De Zachtmoedige (1970)

Verhavert doet Dostojewski

Die DVDs van het Koninklijk Filmarchief, dat zijn toch aanraders hoor. Ze zijn weliswaar vrij prijzig, al kan je af en toe wel eens wat geluk hebben op een rommelmarkt, maar er zitten geweldige extra's op. Bij de editie van De Loteling zit er naast een documentaire ook nog deze De Zachtmoedige. Gemaakt voor televisie in een periode dat Roland Verhavert zijn creatieve hoogtepunt had (onder andere De Loteling, Pallieter en Rolande met de Bles stammen uit de jaren '70) en bovendien een verfilming van Dostojewski, iets wat me sinds met de verfilming van The Brothers Karamazov uit 1958 is beginnen interesseren.

En dit is een wel erg interessante zit. De kans dat Lars von Trier dit ooit heeft gezien lijkt me vrij klein, maar dit deed me eigenlijk qua stijl erg aan Dogville denken. Gelukkig kiest Verhavert voor een compactere film en laat hij in ongeveer een uur het verhaal zien van een pandjesbaas die verliefd wordt op één van zijn klanten. Beetje jammer dat de regisseur aan de hand van de introtekst al de nodige spoilers verteld, ik had liever nog niet geweten dat Liza zelfmoord ging plegen, maar zelfs dan nog wordt dit een fascinerend verhaal. Er hangt een zekere dreiging en dankzij de setting wordt dat gevoel nog meer versterkt. Hoewel het er nogal toneelachtig uitziet, heeft het wel degelijk zijn charme. Het geeft ook ruimte voor een paar leuke visuele dingetjes zoals het feit dat je regelmatig op de achtergrond de pandjesbaas in zijn stoel bij het lijk van zijn vrouw ziet zitten terwijl op de voorgrond zijn herinnering in beeld wordt gebracht. Klinkt verwarrend misschien, maar ik vond het wel leuk gedaan.

De rol van pandjesbaas is weggelegd voor Dirk Decleir, inderdaad broer van Jan Decleir. Een acteur die vandaag de dag helemaal niet de status van zijn jongere broer heeft veroverd en dat is vooral te wijten aan het feit dat hij in 1973 op 31-jarige leeftijd overleed. Zonde, want Decleir overtuigt over de gehele lijn en hij haalt met gemak het niveau van zijn broer. Marlene Edeling is de vrouw waar het allemaal om draait en hoewel hun relatie wat houterig overkomt (in de eerste plaats omdat dat de bedoeling is en in de tweede plaats door het ietwat geforceerde en theatrale algemeen Nederlands), is zij een leuke combinatie met Decleir. Er is nog een kleine bijrol weggelegd voor de immer geweldige Frank Aendenboom en Cara Van Wersch en Julienne De Bruyn maken de cast volledig.

Fijn dat ze dit hebben uitgebracht als extra (Malpertuis van Harry Kümel is ook uitgebracht met twee kortfilms als extra), want De Zachtmoedige mag zeker en vast gezien worden. Wat zou het mooi zijn mocht er meer van dit Vlaamse werk worden uitgebracht, want met uitzondering van Ansfred van Antwerpen heb ik nog niet veel van Verhavert's korte werk kunnen zien..

Dikke 3.5*