Mijn Rembrandt (2019)

Aan de hand van verzamelaars van en experts op het gebied van Rembrandt van Rijn, leert Oeke Hoogendijk ons kijken naar het werk van één van de Nederlandse grootmeesters in de schilderkunst. De meeste aandacht gaat uit naar twee schilderwerken. De huwelijksportretten van Marten Soolmans en Oopjen Coppit zijn de inzet van een hevige concurrentiestrijd tussen het Louvre Museum in Parijs en het Amsterdams Rijksmuseum. En de Amsterdamse kunsthandelaar Jan Six heeft op een veiling van Christie's "Portret van een Jonge Man" gekocht omdat hij er vast van overtuigd is dat dit een werk van Rembrandt is. Hoogendijk laat zien hoe ongelofelijk gedetailleerd Rembrandts werk is, iets wat een leek gemakkelijk over het hoofd kan zien. Dat de hoofdpersonen in deze documentaire enthousiast zijn spreekt voor zich, maar Hoogendijk nodigt hiermee iedereen uit om het werk van deze kunstenaar eens goed van dichtbij te bekijken. En dat is een grote verdienste.

Een oersaaie en naar mijn smaak ook perverse documentaire. Over Rembrandts werk als zodanig leren we bijna niets maar des te meer over de perverse wereld van de kunstverzamelaars en -handelaren: we zien de ene edelman na de andere met gigantische landgoeden en kastelen tjokvol peperdure kunstwerken die vertellen hoe geobsedeerd ze zijn om dit of dat schilderij te willen bezitten (volgens het conservatieve adagium ‘je bent wat je bezit’) waarbij de handel een spannend avontuur is omdat er vele miljoenen euro’s mee wordt gewonnen of verloren want dat is het verschil tussen een echte en niet echte Rembrandt (en dus onvermijdelijk ook resulteren in ruzies en rechtzaken). De titel is wel goed gekozen: het gaat inderdaad om een perverse lust om het schoonste en duurste te willen bezitten. Nu de jacht op zeldzame dieren in de ban wordt gedaan, blijken de allerrijksten des te gepassioneerder jacht te maken op alle topstukken uit de kunst. Dat het uitdrukkelijk ook gaat om de strijd om ze uit private handen en in openbaar bezit te krijgen om ze voor het publiek tentoon te stellen (waarbij de adel vanwege verlies van inkomsten steeds meer gedwongen wordt werken te verkopen) doet daar niet aan af: ook de musea spelen het kapitalistische spel met even veel furie mee om de stukken maar in hun bezit te kunnen krijgen.

‘In de oude wereld is alles mooi maar nutteloos en in de nieuwe wereld is alles lelijk maar nuttig’ zei De Tocqueville en daar moest ik aan denken: de wereld van de rijke kunstverzamelaars is oud in de zin dat zij zich nog kunnen omringen met louter schoonheid maar tegelijkertijd is het modern omdat het zo aan de ‘nuttige’ handel en dus het kapitalisme hangt dat de prijzen van kunstwerken inmiddels tot astronomische hoogten zijn opgestuwd. Ik heb dan meer sympathie voor postmoderne kunstenaars die uitdrukkelijk protesteren tegen deze perversie, zoals Banksy die straatkunst maakt voor iedereen of een schilderij laat versnipperen zodra het is verkocht voor meer dan een miljoen pond.

Het lijkt me evident dat de documentaire ook de nare kanten van de kunstwereld toont, maar ik begrijp niet waarom dat geen toegevoegde waarde zou hebben.

Juist een interessant en sfeervol kijkje op die biotoop met zijn sluwe handelaars en narcistische verzamelaars (die Thomas Kaplan…djeez)

Zeer interessant inkijkje in de ons kent ons wereld van Rembrandt verzamelaars en kenners, voorzien van goede close-ups.

Het is grotendeels de grote Jan Six show. Hij bespeelt iedereen voor zijn eigen gelijk en gewin.

Het is heel interessant en opmerkelijk om te zien dat Ernst van de Wetering eerst resoluut zegt; 'dit is geen Rembrandt'. Jan Six zegt vervolgens gewoon keihard dat er nieuwe mensen moeten komen, m.a.w. jij oude man bent wel een kenner maar er is meer ruimte voor subjectieve interpretatie.

En dan wat later in de documentaire is van de Wetering alsnog om en is hij wel overtuigd...

Daar wil ik nog wel wat meer over lezen, wat zijn nu wel de motieven geweest. Van de Wetering komt op een gegeven moment met een vage schets die ook is afgedrukt in de NRC. Ik ga nog eens op zoek naar dat artikel, ik ben reuze benieuwd.

De rel die is ontstaan met de vriend of collega heb ik destijds wel meegekregen. Ze zouden het eerst samen doen en daarna vond Jan Six voldoende investeerders om het blijkbaar zelf te doen. Wel een sneue gang van zaken. Jan Six kan nu denken het boeit me niets ik heb gekregen wat ik wilde, maar populair zal hij niet zijn in delen van het kunstwereldje.

De rijke verzamelaars zijn nogal merkwaardige maar interessante mensen. Het kussen van zo'n duur schilderij lijkt me niet echt bevordelijk voor het werk trouwens.

Wat die oude mensen aan de keukentafel op het einde toevoegden begreep ik niet zo goed. Die hadden niet echt iets interessants te melden.

Die gezamenlijk met het Louvre gekochte werken is een beetje een blamage. Wat heb je er nou aan om werken maar half in bezit te hebben... Daar zal men lering uit trekken voor de toekomst; laat je niet in de kaarten kijken en bereid zaken op eigen houtje voor.

Het gekrakeel is na alle feestelijkheden toch losgebarsten:

'Nieuw ontdekte Rembrandt geen miljoenen waard' | RTL Nieuws - rtlnieuws.nl

‘Mijn vriendschap met Jan Six is voorbij’ - NRC (betaalartikel)

Die kanten kraag: dit moet van Rembrandt zijn - NRC (betaalartikel)