Papierove Hlavy (1995)

Gezien op de dag dat het precies 53 jaar geleden was dat de Russen Tsjechoslowakije binnenvielen op 21 augustus en een einde maakten aan de 'Praagse Lente', die paar maanden in 1968, toen er een versoepeling van het communistische schrikbewind op gang kwam, met (enig) herstel van de burgerlijke vrijheden en opheffing van de censuur. Dusan Hanák doet een poging om te laten zien hoe dat communistische regime begon eind jaren veertig, hoe het zich veertig jaar handhaafde, tot het einde begin jaren negentig. Niet in 1989, zoals de synopsis hier vermeldt, Tsjechoslowakije was zelfs het laatste land dat zich wist te bevrijden van de communisten, nadat de Russen hun steun hadden ingetrokken.

Rode draad van deze film is een rondtrekkend gezelschap van papiermaché-poppen met de tronies van de vroegere machthebbers. Het publiek moest er erg om lachen, ik kon die koppen echter niet thuisbrengen. Je moet goed op de hoogte zijn van de geschiedenis van het land om grip te krijgen op deze film, die veel historische beelden laat zien, maar ze nauwelijks plaatst in een bredere context. Daarom oogt het allemaal nogal rommelig en willekeurig. De interviews met tijdgenoten voegen er weinig aan toe. En de direct betrokkenen zijn allemaal dood. De historische beelden zijn ingekleurd in fel blauw en rood. Wat daar de bedoeling van is ontgaat me. Wat die beelden aan indrukken achterlaat is die merkwaardige combinatie van geloof in die nieuwe heilstaat, vol idealisme en terreur. Allemaal ten dienste van een idee, een verzinsel. En iedereen die beweerde dat de keizer geen kleren droeg belandde in de gevangenis. Of erger.