L'Abandon (2026)

Gezien op het filmfestival van Cannes met o.a de weduwe van Samuel Paty in de zaal.

Geen hele vernieuwende film, wel een hele belangrijke.

Een schokgolf door de Franse filmwereld: in de Franse TF1 post-68 dramedy is de protagonist in 85% van de gevallen prof. En dan liefst nog één die philo, poésie of histoire-geo geeft. Maar wat als dat cinematografisch archetype plots... onthoofd wordt?! In deze biografische film zien we Samuel Paty als de ultieme Franse pedagoog. Les lumières, la république, la laïcité. Dit is de laatste beschaafde achterblijver in la cité, de laatste die nog La Fontaine gelezen heeft. Die niet weet wie Juul is en nog nooit een Tasty Crousty gegeten heeft. Op de laatste dag van het schooljaar neemt hij een aanloop naar de Franse revolutie: "...daar waren de monarchen niet blij mee! Maarrrrr de rest horen jullie bij la rentrée!" Steeds zien we Paty met hetzelfde sjaaltje om zijn nek, hij draagt het zelfs thuis. Het is zo'n bruinkleurig exemplaar met een combinatie van smalle kleurrijke streeptjes – dat kennen jullie vast wel. Op zijn hommageprentje op het einde draagt hij het uitzonderlijk in een dubbele knoop. Op de noodlottige dag droeg hij echter een hoodie en dus geen sjaaltje – een Fransman heeft (in tegenstelling tot pakweg een Brit of een Nederlander) automatisch genoeg modebewustzijn om te weten dat je een hoodie en een sjaaltje niet combineert – zelfs un paumé qui vit au SMIC. Ik heb ook ooit kortstondig zo'n sjaaltje gehad, meegegrist aan de kapstokken van café Weirdos op een koude januarinacht in 2007. Dat was me ook nog al eens microcosmos toen, die hoek van de Naamsestraat in 2007. Je had de alternativo's die naar de Machine gingen. De johnny's naar de Weirdo's en die rosten de alternativo's stelselmatig af. De Albanese pizzakeet Amici Miei of all-night kebab de Pyramid om de magen te vullen met dubieus voer. En dan had je shishabar Patos – die met een stille grimmigheid over de wijk waakte. Eén keer bonkten we te hard op de venster en toen verscheen er meteen een wagen met gierende banden en iets later werden we met een wapen bedreigd. Dat sjaaltje heb ik niet lang bijgehouden, hoewel warm vond ik het er echt sullig uitzien.

In L'Abandon zien we wat er gebeurt wanneer een rigide bureaucratiestaat als Frankrijk plots geconfronteerd wordt met vurige samenlevingsproblemen. Wanneer de eerste dreiging ontstaat, moet de directrice van de school één of andere archaïsche handleiding raadplegen om na te gaan welke administratieve procedure ze moeten volgen. En tussen de 7 en 12 werkdagen nadien ontvangt ze dan een oproep van een kalende kerel met een gestreepte das van een nationaal ministerie van la République. De verfilming zelf is zeker bekwaam gemaakt en meeslepend, maar niet echt opzienbarend, meer téléfilm niveau. La gauche schiet natuurlijk in een kramp en zoekt halsstarrig een reden om de film te veroordelen. "Ze hebben nog niet eens het einde van het proces afgewacht" klaagt er iemand op Letterboxd. Blijkbaar is er enkel nog een Cassatieprocedure lopende op verzoek van één van de haatimams, dat is een procedure die puur naar vormfouten kijkt. Ze zouden dat hele Hof van Cassatie beter opdoeken, tempel van logge Franse bureaucratie.

Dit mag dan ook choquerend klinken, maar het is niet meer democratie en pedagogie dat dit conflict zal voorkomen en een Franse burgeroorlog zal vermijden – zoals de boomers lijken te denken. Wat we nodig hebben is een virilistische doch eenmakende figuur die de gemeenschappen verbindt. Als het iets te rumoerig werd op een vrijdagavond in de Naamsestraat anno 2007, kwam dikke Hakim de Patos buiten, nam een losliggende straatsteen in de hand en herwon de straat haar sereniteit.