Un Cave (1971)

"Eh ouais, mon petit cave, petit cave" het zijn deze woorden die Claude Brasseur aan de galg praten. Dit roept meteen argwaan op bij de inspecteur die hem ondervraagt. Welk suf burgermannetje is er immers vertrouwd met de wereld van les caves et les affranchis? Ik alleszins wel. Ik ben verzot op alles wat met 'cave' te maken heeft en hou momenteel zelfs een cave-centred retrospectieve, wat een gesamtkunstwerk inhoudt. Ik doe city tripjes naar Parijs en dwaal uren langs de driehoek van rue Frochot, rue Douai en Blvd. de Clichy, in de hoop michetonné te worden. Een ijdele hoop! Dan beperken we ons maar veilig tot de cinema: Gilles Grangier populariseerde de term in 1961, met de klassieker 'Le cave se rebiffe'. Albert Simonin, linguist van de onderwereld, hielp hem hierbij een handje. Je zou misschien denken dat la pègre niet opgezet was dat hun bargoens zomaar toegankelijk werd - hoe moesten zij immers nog in alle discretie caves laten michetoneren nu hun codewoorden tot de algemene kennis behoorden? Uit goede bron weet ik echter dat de onderwereld verzot was op de Grangier-Audiard samenwerkingen, o.a. ultieme caïd René Resciniti de Says (gekend als 'René l'Elegant) was een onvoorwaardelijk aanbidder van Le cave se rebiffe. De ironie wil dat hij stierf tijdens de zoveelste herziening van de film, gestikt op een brokje gigot.

In 1972 waren de tijden natuurlijk enorm veranderd Mei '68 gebeurde, de hippie beweging was in full swing. Als je je realiseert dat zelfs de Franse gangsterfilms van de vroege jaren '60 iets melancholisch hebben, met heimwee naar de fratsen van weleer, wat dan met de vroege jaren '70?? Aan de titel 'Un cave' alleen al, besef je dat deze film een statement was, een laatste strijdkreet tegen de genadeloze vooruitgang. Pigalle lag er somber bij, negens was er nog grisbi, laat staan rififi te beleven en 'le milieu' van elegante heren in maatpak en Weston schoenen zou weldra vervangen worden door een shishapijp lurkende bontkraagjes.

Deze 'Un cave' is dus echt een laatste wapenfeit van een generatie en voelt op veel vlakken als een anachronistisch gewentel in leegte. De hele intrige is weinig au sérieux te nemen, je gelooft voor geen minuut dat de Joe Dassin-achtige sujetten die we te zien krijgen de hardste misdadigers van Frankrijk zijn en de film lijkt nagenoeg blind voor de ontwikkelingen van zijn tijd - buiten dat alles er spuuglelijk uitziet zoals het betaamt in de jaren '70. Grappig bij dit gevoel van onthechting is dat het personage van Brasseur een soort koddige metamorfose ondergaat, waar hij zich als cave vermomt als affranchi, geenszins geloofwaardig overkomt op de kijker, maar zijn medepersonages toch angst weet in te boezemen. Ondertussen horen we haats onafgebroken het plagerig herkenningsmelodietje van Alain Le Meur, een muziekje dat ik ondertussen al zeker twee maand aan het neuriën ben. Verontrustend wetende dat ik de film slechts voor het eerst zag een maand geleden. Sta mij toe om dit verward betoog af te sluiten met een rijmpje:

"Celui qui, dans les boîtes de nuit, de poulet et truffes se gave, ça, c'est un cave!"