Waco: Madman or Messiah (2018)

De niet altijd even overtuigende reconstructies zijn de enige smetjes op een goed onderzochte, uiterst boeiende documentaire over één van de meest controversiële figuren van de jaren '90. Anno 1993 was David Koresh de leider van een religieuze gemeenschap die zich voorbereidde op 'het einde der tijden' in een afgelegen woongemeenschap op Mount Carmel bij Waco. Toen de plaatselijke politie lucht kreeg van het feit dat de zogenaamde Branch Davidians zware wapens in bezit hadden, begonnen de alarmbellen te rinkelen en dat leidde tot een belegering van Mount Carmel die 51 dagen zou duren en op rampzalige wijze tot zijn einde kwam. . Regisseur Christopher Spencer slaagde erin om aanhangers van Koresh voor de camera hun kant van het verhaal te vertellen: mensen die eerder vertrokken, mensen die tijdens de onderhandelingen een sleutelrol speelden en mensen die er tot het bittere einde bij waren en de belegering op wonderbaarlijke wijze wisten te overleven. Wat de documentaire extra spannend én betrouwbaar maakt, is het feit dat een aantal van de geïnterviewde volgelingen van Koresh hem ook 25 jaar later nog ziet als De Messias. Deze documentaire is daardoor veel objectiever dan de eenzijdige berichtgeving de wereld kreeg voorgeschoteld. Zowel plaatselijke als FBI-agenten doen hun verhaal, maar ook de bijdrage van betrokken experts op het gebied van apocalyptische cults, alsmede journalisten, verbreden het perspectief op waardevolle wijze. Spencer maakt bovendien zeer goed gebruik van het archiefmateriaal en door steeds heen en weer te springen tussen de belegering en de gebeurtenissen die daartoe leidden, is deze documentaire zo spannend als een nagelbijter van een thriller, ook als je weet hoe het allemaal gaat eindigen.

Zo! Na de miniserie Waco, een aantal weken terug, van de hand van John Erick Dowdle met onder andere Taylor Kitsch, deze tweedelige docu ook gretig ontvangen en met veel smaak verorbert.

Het enigma David Koresh, wat was hij? Na de neutralere koers in de serie komen er nu toch dingen aan het licht die erg fout overkomen en worden er omtrent het gedrag van de Davidians veel tegenstrijdigheden naar voren gebracht. Dingen waar de autoriteiten zich met rede over achter het oor krapte wat mij betreft.

Mooie stijlvolle docu met genoeg aandacht voor alle kanten, de impact die het gehad heeft op mensen en kennelijk nog steeds geloven, uitleg vanaf het begin tot het einde, en tevens een interessant stuk over David zijn tijd voor Waco. Wat me dan verder erg opvalt is het mooie tweedelige verhaal tussen verschillende ooggetuigen. Twee kampen die lijnrecht tegen over elkaar stonden en weinig tot geen oog voor elkaar hadden en weinig begrip toonden met daartussen in een zelfbenoemde 'Messias' die de situatie in de eerste plaats creëerde, en die vervolgens catastrofaal uit de klauwen liet lopen. Iemand die zonder enig twijfel alle hou vast met de realiteit verloren was en ongelofelijk faalde, wat mij betreft, om zijn volk te beschermen. Als hij zo'n verlicht en slim wezen geweest was, had hij die mensen dan met simpele reden en gebaren kunnen beschermen in plaats ze in de afgrond te storten? Ten eerste wat moesten ze met die wapens? Schuldig is hij/zijn ze bij voorbaat al. Ten tweede had die situatie niet ontmanteld kunnen worden als je weet dat je al in gaten gehouden wordt door de ATF? In de serie wordt ook gebracht dat ze goed met de plaatselijke sheriff konden. Had dan een delegatie uitgenodigd voor een bakje koffie met de mogelijkheid alles te laten doorzoeken. Je hebt toch niets verbergen? Je bent toch vredelievend? Je bent toch God die iedereen tot elkaar wil krijgen? Ik vind het allemaal zo dom mogelijk. Hoe langer ik er over nadenk hoe meer het beeld van een verknipte machtswellusteling en manipulator bij mij op komt. En dan toch vraag ik me af hoe hij al die mensen zo ver kreeg. Bepaalde bijbelleer en wijsheid die hij uitkraamde zal toch raak geweest zijn, net als dat Kitsch in de serie best wel hele zinnige dingen zegt. Dingen die ik heel interessant vind vanwege aanleg, cursussen en achtergrond.

Interesse naar meer info is eens te malen aangewakkerd, op zoek naar het antwoord:

David Koresh, enigma of iemand die teveel in zichzelf 'geloofde'?

Boeiende documentaire over het drama in Waco in 1993 die niet alleen het verhaal van de FBI en de media vertelt maar ook Davidians aan het woord laat die het bloedbad hebben overleefd hetgeen tot de conclusie leidt dat de FBI enorm heeft geblunderd en er zo veel mensen zijn gestorven omdat de FBI de situatie volledig verkeerd heeft ingeschat. In feite bleek de FBI totaal niet geïnteresseerd in wat er gaande was maar is er blijkbaar een cultuur bij de FBI waarin wordt geloofd dat geweld de oplossing voor elk probleem is en welke cultuur in de documentaire bijna karikaturaal wordt belichaamd door een FBI’er die ook nog zichtbaar geniet van het door hem gepleegde geweld tegen de Davidians (zodat je je afvraagt wie nu de echte psychopaat is: deze FBI’er of David Koresh).

Bij missies in landen als Irak en Afghanistan wordt vaak gezegd dat Amerikanen alleen maar schieten terwijl Nederlandse militairen worden getraind om met de bevolking te praten en de andere cultuur te begrijpen. Deze documentaire laat zien dat de FBI zelfs in de VS zelf niet anders handelt dan in het buitenland en zelfs de eigen cultuur – het protestants fundamentalisme is immers nota bene de grondslag van de VS – niet eens probeert te begrijpen. Wat de FBI dan ook geheel heeft misbegrepen is dat de Davidians, inclusief David Koresh zelf, simpelweg geloofden dat de eindtijd nabij is en dat David het Lam is die de gelovigen naar verlossing leidt. Omdat de eindtijd nu eenmaal volgens de Bijbel gepaard gaat met een apocalyps omdat de zondige wereld (Babylon) ten strijde zal trekken tegen de gelovigen en er een beslissende eindstrijd zal volgen, was de aanval van de FBI dan ook slechts een bevestiging van waar de Davidians in geloofden. Bovenal is geweld, inclusief de dreiging van de dood, weinig effectief tegen mensen die geloven dat zij de uitverkorenen van God zijn die hun bevoorrechte positie voor God (hun verlossing) zouden kwijtraken als ze zwichtten voor het politiegeweld of de dood.

Tegelijk zien we David Koresh als een bijna schokkend aimabele man: hij dwingt niemand ergens toe en iedereen die twijfels heeft mag altijd vertrekken (hetgeen in de meeste sektes heel anders is) en hij gaat keer op keer akkoord met vreedzame oplossingen voor de belegering. In plaats van dat we een machtswellusteling zien die een groep met geweld bij zich houdt en terroriseert, zien we alleen maar mensen die diep geloven en waarvan de vrijheid van godsdienst niet wordt gerespecteerd door de buitenwereld (al was hun misdaad dat ze illegale wapens verzamelden waarop de politie moest ingrijpen). Waar de FBI als doel lijkt te hebben om iedereen te vermoorden probeert Koresh zelfs het leven van de FBI’ers te beschermen. Al met al neemt Koresh zijn rol als nieuwe Jezus erg serieus; gewoon, omdat ook hijzelf erin gelooft. In dat opzicht is hij net zo goed slachtoffer van zijn waanideeën als zijn volgelingen. En dat verklaart ook waarom de overlevenden nog steeds geloven dat Koresh de Messias was (die net als de eerste is vermoord door de volgelingen van Satan).

Al met al kunnen we zelfs een christelijke les leren uit dit drama: geloof is werkelijk sterker dan geweld.