Saules Aveugles, Femme Endormie (2022)

De film is gebaseerd op een paar korte verhalen van Murakami die ik niet heb gelezen maar ik heb wel het idee dat de film recht doet aan die verhalen omdat de film voelt als een beeldverhaal waarin zowel details als thema’s rechtstreeks aan enkele meesterlijke verhalen op papier zijn ontleend. Het nodigt uit om Murakami zelf te lezen, want ik heb enorm genoten van de film: het alledaagse leven wordt getoond waarbij filosofische kwesties op een literaire alsmede een magisch realistische manier worden behandeld.

In dit geval staat de vraag naar het ‘zelf’ centraal: wat zit er in ons (of zijn we een lege huls) en hoe vinden we dat (om zin aan ons bestaan te kunnen geven)? In ieder geval kunnen we niet voor onszelf vluchten maar moeten we soms het monotone patroon van ons leven doorbreken om ons ‘ware’ zelf te vinden. Ook is het een belangrijk thema dat wat we zien niet altijd echt is en vice versa: onze grootste strijd voeren we in onze verbeelding en de grote kikker citeert grote schrijvers en filosofen (waaronder Poe, Conrad en Nietzsche waarbij ook Tolstojs Anna Karenina een rol speelt) om deze wijsheid over te brengen. Niet alleen zit de film tjokvol scenes en gesprekken die levensecht zijn en diepe kwesties aanraken, maar het ‘echte’ leven van drie personen, die de film volgt, rondom echte gebeurtenissen zoals in dit geval de aardbeving en tsunami bij Fukushima wordt gekoppeld aan dromen en magische gebeurtenissen: de verbanden die men kan leggen lijken schier eindeloos (zoals de fantasieworm en de overlevende onder de grond of de overleden zwager en de verdwenen kat). De personages in de film vertellen zelf ook verhalen: we zijn immers ‘verhalende’ wezens die betekenis aan ons leven geven door middel van verhalen (mythes) en net als de personages worden we als kijker gevoed met verhalen die ons voortstuwen in de zoektocht naar zin en betekenis. Al deze aspecten maken de film van begin tot eind prikkelend en intrigerend.

Hooguit voegt de film weinig toe aan de briljante verhalen van Murakami die wellicht lijkt op een hedendaagse Edgar Allan Poe die ook al (postmodern) feit en fictie door elkaar weefde in een reeks korte verhalen om te tonen dat verbeelding de dominante macht is over de werkelijkheid van ons bestaan. En het is wat vervreemdend dat de Japanse personen in deze Japanse verhalen geen Japans maar Engels spreken, maar dat doet nauwelijks af aan hoe sterk de film z’n verhalen vertelt.

Gebaseerd op enkele verhalen die Haruki Murakami schreef en die zich afspelen kort nadat Japan geraakt werd door een aardbeving en een tsunami. Katagiri [Marcelo Arroyo] is een nederige bankmedewerker die zijn baan dreigt te verliezen omdat hij er nog niet in is geslaagd een lening te innen. Dat ontmoet hij Frog [Pierre Foldes] die zijn hulp nodig heeft om de wereld van een volgende ramp te redden. Komura [Ryan Bommarito] is een jonge collega die probeert te begrijpen waarom zijn afgestompte echtgenote Kyoko [Shoshana Wilder] hem vergelijk met een zeepbel en een einde aan hun huwelijk wil maken. De personages lopen door wat lijkt op een droomwereld, waarin alle passanten getekend zijn als schimmen. Dat klinkt misschien intrigerend, maar dit bestaat uit weinig meer dan mensen die met elkaar praten, herinneringen ophalen of dromen bespreken. Het zal vast allegorisch bedoeld zijn, maar ik kon in ieder geval niet uitvogelen waar het nu eigenlijk allemaal over ging.

Een Franse productie, een Japans verhaal en Engels gesproken karakters. Oké...

Maar uiteindelijk keek je daar wel doorheen. Enkele weken geleden gezien in het Scagon Theater hier in mijn stad. Een klein publiek dat voor de zaal stond en zelfs de eigenaresse wist niet om wat voor film het zou gaan. Iedereen liet zich verrassen, hadden nooit van Murakami gehoord, dus ik was wel iets voorbereider ernaartoe gegaan.

We nemen een kijk in het leven van enkele complexe figuranten ten tijde van de ramp rondom Fukushima in 2011. In het begin was het nog wel lastig om de personages te volgen, maar uiteindelijk komt dat wel een beetje uit de verf.

We volgen hier een verloren twintiger die de zin van het leven probeert te vinden nu hij weinig succes boekt bij zijn kantoor en zijn vriendin ervandoor is gegaan... Dat zijn kat is weggelopen komt er ook nog even bij. We blikken vervolgens op zijn vriendin, die als kamermeisje werkt, op haar impulsen ingaat maar vaak met leegte achterblijft. En dan die accountant die op een dag een reuzekikker ontmoet die hem honend vertelt dat hij degene is die de stad kan redden van een tweede natuurramp, die, net zoals Fukushima door een reuzenworm veroorzaakt zal worden. Of is hij langzaamaan gek aan het worden? Het is een interessante wisseling van concepten, maar toch raak je de draad wel eens kwijt.

Waarschijnlijk is er toch iets te ijverig met de verhalen van Murakami aan de haal gegaan. We springen van personage naar personage waardoor de verhaallijnen drastisch door elkaar lopen en je soms het gevoel hebt alsof je achter de feiten aan moet rennen. Het is een zeer knappe animatie en zeker mooi en levendig geschetst.
Maar Murakami kennende miste ik hier wel een beetje de melancholie. De metaforen, dromen en fantasieën konden toch wel veel pakkender neergezet worden. Nu voelde het wat tam.

Een mooie scene vond ik wel die tussen Komura en die tienermeid in de ligstoelen, en natuurlijk wanneer hij acht zijn (blauwe) kat weer teruggevonden te hebben.

Het was zeker een goede poging, zij het wel wat onaf. De film is zeker wel geslaagd om de elementen van Murakami op een zorgvuldige wijze te verwerken en de verhalen zelf hebben ook charme. Het is misschien slechts de uitwerking. Voor de rest heb ik weer zin gekregen om een boek van Murakami van de leesstapel te pakken.

3,5*