaan. Ja, alles en iedereen is corrupt, maar dat is nu nog zo in Brazilië. En verder hebben joolstein en TMP het prima verwoord en daar kon ik me helemaal in vinden. Maar al die Kevertjes die er toen rondreden vond ik wel leuk.

Ik ga het meteen verklappen: er zit geen enkele geheim agent in deze film en ook het liedje, dat elke keer als ik de Engelse titel lees in mijn hoofd komt, staat niet op de soundtrack. Maar de tekst daarvan is wel heel toepasselijk voor de hoofdpersoon:

There's a man who leads a life of danger

To everyone he meets he stays a stranger

With every move he makes

Another chance he takes

Odds are he won't live to see tomorrow

Secret agent man, secret agent man

Het is 1977 en onze niet echt geheim agent Marcelo (Walter Moura), is op weg van Brasilia naar Recife, de voormalige Nederlandse kolonie (grappig genoeg zit er ook Nederlands geld in deze film) op de neuspunt van Brazilië, en tevens haaienaanvalhoofdstad van Zuid-Amerika. Dat laatste speelt nog een rol in de film. Als Marcelo stopt bij een tankstation, ligt daar een lijk onder een stuk karton. Het blijkt een dief die is neergeschoten door de nachtwaker. De politie is gebeld en doet er niets aan. Of toch? Want ze komen er net aan met loeiende sirenes. Maar dat blijkt te zijn om Marcelo af te persen; het lijk kan ze niets schelen. We leren wel dat Marcelo erg op zijn hoede is en hij blijkt later inderdaad een soort dissident tegen wil en dank te zijn.

Ondertussen arriveert in Recife zelf de kleurrijke chef (nooit meneer!) Euclides (Robério Diógenes), die de functies van hoofd van de plaatselijke politie en georganiseerde misdaad combineert, rechtstreeks vanaf het carnavalsfeest (tot nog toe 90 doden, maar ze gaan de 100 wel halen) met zijn zonen bij het oceanografische instituut. Er is namelijk een been gevonden in een haai die gevangen is. En ver weg, in de deelstaat São Paolo, gooien een huurmoordenaar en zijn hulpje annex stiefzoon een lijk in een stuwmeer.

Het duurt even voor dat al deze elementen en nog veel meer samen komen in O Agente Secreto. Kleber Mendonça wilde voor zover ik begrepen heb een eerbetoon brengen aan films uit de jaren 70 en zijn stad Recife. De film is ook opgenomen met vintage lenzen (maar wel duidelijk digitaal). En dat hele idee van een thriller met heel veel lijntjes en heel veel locaties en personages, soms maar gebruikt in één scene, is natuurlijk erg jaren zeventig. Denk aan films als Day of the Jackal, Le Clan des Siciliens of het begin van Sorcerer.

Maar Mendonça zit niet vast van aan de thriller als genre. Er zitten komische elementen in de film, maar ook grote Robert Altman-achtige stukken, die vooral drijven op de losse sfeer en kleurrijke karakters. Er komt nog een stukje exploitatie horror(komedie) voorbij en op een gegeven moment gaat het meer richting iets als The China Syndrome als er complotten worden gesmeed om baanbrekende uitvindingen te stelen door dichtdraaien van de geldkraan van een universiteit. En het klikt op de een of andere manier allemaal naadloos in elkaar.

Ook gebeurt er dus lekker veel en net als bij One Battle after Another en No Other Choice is de speelduur van dik 2,5 uur eigenlijk nooit voelbaar. Er moet gewoon 2,5 uur film in 2,5 uur zitten in plaats van dat het voelt als een opgerekte 90-minuten film om zo een lange film te laten werken.

Met verve genrehoppen door de jaren zeventig, van wie kennen we dat nog meer? Oh ja, Quentin Tarantino. En er zijn ook wel overeenkomsten tussen O Agente Secreto en vooral Once Upon a Time in Hollywood, wat natuurlijk ook heel erg een eerbetoon is aan de seventies. Maar Tarantino is toch meer van de stijl en actie, terwijl Mendonça een veel warmere en ook wel betere (ik houd van Tarantino, maar Once… is verre van zijn beste film) over menselijke banden onder een dictatuur en de stad van zijn jeugd heeft gemaakt.

Tip: kijk even naar de kaart van Brazilië voor je de film gaat zien. Dit is zo een film waar het handig is als je weet waar je bent als er een locatie wordt genoemd.

Gezien in Filmhallen

Ik ken Kleber Mendonça Filho al van zijn debuut en dat is al jaren een van mijn favoriete films. Vooral hoe hij de camera gebruikt (ook met veel opvallend gebruik van de zoom) is geweldig. Maar de films erna vertoonden slechts sporadisch momentjes van die klasse. Ook deze film weer. De film is op momenten goed maar als geheel weet de film onvoldoende indruk te maken. Vorig jaar wist Ainda Estou Aqui wel een snaar te raken over hetzelfde onderwerp. Mede door de structuur is deze O Agente Secreto een film die niet direct werkt op dat niveau en hij lijkt eerder op het brein dan op het hart te spelen.

De film duurt lang maar verveelt niet en die 161 minuten gaan opvallend soepel voorbij. Op een zekere manier is dit een aangename film om te zien die ergens onder de opervlakte wel borrelt zoals dat met dictaturen ook is. Aan de oppervlakte is de vrolijke carnaval maar er is altijd kans dat er iets mis gaat. Alleen blijft dat borrelen ook wel iets te veel op de achtergrond. In de openingsscène is dat er wel en op momentjes daarna ook, maar over het geheel te weinig. Goed gespeeld verder, sfeervol en interessant maar ook een film die me nergens greep. 3,5*.