Prison Architect (2018)

Deze film van multimedia artiest Cao Fei maakte oorspronkelijk deel uit van een expositie (september-december 2018) in Tai Kwun Contemporary in Hong Kong, een cultureel centrum gevestigd in een voormalige gevangenis. 

De titel zal ontleend zijn aan de gelijknamige videogame, een simulatiespel waarin het de bedoeling is een gevangenis te bouwen en te beheren.

De film zou in september jl. ook vertoond worden in de Serpentine Gallery te Londen, in het kader van Cao Fei's expositie Blueprints, maar die screening ging niet door vanwege corona. Als alternatief werd toen besloten om Prison Architect via MUBI te vertonen.

Puur toeval dus dat mij dit onder ogen is gekomen (ik ben geen frequent bezoeker van Londen; laat staan van multimedia installaties), en daar kan ik alleen maar blij om zijn.

Een documentaire is dit eigenlijk niet, eerder een mix van drama, poëzie en filosofisch (beeld-)essay. Cao Fei situeert haar film, ongetwijfeld niet toevallig, in een periode die het einde van het Britse, en het begin van het Chinese bestuur van Hongkong beslaat.

Gevangenschap dus, waarover de dichter en de architecte in voice-over hun gedachten laten gaan. We zien de ervaring verbeeld van de dichter als gevangene in opsluiting onder zwaar regime ten tijde van het Brits bestuur, en de architecte die rond de laatste eeuwwisseling de opdracht krijgt om de voormalige gevangenis, die intussen omgebouwd is tot een cultureel centrum, wederom te ontwerpen als gevangenis...

Dat dit verder gaat dan de realistische ervaring van langdurige opsluiting, blijkt al uit het fragment waarin de dichter, in zijn cel met een kleine, tegen het hoge plafond gesitueerde, getraliede raamopening, tot de volgende overweging komt: 

'De lucht lijkt, dag in dag uit, in al die jaren, dezelfde kleur grijs te hebben. Ik vraag me af of die grijze lucht niet gewoon een volgende muur is'. 

Dat loopt vooruit op de gedachte van de architecte dat een stad, de wereld, het heelal (toe maar), het leven op zichzelf kortom, misschien wel een gevangenis is. Wat God inderdaad als 'Prison Architect' zou bestempelen.

Dat wil allemaal niet zeggen dat dit een een loodzware film is, integendeel. We zien een dansende en zingende Elvis uit Jailhouse Rock op de muren geprojecteerd, een tapdansende bewaker, en er is het verhaal over de performance kunstenaar die een installatie met een polsstokhoogspringer pal naast een gevangenismuur plaatste, ter inspiratie voor gedetineerden met ontsnappingsambities...

Opmerkelijk (en misschien typisch Chinees?) is het idee van de gevangenis als disciplinering, als een schijnbare beperking waar men zich op in kan stellen, en waardoor men zichzelf geestelijk kan verbeteren... ik weet nog niet precies wat ik daar van moet vinden.

Hoe dan ook, een fraai stukje werk, niet in het minst ook cinematografisch, mede dank zij de inbreng van Kwan Pun Leung, de DoP van o.m. Wong Kar-wai's 2046, die de camera mooi laat dwalen door de gevangenis.