Badlands (1973)

Vond Spacek echt niet te oud ogen, zelfs in Carrie (3 jaar later) vond ik haar nog volkomen geloofwaardig als tiener.

Gelukkig heeft deze film daar geen problemen mee

Enkele jaren voordat Malick Badlands de wereld in stuurde, vertaalde hij in Oxford Vom Wesen des Grundes van Martin Heidegger. Hoewel mijn studie op gebied van Heidegger niet al te ver reikt, brengt enige basiskennis hiervan wel de essentie (het wezen) van wat deze film zou kunnen zijn aan het licht. Heidegger worstelde in de jaren '20 van de vorige eeuw met de begrippen 'zijn' en 'werkelijkheid'. Om filosofische diepgang te vermijden (daarvoor zijn plekken als deze nu eenmaal ongeschikt), zal ik de details negeren. Maar het minste wat Malick hier heeft willen doen, is deze twee begrippen van de algemene begrepen waarde ontdoen en zo een krachtig, onnatuurlijk portret schetsen. Ik kan mij gewoon niet van het idee onttrekken dat dit verband met elkaar houdt.

Zoals reeds eerder in dit topic is aangegeven, is het een en ander overduidelijk tegendraads en haast onbegrijpelijk. Wat bewoog Holly? Hoe blijft Kit zo koel onder deze omstandigheden? En die voice-over lijkt ook op geen wijze logisch te kloppen met het vertoonde. Volgens mij zijn dit echter niet de centrale aspecten van Badlands, maar slechts de middelen die Malick inzet om tot zijn onnatuurlijke, van de voor ons bekende kwalificaties van 'zijn' en 'waarheid' losgerukte begrippen te komen. Dientengevolge krijgen alle kleine passages, fantastische plaatjes en opmerkingen een andere lading, d.w.z. een nieuw ontologisch begrip.

Dat laatste is echter niet voorwaarde om bewust te zijn van de kracht van deze prent, want hoewel dat inzicht wellicht het geheel wat kan verhelderen, blijft dat aspect voor elke kijker aanwezig. Neem nu het geweld waar Kit (noodgedwongen?) regelmatig op terugvalt. Ons zijn grofweg twee wijzen van dit toepassen van geweld bekend: dan wel bloederig, weerzinwekkend en onmenselijk, dan wel heldhaftig, noodzakelijk en stoer. De eerste is veelal te zien in natuurgetrouwe vertellingen over indrukwekkend gebeurtenissen, oorlogsverhalen, smerige horror en andere films waarin enige binding met personages dit geweld uitvergroot. Het laatstgenoemde is veeleer zichtbaar in actiefilms, thrillers en meestal uitgevoerd door ideaaltype helden. Interessant is natuurlijk dat Badlands in geen van beide plaatjes is terug te vinden. Het gevolg is sympathie en weerzin, onbegrip en respect voor deze karakters, kortom tegennatuurlijkheid ten top.

Het is slechts een minimaal voorbeeld wat een bizarre wending met betrekking tot het zijnsbegrip kan bewerkstelligen. Zo gezien kan een nieuwe kijkervaring het licht geheel anders doen schijnen op deze cultklassieker die, en dat is enige wat ik wél met zekerheid kan zeggen betreffende de inhoud van Badlands, na bijna veertig jaar nog niks aan zeggingskracht heeft verloren.

"Listen, honey. when all this is over, I'm going to sit down and buy you a big, thick steak."

Het debuut van Malick is de enige die ik nog moest zien van hem. En hij scoort erg goed binnen zijn oeuvre wat mij betreft. Vooral omdat het denk ik de meest originele aanpak is van het plot dat draait om moordende geliefden die op de vlucht zijn. Er is een bepaalde afstandelijkheid in de film die compleet uniek is. Een afstandelijke film maken is niet origineel, maar om hem tegelijkertijd ook warm te laten aanvoelen lijkt op het eerste gezicht onmogelijk. Malick bereikt het met behulp van de methode die hij in al zijn latere films ook zou gebruiken: door een nadruk op mooie natuurbeelden.

De natuur is altijd onverschillig in Malicks films. En waarom ook niet, want dat is de natuur in het echte leven ook. Je kunt er een hele reeks moorden laten plaatsvinden, maar de vogels hoppen nog altijd van tak naar tak, de zonsondergangen blijven onvervalst mooi en de wind waait nog altijd elegant door de bloemen heen. De kijker kan zich zo blijven vergapen aan de prachtbeelden, die weer met een prachtig gevoel voor compositie en door fijne montage betoveren, terwijl we intussen kijken naar twee jonge mensen die denken dat ze verliefd zijn, maar eigenlijk niets voelen en tussen de bedrijven door ook nog wat moorden plegen. Het jonge meisje doet alsof het haar iets doet. Het is dit contrast tussen de emotioneel lege personages en hun afschuwelijke daden ten opzichte van de mooie natuurbeelden die de film tegelijkertijd iets verontrustend en, inderdaad, dromerigs geven. Er bestaat volgens mij geen andere misdaadfilm met dit gevoel.

Er is veel om van te genieten en van te vrezen, buiten de natuurbeelden om. Spacek en vooral Sheen zijn perfect als het jonge koppel: ze wekken medelijden op, maar het zijn toch vooral twee gevaarlijke schurken. De medelijden is eigenlijk onverdiend. Een aantal scènes springen eruit. ERCee noemde al terecht het brandende huis en de laatste achtervolging, waaraan ik nog die gekke dansscène in het bos en de aanval in datzelfde bos wil toevoegen (en dan vooral de opbouw van die scène met claustrofobische beelden van een dikke bebossing). Er zit ook meer humor in dan in andere Malicks, zoals het geestige einde waarin Kit de politie charmeert of dat citaat waarmee ik mijn recensie begon dat door zijn context gewoon bizar wordt. Zeker een bijzondere film dus en wellicht een groeiertje.
4*