Nobadi (2019)

Wie helpt om een kuil te graven......

De film speelt zich af in een omheind gebied met volkstuintjes dat de naam Zukunft (Toekomst) draagt. De beide protagonisten in de film hebben met de toekomst niet veel. Het ene personage is Heinrich Senft die met zijn 93 jaar niet veel toekomst meer over heeft. Het andere personage is de gevluchte Afghaan Adib Ghubar die eerst een solide plaats in het momentum moet zien te vinden voordat hij überhaupt aan de toekomst kan gaan denken. Zijn heden ziet er in ieder geval niet heel rooskleurig uit. Hij moet voor een schamele drie euro per uur een kuil graven in het tuintje van Senft, die hem ook nog eens met nare verbale slagregens bestookt.

Maar, zoals dat dan wel vaker gebeurt, ontstaat er tussen beide mannen een bepaalde band. Ze vertellen elkaar over hun leven. Ghubar vertelt indrukwekkend over zijn heftige tijd als vertaler in een NAVO kamp. Bij Senft die nog als hospik bij Hitlers Wehrmacht heeft gediend, wordt zelfs wat gewetensnood zichtbaar. Hij heeft daar ongetwijfeld mensenlevens gered, maar aan zijn aarzelende manier van spreken kun je afleiden dat zijn verleden niet helemaal brandschoon is geweest.

Regisseur en schrijver Karl Markovics gebruikt in zijn film het odyssee motief. De vluchteling uit Afghanistan heeft een fysieke odyssee achter de rug. Eerst doorstond hij de gevaren tijdens zijn vlucht naar Oostenrijk. Eenmaal daar aangekomen, is hij kansarm en moet hij met de negatieve reacties van de inheemse bevolking leren omgaan. In het geval van Senft gaat het veel meer om een geestelijke odyssee. Hij heeft door zijn deelname aan de nazidictatuur een schuldgevoel opgebouwd dat met hem meereist. Een gevoel dat hij heeft verdrongen en dus nooit is verwerkt of ingelost. Beide mannen stralen een zekere verlorenheid uit die aangeeft dat zij weinig hoop hebben op verlossing in de toekomst.

Het acteerwerk in dit beklemmende werk is fijntjes en erg goed. Senft heeft een onbehouwen, verbitterde en kwaadaardige schil. Daaronder vertonen zich in de loop van de film steeds grotere flinters menselijkheid. Ghubar straalt geduld, intelligentie en charme uit. Daaronder is een melancholische somberheid over zijn ontworteling en toekomst in Oostenrijk zichtbaar. Mooi en ontroerend is het samenspel.

En net als beide mannen en hun eigenaardigheden goed op je zijn ingewerkt en zelfs enige sympathie voor de oude Senft ontstaat, heeft de film een abrupte wending in petto die in een horrorfilm niet zou misstaan. De intieme en beklemmende sfeer wordt opeens ingewisseld voor een buitenissige explosie aan bruutheid die schokkend werkt. Het einde staat merkwaardig haaks op de rest van de film. De fijnzinnigheid en de diepzinnigheid zijn definitief verdwenen. Intrigerend is het einde zeker, maar de emotionele impact die de film daarvoor had wordt er wel enigszins door teniet gedaan. Hoe dan ook, Nobadi is een geweldige film.