De Thuiskomst van Odysseus (1996)

Geweldige 'low budget' productie, waarin Frank Groothof vrijwel alle rollen op zich neemt. Erg knap dat dit met vernuftig cameragebruik toch geloofwaardig is overgebracht.

De muziek van Monteverdi wordt gespeeld door het ensemble Sax en Plus, een saxofoonkwartet. Tevens is er een klavecimbel te horen, gespeeld door Dick van de Stoep. Echter is Van de Stoep niet te zien. Het saxofoonkwartet wel, en de leden van dit ensemble zingen zelf ook mee en vertolken enkele bijrollen.

Dat de muziek van Monteverdi wordt gespeeld door hoofdzakelijk saxofoons is op z'n zachtst uitgedrukt opmerkelijk te noemen, gezien het feit dat Monteverdi nooit geweten zal hebben hoe een saxofoon klinkt; de saxofoon zou pas zo'n pakweg tweehonderd jaar na zijn dood uitgevonden worden. Toch lijkt het alsof Monteverdi de opera Il ritorno d'Ulisse speciaal voor saxofoon heeft geschreven; het klinkt als een klok. Hulde voor de arrangeur. (Adri van Velzen)

Het acteerwerk van Frank Groothof past perfect in de sfeer. De stijl die Groothof hanteert, het ogenschijnlijk ietwat onhandig geïmproviseerde vertellen, blijft leuk om te zien. Met een hoed op is hij die en gewikkeld in dat kleed is hij die. En als die twee elkaar omhelzen, weet het knappe camerawerk met slimme posities de illusie levend te houden dat de één de ander omhelst.

De teksten van Harrie Geelen en Frank Groothof zijn zoals altijd geestig, poëtisch, beeldend en meeslepend. De liedteksten die Harrie Geelen schreef spreken ook tot de verbeelding: poëtisch wanneer dat nodig is en geestig wanneer dat nodig is.

fragment uit een aria van Poseidon:

Hij (=Odysseus) zal mij niet ontglippen

Zijn schip gaat op de klippen

Hij is mijn kleine goudvis

En ik zal even roeren,

wat roeren in de kom

Een goudvis, klein en dom en dartel

Hij zieltoogt, bang als ik hem martel

Kijk, hij spartelt

In mijn goudviskom!

fragment uit een aria van Penelopeia:

Als ik weef,

Als ik alleen ben

Dan weef ik in mijn hoofd

De domme dromen

Dan weven mijn brutale vingers

Domme dromen dat hij (=Odysseus) komt

Dat hij thuiskomt

Frank Groothofs bewerking van deze opera kende ik al van de gelijknamige CD: De Thuiskomst van Odysseus. Op deze CD wordt Penelopeia door een vrouw vertolkt. In deze TV-film wordt de koningin door Groothof gespeeld, waardoor de aria's een octaaf lager worden gezongen. De uitvoeringen van de CD vind ik persoonlijk toch wel mooier, maar het is wel weer leuk dat Frank Groothof zoveel rollen tegelijk voor zijn rekening neemt. Overigens vind ik Groothof een prachtige stem hebben, die in zijn bewerkingen van opera's erg mooi tot zijn recht komt.

Ook grappig is dat het geheel zich afspeelt op Schiermonnikoog. In het begin klagen de muzikanten: "Die Odysseus kwam toch uit Griekenland?". Echter wil Frank Groothof hier niets van weten: "Niks Griekenland! Hier heb je ook blauwe luchten en water en eilanden! Hier is het allemaal gebeurd! Op deze Waddenzee heeft 'ie gezworven, en hier heeft 'ie al zijn avonturen beleeft!". Dan vertelt hij een theorie dat je het aan de namen van de Waddeneilanden kunt horen. Schiermonnikoog, Rottumeroog, allemaal eilanden waar die Cyclopen, die reuzen met maar één oog midden op hun voorhoofd, hebben geleefd. Erg leuk bedacht.

Ik heb eens een theatervoorstelling gezien van Frank Groothof. Carmen was dat, ook met teksten van Harrie Geelen. Een aanrader! De CD's van de opera's zijn ook zeer aan te bevelen.

Frank Groothof is een uniek artiest: een dikke vier.

Waar heb je dit gezien?

Het werd uitgezonden door AVRO op 26 december 1996. Tegenwoordig kun je het digitaal bekijken op teleblik.

Klinkt vet.

Nou zit ik wel dwepend over deze film te spreken, maar als je niet van theater of "low-budget" producties houdt, is deze film niet bepaald een aanrader. Je moet van opera's houden, van kinderfilms en theater.

De film is vooral gemaakt met liefde.

Mijn enthousiasme stijgt.

Leuk om te horen!

Frank Groothof is sowieso een eindbaas.

Jij vond het niet zo'n goede film, Alastor?

Goed? Nee. Charmant? Ja. Muzikaal en tekstueel plezierig. Het schmierende eenmansorkest Groothof heeft uiteraard niet meer nodig dan een paar duinen en een verkleedkist om de Odyssee te verbeelden. Het geheel is echter bijzonder armoedig in beeld gebracht helaas. Ik weet niet waarom, maar de vraag dringt zich bij me op; hoe zou Peter Greenaway dit project hebben vormgegeven?