Midnight Traveler (2019)

Een realistische documentaire over een gezin dat zichzelf gefilmd heeft met mobiele telefoons tijdens hun vlucht van Afghanistan naar Europa. Met zo'n beschrijving had ik wel een voorstelling van wat ik kon verwachten. Maar toch bleek de realiteit nog verrassend. En dat is waarschijnlijk naïef van mij. Ik had verwacht dat het eerste deel van de reis het langste en zwaarste zou zijn. De reis door Afghanistan was weliswaar het gevaarlijkst. Als ze daar gepakt zouden worden zou dat waarschijnlijk hun dood betekenen. Maar daar hadden ze nog een auto en ging het relatief snel zonder dat er iets noemenswaardigs gebeurde. Pas in Europa begon de ellende. Van Turkije naar Bulgarije naar Servië naar Hongarije. Wat een ellende en wat een beproevingen en het duurt maar en het duurt maar.

Wat moeten we ons toch schamen. Omdat ik weet dat als ze in Duitsland of Nederland aankomen, dat zegt het verhaal van de film niet meer, dat de ellende nog steeds niet voorbij is. Deze mensen zijn gewoon nergens welkom. En dat is zo moeilijk voor te stellen. Vooral als ik bedenk dat ik hele leuke vakantieherinneringen heb aan Turkije, Bulgarije en Hongarije. (Servië ben ik nooit geweest) Wat een verschil. Zonder corona is reizen vanuit Istanbul voor mij een paar uurtjes. Voor deze mensen een paar jaar. Alleen omdat ik een Nederlands paspoort heb en het geluk heb om in Nederland geboren te zijn. Maar bovendien ben ik in al die landen wel welkom als toerist. En mogelijk ook als ik er zou willen werken. Dat zet je wel aan het denken hoor.

Maar wel een mooie film. En bewondering hoe het gedaan is. Ook met een mobiele telefoon kan je dus low-budget toch een mooie film maken. Het is niet alleen een goed verhaal, maar het ziet er ook nog verrassend mooi uit.

De Afghaanse filmmaker Hassan Fazili kreeg het aan de stok met de Taliban toen hij een kunstcafé opende in Kabul. Maar hij haalde zich écht de woede op zijn hals door een film te maken over een commandant van de Taliban. De commandant in kwestie werd geëxecuteerd en Hassan moest met zijn vrouw Fatima (ook een filmmaker) dochter Nargis en Zahra te vluchten naar Tadzjikistan omdat er een prijs op zijn hoofd was gezet. Veertien maanden later dreigen ze te worden uitgezet en daarom besluit het gezin de lange reis van 5.600 kilometer te ondernemen richting Bulgarije, in de hoop dat ze in de EU een nieuw leven kunnen opbouwen. Deze documentaire geeft een indringend beeld van het leven van een gezin op de vlucht en in constante onzekerheid over hun toekomst, waarbij aandacht is voor de mistroostige gevangenissen die moeten doorgaan voor opvangcentra en voor de uitbuiting door mensensmokkelaars. Maar het hart van de film is Nargis, die met haar kinderlijke verwondering en spontaniteit een sprankje hoop en optimisme leven weet te houden ondanks de erbarmelijke omstandigheden waarin het gezin eindeloos moet wachten.