Le Regard de Charles (2019)

Aznavour had niet alleen iets met chansons maar ook met film die de werkelijkheid zou registreren zoals die ons ‘striemend’ tegemoet treedt (met de postmoderne disclaimer ‘de film toont ons een valse werkelijkheid, maar het is de enige werkelijkheid die we hebben’ en ‘ik film mezelf dus ik besta’) en op grond van filmpjes die Charles Aznavour zelf gedurende zijn leven heeft gemaakt wordt zijn levensverhaal verteld maar op een hele bijzondere want sterk poëtische en zelfs filosofische manier: de beelden zijn niet zo interessant en we leren ook niet zo veel over zijn leven – behalve dat hij een ster wilde zijn en een leven vol minaressen en dus vol liefde en lust leidde – maar de vertelstem die voor die van Aznavour staat vertelt over zijn leven op een puur poëtische en daarmee diepzinnige wijze over het leven überhaupt. De stroom van poëtisch-filosofische mijmeringen zijn gebaseerd op notitites van Aznavoer en mijn Frans is roestig zodat ik pas met deze film heb ontdekt dat ook de teksten van zijn chansons, zoals nu voor de bioscoopbezoeker vertaald, zeer poëtisch (en filosofisch) zijn.

Het vetrekpunt is dat Aznavour een ster wilde zijn (daarom ook aan het begin van z’n carrière op het hoogste punt van Parijs een zolder betrok om zo dicht mogelijk bij de sterren te zijn) en zich ervan bewust was dat anderen hem zagen en door hem beroerd werden waardoor hij gevormd werd (tot ster), maar dat hij omgekeerd ook ons zag en dat wij hem beroerden hetgeen hij op film vastlegde. Tegelijk met het naar de sterren reiken, kende hij als kind van immigranten geen thuis of grenzen en was de hele wereld zijn wereld: zijn leven en film is aldus een odyssee waarvan we weten dat deze reis door de wereld in wezen een reis naar jezelf is zodat de terugkeer naar huis – voor Aznavour is dat de terugkeer naar Armenië waar zijn voorouders vandaan komen – het vinden van jezelf betekent. Maar die reis ‘naar het einde van de nacht’ – dit werk van Céline zou de jonge Aznavour mede vormen – is ook een reis naar het einde van het hart: ‘we zijn allemaal anders, maar identiek in die verschillen’ (de invloed van de Franse postmodernisten is nooit ver weg in deze film) en – gedreven door nieuwsgierigheid – door onze blik en ons hart voor de ander te openen, kunnen we ons ook in die ander herkennen of althans meeleven omdat we de ander hadden kunnen zijn. We maken de reis van ons leven niet alleen maar samen met onze minnaars en uiteindelijk kijken we met deze film in feite door de ogen van Aznavour zodat we zelfs met hem samensmelten.

De film is zo een filosofische liefdesverklaring aan Aznavour maar bovenal aan het leven en de liefde zelf waarin we elkaar erkennen en vormen door te kijken met een open blik.

In 2017 onthulde Charles Aznavour een enorme collectie aan filmmateriaal dat hij gedurende zijn volwassen leven over de hele wereld had geschoten maar nog nooit had teruggezien. Di Domenco kreeg toestemming om de filmpjes te bekijken en gebruikte het materiaal, aangevuld met notities van Aznavour zelf, als basis voor deze terugblik op het leven van de wereldberoemde liedjesschrijver, zanger en acteur die in 2018 op 94-jarige leeftijd overleed. Hoewel de introductie suggereert dat alle beelden door Aznavour zijn geschoten, is hij veelvuldig zelf in beeld (zonder selfie-stick) en maakt Di Domenico regelmatig gebruik van opnames van concerten of televisiespecials. Aznavours leven had een prachtige documentaire op moeten leveren, maar zijn pretentieuze teksten (ingesproken door Romain Duris) lichten slechts een tipje van de sluier of. Zijn grote liefdes, zijn Armeense wortels en de vroegtijdige dood van zijn zoon worden aangestipt, maar wat resulteert is niet meer dan een bloemlezing. Gelukkig komen klassieke liedjes als ‘La Bohème’, ‘She’ en ‘Yesterday When I Was Young’ ook aan bod en dat levert de beste momenten op. Maar daarvoor hoef je niet naar de bioscoop.

Een nostalgische trip door de ogen van Aznavour. Gewapend met een camera, die hij ook regelmatig uitleent aan zijn naasten, trekt hij de wereld rond en zien we beelden van Parijs, New York, Marokko, Rusland en Azïe. De voiceover vertelt Aznavours bespiegelingen op alles wat hij ziet, die soms verwonderd zijn, dan weer mijmerend en melancholisch.

De mooie beelden (ik hou wel van die kwaliteit van oude films) worden ondersteund door vele van zijn liedjes, waardoor, samen met de voiceover die leest hij brieven, een beeld geschetst van de artiest. Heel diep gaat het weliswaar niet, maar voor een leek als ik was dit een aangename kennismaking met de man achter de muziek.

3,5*

Had er toch iets meer van verwacht van deze mix van biografie, chansons, levensbeschouwingen en, wat mij wel verraste, de passie van Aznavour om alles en nog wat te filmen en ook zorgvuldig te bewaren.

Altijd fan geweest van "Le grand Charles", zodat er wat meer diepgang mocht zitten in de biografie en ik natuurlijk snakte naar veel meer muziek, plaatopnames en fragmenten uit zijn concerten.