Joe Speedboot (2026)

Zelden zo'n mooi trailer gezien. De hoop is groot. Het boek heb ik tien jaar geleden gelezen. Een van de eerste boeken in de tijd dat ik het lezen weer zo langzamerhand had opgepakt.

Dat de regie in handen is van Sam de Jong had ook niet beter gekund.

Om nou te zeggen dat ik maar zelden zo'n mooie trailer heb gezien kan ik niet zeggen, maar dat wil niet zeggen dat ik deze film niet wil zien. Ik zie graag Nederlandse films, tenminste als het verhaal me aanstaat. Van die flauwe rom-coms laat ik meestal aan me voorbij gaan, maar deze film lijkt me toch best wel een kijkbeurt waard.

Laat ik het anders zeggen: Voor een Nederlandse film.

Vanaf 12 maart 2026 in de bioscoop (September Film)

De trailer was een stuk beter dan de film. Alle emotie leek in de trailer te zitten en uit de film gehaald te zijn. Jammer, want dat maakte de film matig.

Na een bizar ongeluk belandt Fransje [Daan Buringa] in een coma. Hij ontwaakt, maar is vanaf zijn middel verlamd en kan niet meer spreken. Hij weet dat hij niet kan voldoen aan de verwachtingen van vader [Rogier Schippers] en moeder [Jani Goslinga] en heeft een slechte band met zijn broer [Chris Peters]. Dan ontmoet hij Joe Speedboot [Tobias Kersloot], die hem zijn levenslust teruggeeft. Ook raakt hij bevriend met PJ [QiQi Van Boheemen]. De Jong wekt regelmatig de indruk dat Joe en de vriendschap met PJ een verzinsel zijn, maar geeft nooit duidelijkheid . Veel erger is dat hij Fransjes gedachten alleen maar weet uit te drukken aan de hand van langdurige voice-overs. Heeft amusante momenten, maar hangt als los zand aan elkaar en van een verhaal is geen sprake.

De roman Joe Speedboot zal altijd een speciale plek hebben. Ik las vroeger weleens sporadisch en dit boek las ik ergens eind jaren 2000 en ik ben na dit boek direct doorgegaan naar de volgende en sindsdien beschouw ik mijzelf als lezer. De roman heb ik nooit meer herlezen maar deze film was wel een grote herkenning van het boek. En deels minder herkenning, vooral de kleding en aankleding en het milieu van de personages had ik echt anders ingebeeld.

Enfin, lange tijd best een fijne film. Visueel met een goedkope jaren 90 look maar die past wel. Buringa in de hoofdrol is wat kleurloos maar elke scène met een sterke Kersloot als Joe Speedboot in een mix van mysterie en rauwheid is uitstekend en leeft direct. Ook Van Boheemen weet haar personage de juiste portie mysterie mee te geven.

Na drie kwartier fijne coming of age wordt het tweede deel wat verhalender en serieuzer en daarmee ook wat minder boeiend. Dat Buringa niet echt uit de verf komt helpt hier dan ook niet mee. 3,0*.

Tsja, wat vind ik nu echt van deze verfilming? Ik vind het oprecht lastig. Laat ik beginnen met wat wél werkt: de acteurs die Fransje en Joe spelen zijn enorm sterk. Het voelt natuurlijk en geloofwaardig. Dit zijn duidelijk grote talenten.

Tegelijkertijd wringt het op veel andere vlakken. De verhaallijn is flinterdun uitgewerkt. Waar je in het boek echt een band opbouwt met de personages, blijft die verdieping hier grotendeels achterwege. Natuurlijk is dat vaker een uitdaging bij boekverfilmingen, maar hier worden cruciale lagen simpelweg gemist. Zo ontbreekt Engel volledig (juist het omgaan met de dood van een vriend gaf het verhaal emotionele zwaarte). Ook de verdieping van Christof, met alle kwetsbaarheid als plas-hulp van Fransje, had veel meer ruimte verdiend.

Daarnaast blijft PJ opvallend oppervlakkig, terwijl zij in het boek juist een gelaagd en interessant personage is. Hetzelfde geldt voor het verhaal rondom Mahfouz, dat hier volledig ontbreekt en daarmee een gemiste kans is.

Wat ook niet helpt, is het tempo en de opbouw. Ontwikkelingen volgen elkaar in rap tempo en vaak in chaotische scènes op. Zonder voorkennis van het boek heb je eigenlijk geen idee waar je naar zit te kijken of waarom bepaalde gebeurtenissen ertoe doen.

Wat de film wél goed doet, is de sfeer neerzetten. De rauwheid van het leven in het dorp en de eenvoud van de personages voelen levensecht aan. Dat is knap gedaan en geeft de film nog enige kracht.

Al met al kom ik uit op een gemengd oordeel: één ster voor de treffende sfeer en anderhalve ster voor het sterke acteerwerk van Joe en Fransje. Voor de rest blijft het vooral een gemiste kans.

Hij viel me eigenlijk nog mee. Ging met weinig verwachtingen heen, maar er zaten wel aardige momenten in. Maar het kostte me moeite om ook maar enige sympathie voor de hoofdrolspelers op te brengen.

En wat me ook opviel tijdens de naaktscenes op het eind: waar is die bodybuilder-arm opeens gebleven?!

Het boek vond ik er goed en was, zoals meestal, clichés kloppen nu eenmaal vaak, beter. Kon wel zien waarom deze film alweer bijna uit de bioscoop (in Pathe alhier althans) verdwijnt. Los zand, veel onverstaanbaar gemurmel, al met al gaat het nooit boeien terwijl je toch een mooi verhaal hebt om te verfilmen.

Solide verfilming van Tommy Wieringa's schelmenroman met magisch realistische trekjes. Vooral technisch goed: goed gevangen bekrompen sjekkies, schlagers en sloperijen dorpssfeer in de jaren 90, rivierlandschappen in avondlicht, special effects die realistisch zijn waar ze dat moeten (vliegtuig) en overdreven waar het kan (armworstelen) en een realistisch geluidsbeeld (dus wat lastiger verstaan in een drukke bar, maar dat heb ik liever dan dat overgearticuleerde). Maar dit is ook een film met een niet sprekende hoofdpersoon, waarbij veel monologue interieur via voice-over wordt afgeleverd; dat dus is altijd goed verstaanbaar. Dit betekent ook dat de film dicht bij de tekst van Wieringa blijft, waardoor ons twee grote problemen van de Nederlandse film, uitleggerige expositie en "godverdommes!", bespaard blijven.

Sterke vertolking van debutant Daan Buringa als Frans(je) Hermans en Tobias Kersloot als de titelfiguur, de geest van een groot kunstenaar gevangen in het lichaam van een provinciale brommersleutelaar. QiQi van Bohemen is wat vlak als love interest - iets meer manic pixie dream girl-energie had wel gemogen - en verteller PJ, maar nog wel voldoende.

Alsof Joe Speedboot zelf hem heeft opgevoerd, rondt Sam de Jong de film in 96 minuten af. Normaal iets dat ik toejuich, maar hier worden een paar bijfiguren wel erg in de marge geduwd. Het is ook zo een film die de indruk wekt dat subplots in de montage zijn gesneuveld en dat daar nog rudimentaire resten van te zien zijn in de uiteindelijke film. Het einde is ook niet geweldig, maar dat herinner ik me ook zo van het boek (lang geleden dat ik het gelezen heb.)

(Gezien in Cinema Zevenskoop)