David Lynch, une Énigme à Hollywood (2025)

Gisteren in Close-Up. Deze docu geeft een prima kijk op het werk van Lynch. Een kunstenaar die de televisie- en de film-wereld op zijn kop zette; baanbrekend, moedig, uniek, compromisloos en fascinerend !

De documentaire probeert het mysterie van de filmmaker op te lossen die we kennen van mysterieuze films. Daarvoor wordt kort de carrière beschreven: Lynch was beeldend kunstenaar die onder invloed van Francis Bacon de duistere kant van kunst ontdekte, kwam op het idee om bewegende schilderijen te maken en besloot toen filmmaker te worden. Z’n eerste speelfilm, Eraserhead, was een succes onder filmmakers waardoor hij de kans kreeg The Elephant Man en Dune te maken, maar Dune was een mislukking waardoor Lynch terugkeerde naar de kleinere film (en de TV-serie Twin Peaks) waar hij alles zelf in de hand heeft en de kijker kan laten verdwalen in een andere wereld. Een vast thema van zijn films is het naar voren halen van de donkere kant die verborgen is achter de schone buitenkant van bv. onschuldig ogende kleine stadjes in de jaren ’50 en van Hollywood, maar ook van de kijker: zijn films gaan over geheimen en voyeurisme. De documentaire concludeert dat zijn films niet over het mysterie van Lynch of de filmpersonages maar over het mysterie van het leven zelf gaan.

Het surrealisme – dat de onlogische logica van dromen volgt – wordt wel de laatste modernistische stroming geacht (modernistisch in de zin dat het het onbewuste als de waarheid achter de verschijnselen opvat): me dunkt dat Lynch er een postmoderne draai aan geeft doordat de kijker de rol van detective krijgt die onwillekeurig zal proberen de puzzel op te lossen door een interpretatie te bedenken terwijl tegelijk geen enkele interpretatie de enige of de juiste is waardoor de kijker uiteindelijk verdwaalt in een bizarre wereld, hetgeen wellicht ook het suces van Twin Peaks verklaart omdat de serie bij uitstek deze eindeloosheid uitbeeldt (in plaats van de film als afgesloten geheel).