Descending the Mountain (2021)

Vanaf 11 november 2021 in de bioscoop (Cinema Delicatessen)

Prachtige, creatieve en informatieve film met hartverwarmende personages, mooie beelden en geweldige erbij passende muziek. Aanrader!

Zeer benieuwd naar omdat ik het uitgangspunt erg interessant vind. Heb me vaak afgevraagd of en hoe meditatie en psychedelica verenigbaar zijn. Om te onderzoeken of je met die combi ook de planeet kunt redden gaat me op dit moment eigenlijk een stap te ver, het zou in eerste instantie toch vooral om de innerlijke ervaring / ontwikkeling moeten gaan. Gezien de lage stemmen tot nu toe zal ik mijn verwachtingen temperen. Hopelijk zit de toegevoegde animatie de film niet te veel in de weg. Wordt uitgezonden op NPO2 op 29 juni as.

De documentaire laat zien hoe een meditatie-goeroe (die eerder al besloot tot terugtrekking in een Zen-klooster als gevolg van psychedelische drugs) en een wetenschapper samenwerken om een studie uit te voeren naar de effecten van meditatie en psilocibine op elkaar, zodat wetenschap en spiritualiteit van elkaar kunnen leren, door middel van een dubbelblind experiment waarin een deel van een groep meditatiebeoefenaars in het klooster op dag 5 van het experiment psilocibine ontvangt en het andere deel een placebo. Heel veel levert dat experiment niet op: de wetenschappelijke aanpak blijkt wat onzinnig omdat al tijdens het experiment duidelijk wordt wie een placebo heeft gekregen en wie het echte spul. Wel blijven degenen die psiclocibine hebben gekregen opmerkelijk rustig in vergelijking met deelnemers in andere experimenten waar deelnemers van alles gingen doen en soms angstig of verward werden. Het is niet duidelijk of dit verschil komt doordat het klooster en het gezamenlijke gebruik kalmerend werkt – deelnemers geven aan dat ze zich sterk verbonden met de anderen voelden – in plaats van het individuele gebruik in een meer medische setting of dat meditatiebeoefenaars in zekere zin getraind zijn. Al met al ervoeren degenen die psilocibine hadden gekregen een groter bewustzijn en intensere ervaring van wat meditatie hen leert.

Het mystieke basisidee van de documentaire is dat psychedelica de grenzen van het ego oplossen zodat je verbinding ervaart met alles en met het geheel. Wetenschap probeert deze mystieke ervaring te beschrijven (al is het kenmerkende ervan dat zo’n ervaring niet in woorden te vatten is) of althans het biochemische proces in de hersenen probeert te begrijpen, terwijl kunst de eenheid met het hogere of het geheel wil uitdrukken en spirituele mensen het willen ervaren. Ik merk op dat in de filosofie de ervaring een grote rol speelt: met name het neoplatonisme, met uitlopers in onder meer het Duitse idealisme, streeft naar die bovenredelijke ervaring waarin men één wordt met het Ene (het geheel) als ultieme wijsheid die slechts de enkeling even kan bereiken met daarbij vaak de religieuze doctrine dat de wereld is voortgekomen uit dat Ene of bewustzijn en dat alles er weer naar zal terugkeren (ook het christendom berust op een vergelijkbare leer). Het oplossen van het ego geeft ook de extatische ervaring en de goeroe in de documentaire vergelijkt de mystieke ervaring van diepe verbinding met het al aan het ondergrondse netwerk van wortelen en schimmels in een bos welk netwerk alles verbindt en die de onzichtbare intelligentie of bewustzijn van het (planten)leven is: zo ook zouden psychedelica voeren tot het ervaren van de eenheid van bewustzijn achter alle individuele dingen en verschijnselen.

Helaas is deze diepe wijsheid, die culturen altijd al leerden, in de vorm van het gebruik van psychedelica verboden, en de documentaire meent dat juist in onze moderne wereld die wijsheid zowel vergeten als urgent is: mogelijk kan (legalisatie van) psychedelica en daarmee hernieuwd spiritueel bewustzijn van de eenheid van alles een belangrijke rol spelen in het stoppen van onze vernietiging van de natuur en daarmee onze leefomgeving door ons (modern) materialisme en egoïsme.

De documentaire benadrukt tot slot dat het niet moet gaan niet om de mystieke ervaring zelf want we kunnen die maar tijdelijk beleven omdat we het praktische bestaan hier op Aarde niet kunnen ontsnappen (we moeten altijd weer neerdalen in het leven hier: ‘descending the mountain’), maar we moeten de opgedane ervaring en kennis van eenheid met de natuur en het geheel integreren in ons leven en zo een transformatie ondergaan: psychedelica kunnen ons een nieuw mens maken die weer in harmonie met zichzelf en z’n omgeving kan leven. Er worden sinds kort veel (succesvolle) experimenten gedaan met psychedelica en de kans is groot dat ze opnieuw legaal worden voor het gebruik in de psychiatrie en de hoop van de documentaire is dan ook dat ze ook zullen worden gelegaliseerd voor meditatie. Hoffman, de ontdekker van LSD-25, achtte meditatie ook het doel van LSD-gebruik: psychedelica zijn niet alleen een medicijn om ziekte te genezen maar ook een heilzaam middel voor gezonde mensen om het bewustzijn te vergroten.

Al met al leert de documentaire weinig nieuws en focust het zich sterk op de mystieke ervaring en hoe psychedelica in het verlengde van meditatie kan worden gebruikt maar dat aspect wordt redelijk goed over het licht gebracht.

Vanja Palmers leefde lange tijd met geestelijke demonen, tot hij ontdekte dat Psilocybine hem een uitkomst bood. Hij is één van de drijfveren achter een bijzonder experiment van Franz Vollenweider die in navolging van LSD-ontwikkelaar Albert Hofman gebruikt maakt van Zwitserse wetgeving om in de Universiteitskliniek voor Psychiatrie Burghölzi (waaraan o.a. Gustav Jung verbonden was) met behulp van een groep ervaren mediteerders de (hopelijk heilzame) werking van Psilocybine wetenschappelijk te bewijzen. Voer voor aanhangers van meditatie en mindfulness, maar ook voor liefhebbers van wetenschap in het algemeen. Maar deze documentaire is een iets te nadrukkelijk pleidooi voor de acceptatie van (het gebruik van) geestverruimende middelen. Een wat meer gebalanceerde benadering van het thema was welkom geweest.