Americana (2023)

Mandy Starr [Halsey] laat haar gewelddadige man [Eric Dane] voor dood achter slaat op de vlucht. Wat hieraan voorafging en wat volgt ontdekken we aan de hand van een bonte stoet aan personages, waaronder Mandy’s zoontje [Gavin Maddox Bergman], een beruchte misdadiger [Eric Rex], een vertegenwoordiger [Zahn McClarnon] van inheemse bevolking, een sociaal onhandige man [Paul Walter Hauser] die zoekt naar een levenspartner en een serveerster [Sydney Sweeney]. Intelligent opgebouwde mix van western, misdaadfilm en komedie vol verrassende, vermakelijke plotwendingen. Beleefde z’n festivalpremière in 2023, maar verscheen twee jaar later pas in de bioscoop.

Matige film waarin een gestolen, waardevol kledingstuk voor flink wat problemen zorgt. Vanwege de opbouw mist de film wat focus en hierdoor duurt het nogal even voordat het enigszins weet te boeien. De tweede helft is daarom ook het beste, maar dan is het eigenlijk al te laat.

In Americana komen verschillende groepen mensen met verschillende intenties samen. Zo zijn daar criminelen, is er een onwaarschijnlijk duo, is er de vriendin op de vlucht, is er een merkwaardig gezin en zijn daar de oorspronkelijke Amerikaanse bewoners, aangevoerd door ene Ghost Eye. En tenslotte is er ook nog de zoon van de vriendin die denkt een reïncarnatie van Sitting Bull te zijn. Allen raken betrokken bij de strijd om een hemd. Niet zomaar een hemd. Een hemd dat in Indiaanse rituelen werd gebruikt, grote symbolische waarde heeft en uiteraard veel geld waard is.

Dat klinkt chaotisch en is het ook. Dat klinkt grappig. En dat is het ook. Nou ja, een beetje grappig is het zeker. De film is in een aantal hoofdstukken ingedeeld. In ieder hoofdstuk staat steeds een ander personage of groep personages centraal. Ieder hoofdstuk heeft zo zijn eigen perspectief op de gebeurtenissen. Van een chronologische volgorde in de gebeurtenissen is niet echt sprake. Het verhaal springt veelvuldig heen en weer in de tijd voordat alles en iedereen in een grote showdown tezamen komt. De structuur van de film garandeert dynamiek en kijkt prettig weg. Een nadeel vond ik dat de personages als gevolg hiervan aan de oppervlakkige kant bleven. Van sommige personages had ik best meer willen weten. Net als ik dacht “hm, interessant”, wipte de film over naar een ander hoofdstuk en naar een ander blikveld.

De film is mooi geschoten. Visueel aantrekkelijk. Mooie plaatjes. Het acteerwerk is goed. De personages zijn wat overtrokken geschetst en uiten zich veelal in coole oneliners. Ik hou daar wel van. Het is alleen moeilijk om in het verhaal ondergedompeld te raken. Daarvoor is het te springerig. Te fragmentarisch. Leuke ideeën. Leuke verhaallijnen. De onderlinge samenhang laat echter te wensen over. Op een of andere manier sluiten de dingen niet prettig op elkaar aan. De film is geen mooi rond geheel. Ik heb me er uiteindelijk maar bij neergelegd en vond Americana geen onaardige film.

Het duurt misschien een beetje al te lang voordat het spel echt op gang is, maar wat een fijne film blijkt dit dan toch te zijn. Cowboys en indianen zoals vroeger op straat, maar dan in de over the top idioterie van het absurde land wat we zo langzamerhand beter de Verdeelde Staten zouden kunnen noemen. Het land waar iedereen alleen aan zichzelf denkt, gelooft in de meest bizarre nonsens en bereid is om over lijken te gaan voor, voor, voor alles wat ook maar in hunzelf of de buurman opkomt. Een paar jaar geleden nog maar hadden we dit plot te wereldvreemd genoemd, nu is het alweer volstrekt geloofwaardig. Je zou je afvragen wat we over een paar jaar als normaal zullen zien.

Hernieuwd respect voor Sidney Sweeney - wellicht, als ik de gemiddelde criticaster geloven mag misschien niet het grootste acteertalent ooit, maar slecht is ze toch op zeker ook weer niet. Maar belangrijker dan het pure acteertalent is er het talent om op het goede moment in de juiste productie terecht te komen, en dat doet ze tot dusver echt heel, heel erg goed. En waardering ook voor dat ze daar elke keer iets anders in laat zien ook. Haar lijstje is toch allesbehalve saai.

Fijn ook dat tenminste de belangrijkste rol van de Lakota ook door een Lakota gespeeld wordt - en jammer dat dat niet voor allemaal is, al is dat wellicht meer iets van small victories. Beter dan rednecks met lang haar, zeg maar. Rednecks te over evengoed, en wat een eng en naar volk is dat toch altijd weer - en weinig verbazend dat het weinig moeite kost kennelijk om daar een hele horde van te laten opdraven waarvan er een stel dan nog bekende namen zijn ook. Niet dat ze in deze film iets indrukwekkends neerzetten dan, dat dan ook weer niet.

Voor een eerste film als regisseur en daar ook nog het schrijfwerk van, daarmee zet Tony Tost - ook nooit van gehoord - zichzelf wel stevig op de kaart. Ik hoop dat hij ondanks het overheersende rechtsextremisme in de VS de ruimte krijgt om meer van dit soort films te maken - films vol van kritiek op de rednecks, de conservatievelingen, de geloofsfundamentalisten en hun enge mentaliteit. Want dat daar nooit iets goeds uit komt moet toch iedereen langzamerhand wel duidelijk zijn.

Oh, voor ik het vergeet te noemen - wat een perfect mooie serie posters is er voor deze film gemaakt. Is er dan geen oscar voor die categorie, en waarom eigenlijk niet.