Antonio Gramsci: I Giorni del Carcere (1977)

Wat zie ik, nog geen scherpe festivalcinema buff observaties voor deze grand prix Locarno winnaar uit 77 van auteur del Fra ? Misschien beschouwen ook zij dit als "geneuzel " .

Die grand prix kan slechts worden verstaan uit de tijdgeest waarin marksisme helemaal du bon ton was, liefst gebracht op zo minimalistisch als mogelijke wijze. Dat krijgen we dan ook in deze zwart wit film die oogt als een goedkope, historische reenactment voor de teevee die volstrekt niet poogt esthetisch te behagen, zacht uitgedrukt. De fotografie is niet meteen glorieus te noemen. Ook muzikale ondersteuning is amper aanwezig.

Neen, dit is een puur didactische film waarin de boodschap het medium is, boodschap zoals we die mogen verwachten van del Fra, een van de vertegenwoordigers van de zgn. militante cinema van die tijd. Het geheel is tamelijk bevreemdend te noemen en doet misschien nog het meest denken aan de gortdroge teevee films van Rossellini in zijn klinische understated aanpak.

Wat niet betekent dat er geen aandacht zou zijn voor human interest, en ook niet dat het acteerwerk Bressoniaans zou zijn. Cucciolla vertolkt Gramsci als mens en niet als idee, uitgedost met pruik, bril en voorzien van bochel. Zijn relaties met lief Farmer en schoonzus Massari ( die jullie ook kennen uit l'avventura...) komen uitgebreid aan de orde. Net als de moeizame verhouding tov zijn gevangenismaatjes en kameraden van de PCI, meest vertolkt vreemd genoeg door figuren die we vooral kennen uit de genrecinema : Steiner, Capponi, Herlin en Pistilli ( die festivalcinema buffs ook kennen uit Veruschka, poesia di una donna....).

Overwegend echter een gortdroge praatmarathon waarin de held colleges geeft over zijn interpretatie van het marksisme, het onderscheid tussen leninisme en stalinisme, zijn verwerping van de Togliatti lijn, de bureaucratisering binnen de partij, volksverheffing van de arbeijers tot intellectuelen, het fasjisme en de subtiele gevaren van de bourgeoisideologie. Die laatste rant ook duidelijk gericht op het eigentijdse publiek. Het betreft hier allicht citaten uit de beroemde gevangeniscahiers waarvan Gramsci er zoals gekend honderden vol schreef tijdens zijn detentie in Turi, waar de film gedeeltelijk is opgenomen. Is ook grotendeels een prisonfilm, met wat flashbacks die zgn. in de USSR spelen, en nog wat naar de grote stakingen in Turijn. Meestentijds met een eroverheen kakelende Cucciolla.

Niet meteen een film voor het mainstreampubliek en derhalve ook niet voor mij, bovendien erg een kind van zijn tijd en waarschijnlijk ook niet meteen voer voor de meeste auteurscinema liefhebbers. Wij hopen echter dat de harde kern hier meer in ziet dan geneuzel, en ons binnenkort zal verblijden met wat scherpere observaties dan bovenstaande, die niet meer zijn dan wat losse impressies.

Deze klassieker is uitgebracht op DVD in IT, en bevat geen anderstalige onderschriften. De rip kan uiteraard worden gedownload met fansubs.