Transport z Ráje (1962)

Weer een Oosteuropese film die door Second Run uit de vergetelheid gehaald wordt. Waarschijnlijk volgende maand uit.

Het zal me verbazen als dit niet de eerste film over (en in!) Theresienstadt zal zijn. Van Zbynek Brynych had ik nog geen film gezien en deze is een ontzettend klinische registratie van een korte periode in Theresienstadt (vlak voor de afgevaardigden van het Rode Kruis het kamp zouden bezoeken).

We volgen het leven in het kamp en de methodische voorbereidingen van de Duitse leiding (gelukkig gecast uit echte Duitsers). Dat laatste en de plaats tussen de koffers waar enkelen Joodse jongens stiekem pamfletten drukken doen Kafkaësk aan. Ook zeer naar de keel grijpend in het constante benamen van de bewoners door de Duitsers als 'Jewish Pig' en dat ze zichzelf ook moeten aanmelden en identificeren als b.v.: 'Jewish Pig David Loewenbach meldt zich!'

Een van de eerste rollen van Josef Abrhám, hier met vreselijk kapsel! Ook is te zien regisseur Juraj Herz, die ook werkelijk een aantal concentratiekampen heeft overleefd.

Gek om ook wat zinnetjes Nederlands te horen in de film!

Het blijkt dus bij lange na niet de eerste film over (en in!) Theresienstadt te zijn: Daleká Cesta (Distant Journey) van Alfréd Radok was dus al 13 jaar eerder uit. Zou ik wel eens willen zien.

Ik kon hier niet zo veel mee. De film vertelt geen verhaal en de structuur was me ook niet duidelijk. Zbynek Brynych wilde kennelijk iets anders maken dan wat als 'documentair' zou kunnen worden beschouwd. Of zoals Baggerman treffend zegt, een klinische registratie van het leven van de gevangenen, een inspectie van een 'generaal', de voorbereidingen voor een transport naar de gaskamers, het zoeken naar een illegale drukkerij, het functioneren van het Joodse zelfbestuur, het zit er allemaal in. Evenals het brute optreden van de SS'ers. Prima dat iedereen, gevangenen en Duitsers, z'n eigen taal spreekt. Zelfs Nederlands.

Ik houd het ook op een zesje. Het kamp bezoeken maakte veel indruk in de 5e klas, maar deze docu deed dat niet heel erg.