They Came to a City (1944)

In het intro van dit verfilmde toneelstuk verschijnt de auteur J.B. Priestley zelf om een gedachtenexperiment op touw te zetten: als er na de oorlog een nieuwe, op niet-kapitalistische (socialistische) leest geschoeide maatschappij zou verrijzen, wie zou daar dan aan mee willen werken en wie niet? De jonkheer met een passie voor vossenjacht en golf, de rijke industrieel en de burgervrouw die voor alles bang is natuurlijk niet, de vermoeide schoonmaakster met een hart van goud en de gehoorzame dochter onder de plak van haar bazige moeder wèl, en het opstandige liefdespaar zou wel willen maar besluit de blijde boodschap van deze "stad van vrienden" te gaan verkondigen op de straten van hun eigen Engeland wanneer de oorlog voorbij zal zijn.

        De overdenkingen en de argumenten van alle negen personages krijgen we uitentreuren te horen, maar de stad die zij zien en die hen inspireert of juist doet walgen blijft voor de blik van de kijker verborgen, zodat we maar moeten raden hoe die Engelse vorm van Shangri-La eruit ziet. Mooi dat de Ealing-studio het aandurfde om dit praatstuk op het grote doek te brengen, maar het blijft allemaal zeer toneelmatig, en hoewel het altijd fijn kijken is naar John Clements ("a revolutionary who can't believe in the revolution") en Googie Withers zijn zij hier eerder spreekbuizen voor Priestley's overtuigingen dan levensechte personages, net zoals alle personages tezamen een soort dwarsdoorsnede van de Engelse samenleving zouden moeten voorstellen. Ik ben zelf altijd wel gevoelig voor dit soort "ideeënromans", maar de gekunstelde vorm en de naïeve utopische strekking overtuigen mij niet. Een interessant maar mislukt curiosum.